ΕπιμέλειαΣιμόνη Σωτηρέλη Παπαδοπούλου
Οι αναλυτές φοβούνται ότι το Ιράν εκμεταλλεύτηκε καλά ένα αδύναμο χαρτί, ενώ οι ΗΠΑ έπεσαν θύματα μιας καθοριστικής στρατηγικής αποτυχίας
Τέσσερις εβδομάδες μετά την έναρξη ενός πολέμου που επρόκειτο να διαρκέσει τέσσερις ημέρες και που μέχρι στιγμής έχει κοστίσει στις ΗΠΑ περίπου 30-40 δισ. δολάρια και στο Ισραήλ 300 εκατ. δολάρια την ημέρα, η Αμερική βρίσκεται πιο μακριά από μια διπλωματική συμφωνία με το Ιράν απ’ ό,τι ήταν τον Μάιο του 2025.
Όχι μόνο ο πόλεμος απέτυχε να πείσει το Ιράν να συμφωνήσει να διαλύσει το πυρηνικό του πρόγραμμα με τον ολοκληρωτικό και μη αναστρέψιμο τρόπο που απαίτησε η Αμερική, αλλά οι ΗΠΑ πρέπει τώρα να διαπραγματευτούν για να ανοίξουν ξανά το στενό του Ορμούζ.
Ακόμα χειρότερα από την αμερικανική προοπτική, το Ιράν έχει δημιουργήσει ένα παραθαλάσσιο πάγκο όπου πρωθυπουργοί και ιδιοκτήτες δεξαμενόπλοιων μπορούν να διαπραγματευτούν με το ιρανικό ναυτικό για το αντίτιμο που είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν ώστε τα πλοία τους να έχουν «ελεύθερη διέλευση».
Το Ιράν σχεδιάζει να μετατρέψει το στενό σε πηγή εσόδων, ακριβώς όπως η Αίγυπτος χρεώνει για την πρόσβαση στη διώρυγα του Σουέζ, σύμφωνα με τον Guardian.
Σύμφωνα με ορισμένους υπολογισμούς, δεδομένης της τεράστιας κλίμακας της κυκλοφορίας που διέρχεται από το στενό κάθε χρόνο, το Ιράν θα μπορούσε να συγκεντρώσει 80 δισ. δολάρια ετησίως.
Εάν ψηφιστεί ένας νόμος που προωθείται επί του παρόντος με ταχύτητα στο ιρανικό κοινοβούλιο, τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν πετρέλαιο από ευνοούμενες, μη εχθρικές χώρες, όπως η Ινδία, η Ιαπωνία, το Πακιστάν, η Νότια Κορέα και η Κίνα, θα περνούν ελεύθερα ή θα τους προσφέρονται φθηνότερες τιμές.
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι κερδίζουν, αλλά το αφήγημα καταρρέει
Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ μαζί με το Ισραήλ συνεχίζουν να βομβαρδίζουν το Ιράν, αλλά ο ίδιος ο Τραμπ έχει πλέον αναβάλει δύο φορές την ημερομηνία των απειλούμενων επιθέσεων εναντίον των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράν – μια ενέργεια που θα αποτελούσε έγκλημα πολέμου.
Συνεχίζει να επιμένει ότι το Ιράν έχει ηττηθεί, και όμως το Ιράν συνεχίζει να συμπεριφέρεται σαν να μην έχει ηττηθεί.
Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι αυτός ο αγώνας δεν διεξάγεται μόνο στα επιτελεία, αλλά και στο χρηματιστήριο.
Η τιμή του πετρελαίου είναι ο βασικός δείκτης για την επιτυχία του Ιράν, μαζί με τα εναπομείναντα αποθέματα εκτοξευτών πυραύλων.
Ως αποτέλεσμα, το 95% της κυκλοφορίας μέσω του στενού του Ορμούζ παραμένει μπλοκαρισμένο, στερώντας από τις αγορές 10-13 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου κάθε μέρα.
Τόσο ισχυρή είναι η κυριαρχία του Ιράν, που ακόμη και ο Τραμπ περιγράφει το γεγονός ότι το Ιράν επιτρέπει τη διέλευση πλοίων ως «δώρο» προς τις ΗΠΑ.
Για το Ιράν, η διαπραγμάτευση πετρελαίου σε τιμή άνω των 100 δολαρίων το βαρέλι είναι αρκετά υψηλή ώστε να καταστρέψει τη ζήτηση και να διαταράξει την παγκόσμια οικονομία. Αλλά δεν είναι μόνο το πετρέλαιο. Ο πορθμός παρέχει διέλευση για χημικά, ήλιο, μέταλλα και λιπάσματα.
Όπως και κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid, ο κόσμος ανακαλύπτει κάτι νέο σχετικά με την αλληλεξάρτηση των εφοδιαστικών αλυσίδων και πώς η γεωγραφία έχει ευλογήσει το Ιράν με μια μοναδική ευκαιρία να σπάσει αυτές τις αλυσίδες.
Το Ιράν γύρισε το τραπέζι
Ο Σερ Άλεξ Γιάνγκερ, πρώην επικεφαλής της MI6, δήλωσε στο Economist ότι – όσο και αν τον πόνεσε – ήταν το Ιράν, ο παλιός του αντίπαλος, που είχε το πάνω χέρι.
«Η πραγματικότητα είναι ότι οι ΗΠΑ υποτίμησαν το εγχείρημα και νομίζω, όπως και πριν από περίπου δύο εβδομάδες, ότι έχασαν την πρωτοβουλία από το Ιράν. Στην πράξη, το ιρανικό καθεστώς έχει αποδειχθεί πιο ανθεκτικό από ό,τι θα περίμενε κανείς. Πήραν κάποιες καλές αποφάσεις ήδη από τον περασμένο Ιούνιο σχετικά με τη διασπορά των όπλων τους και την ανάθεση εξουσίας για τη χρήση αυτών των όπλων, κάτι που τους έχει δώσει επιπλέον ανθεκτικότητα. Μέσω του στενού έχουν παγκοσμιοποιήσει, όχι διεθνοποιήσει, τη σύγκρουση. Έχουν παίξει αρκετά καλά ένα αδύναμο χαρτί».
Ο Μεράβ Ζονζέιν, ανώτερος αναλυτής για το Ισραήλ στο International Crisis Group, λέει:
«Γίνεται οδυνηρά σαφές ότι όχι μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ χάνουν αυτόν τον πόλεμο, αλλά ότι πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες στρατηγικές αποτυχίες της Δύσης, με τις πιο σημαντικές συνέπειες για την περιφερειακή γεωπολιτική και την παγκόσμια οικονομία από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.»
Είπε ότι οι ΗΠΑ δεν πλησιάζουν καθόλου την επίτευξη των αρχικών στρατηγικών στόχων τους και έχουν δημιουργήσει μόνο νέα προβλήματα.
Προβλήματα στο εσωτερικό
Η εσωτερική πολιτική στις ΗΠΑ γίνεται επίσης δυσοίωνη.
Ο Κερτ Μίλις, εκτελεστικός διευθυντής του American Conservative, λέει:
«Η κληρονομιά του Τραμπ διακυβεύεται στο Ιράν: αν ο πόλεμος παραταθεί, αυτό θα είναι το μόνο που θα θυμόμαστε από τη δεύτερη θητεία του. Ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος επίσης δεν ήθελε να είναι ένας πρόεδρος του πολέμου: είχε στόχους σχετικά με την εκπαίδευση, τη μετανάστευση και την κοινωνική πρόