Ο Τραμπ έπαθε… Λιζ Τρας – Όταν η οικονομική «μαγκιά» συναντά την πραγματικότητα της αγοράς

ΕπιμέλειαΝατάσα Ρουγγέρη

Η στροφή του προέδρου Τραμπ μετά την απειλή κατάρρευσης του σχεδίου του θυμίζει έντονα την κρίση του 2022 στη Βρετανία και την «βασιλεία» των μόλις 49 ημερών της πρωθυπουργού Λιζ Τρας

Μια ανακοίνωση οικονομικής πολιτικής βυθίζει το νόμισμα της χώρας σε ελεύθερη πτώση και βάζει «πυραύλους» πίσω από το κόστος του δημόσιου χρέους, προκαλώντας πανικό για έναν οικονομικό πυρηνικό χειμώνα και οδηγώντας, τελικά, σε μια αρκετά αναξιοπρεπή στροφή τον Ντόναλντ Τραμπ.

Αν, πέραν της γενικής ανησυχίας, υπάρχει μια ενοχλητική αίσθηση «deja vu» στη Βρετανία τα τελευταία 24ωρα, τότε μπορεί να φταίει η ατυχής 49ήμερη βασιλεία της Λιζ Τρας, ως πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου.

«Αυτή είναι η στιγμή της Λιζ Τρας του Ντόναλντ Τραμπ», έγραψε στο Twitter ο Ed Davey, ο ηγέτης των Φιλελεύθερων Δημοκρατών (εναλλακτικά γνωστός στους οπαδούς του Έλον Μασκ στο X ως αυτός ο «κλαψιάρης κρετίνος»), γράφει χαρακτηριστικά ο βρετανικός Guardian.

Όταν ο υπουργός Οικονομικών της Τρας, Kwasi Kwarteng, ανακοίνωσε τον «μίνι προϋπολογισμό» του το φθινόπωρο του 2022, αρχικά, κάποιοι τον αντιμετώπισαν με θερμές επευφημίες και χειροκροτήματα. Η Daily Mail και η Daily Telegraph ήταν μεταξύ εκείνων που έκαναν λόγο για έναν «πραγματικό προϋπολογισμό των Συντηρητικών», ο οποίος μείωνε τους φόρους, όπως ακριβώς τις τελευταίες ημέρες κάποιοι πανηγύρισαν για το θράσος της απόφασης του προέδρου των ΗΠΑ να διεξάγει εμπορικό πόλεμο με τον υπόλοιπο κόσμο.

Το θέατρο Τραμπ είχε όλα τα χαρακτηριστικά της καταστροφής της Τρας

Η κίνηση της Τρας δεν εξισορροπήθηκε, ωστόσο, με περικοπές δαπανών ή με μια καθησυχαστική επίσημη πρόβλεψη που να δίνει στις αγορές την αίσθηση ότι η κυβέρνηση ήξερε τι έκανε. Η κατάρρευση στις αγορές ομολόγων οδήγησε σε αύξηση του κόστους δανεισμού του κράτους κατά μία ποσοστιαία μονάδα σε τέσσερις ημέρες και σε σχεδόν άμεση αύξηση των επιτοκίων των ενυπόθηκων δανείων. Ο υπουργός Οικονομικών «καρατομήθηκε», ένας νέος διορίσθηκε για να αντιστρέψει τις περισσότερες από τις επιζήμιες πολιτικές, ενώ η Τρας έφυγε αμέσως μετά…

Για ορισμένους, η παράσταση του Ντόναλντ Τραμπ ως… παρουσιαστή τηλεπαιχνιδιών στον Κήπο των Ρόδων του Λευκού Οίκου, καθώς αποκάλυπτε τους δασμούς την «Ημέρα της Απελευθέρωσης», είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας καταστροφής τύπου Τρας εν τη γενέσει της – και μάλιστα, σε μεγάλη κλίμακα.

Οι θεατρινισμοί του Τραμπ γιορτάστηκαν, αναπόφευκτα, από τους πιο αφοσιωμένους υποστηρικτές του, ως μια ιδιοφυής κίνηση βγαλμένη από το βιβλίο του «Art of the Deal» (Η τέχνη της διαπραγμάτευσης), αλλά οι αγορές ομολόγων έδωσαν, όπως κάνουν πάντα, την πιο καθαρή άποψη που είναι δυνατόν να δοθεί από ανθρώπους οι οποίοι συμμετέχουν στο παιχνίδι: την μίσησαν απολύτως.

Η αλλαγή πλεύσης μετά το πλήγμα στην αμερικανική οικονομία

Η εμπιστοσύνη στην αμερικανική οικονομία έπεσε κατακόρυφα, καθώς οι επενδυτές εγκατέλειψαν το κρατικό χρέος, που συνήθως αποτελεί ασφαλές καταφύγιο. Τα πράγματα έγιναν ακόμη χειρότερα, καθώς η ανακοίνωση της Κίνας για αντίποινα ώθησε τον Τραμπ να ανεβάσει περαιτέρω τους τόνους, με δασμούς ύψους 104% στα κινεζικά προϊόντα – σε πρώτη φάση, τουλάχιστον, γιατί πλέον έχει φθάσει σε δασμούς 145%, θυμωμένος από τα αντίμετρα του Πεκίνου.

Όπως και η Τρας, ο Τραμπ προσπάθησε να κρατήσει τη γραμμή για λίγο, παίζοντας με τις αγορές. Το μέγεθος της αμερικανικής οικονομίας τού προσέφερε μάλλον μεγαλύτερη προστασία από εκείνη που απολάμβανε η τότε πρωθυπουργός της Βρετεανίας, ωστόσο, δεν υπήρχε «κρυψώνα» για να προφυλαχθεί από την πολιτική και οικονομική πραγματικότητα που αντιμετώπιζε ο Λευκός Οίκος.

Πολιτικοί όπως ο πρώην υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Λόρενς Σάμερς, προειδοποιούσαν για μια οικονομική κρίση που έρχεται. Οι Ρεπουμπλικάνοι του Καπιτωλίου, οι οποίοι είχαν υποστηρίξει τον Τραμπ μέχρι κεραίας στο παρελθόν, έγιναν ξαφνικά επικριτικοί.

Ο Τραμπ και το θράσος του: Ο κόσμος άρχισε να φοβάται λίγο

Έτσι, ο Αμερικανός πρόεδρος κήρυξε μια 90ήμερη παύση των υψηλότερων δασμών σε κάθε χώρα εκτός της Κίνας, σημειώνοντας με αχαρακτήριστη απαξία ότι ο κόσμος «άρχισε να… φοβάται λίγο».

«Σκέφτηκα ότι οι άνθρωποι έβγαιναν λίγο έξω από τα όρια. Είχαν αρχίσει να γκρινιάζουν… Η αγορά ομολόγων είναι πολύ δύσκολη, την παρακολουθούσα. Ο κόσμος είχε αρχίσει να ζαλίζεται λίγο», είπε επίσης.

Τι θα συμβεί στη συνέχεια; Στη Βρετανία, η Τρας ήταν καταδικασμένη. Το κοινοβουλευτικό σύστημα προσέφερε στους βουλευτές ένα μοχλό έκτακτης ανάγκης και τον τράβηξαν – κάτω από τα πόδια της.

Το αμερικανικό σύστημα, όμως, δεν προσφέρει τέτοια εφεδρική επιλογή, αλλά και πάλι ο υπερμεγέθης ρόλος των ΗΠΑ στην παγκόσμια οικονομία, ενδεχομένως, επιτρέπει στην κυβέρνηση Τραμπ ένα μεγαλύτερο περιθώριο. Και ενώ παραμένει σε ισχύ ένας τυπικός δασμός 10% στις εισαγωγές, ο Λευκός Οίκος ενεργεί σαν να πηγαίνουν όλα σύμφωνα με το σχέδιο.

«Αυτή θα μείνει στην αμερικανική ιστορία ως η μεγαλύτερη ημέρα εμπορικών διαπραγματεύσεων που είχαμε ποτέ», δήλωσε ο ανώτερος σύμβουλος του Τραμπ για θέματα εμπορίου Πίτερ Ναβάρο, ο οποίος αναφέρεται ευρέως ως ο εγκέφαλος πίσω από το σχέδιο για τους δασμούς. «Είμαστε σε μια υπέροχη θέση για τις επόμενες 90 ημέρες», προσέθεσε.

Όπως πάντα, όλη αυτή η φασαρία δεν θα σημαίνει τίποτα για τις αγορές. Και όπως ανακάλυψε η Τρας, θα κρίνουν την κατάσταση εν ευθέτω χρόνω…

IN.GR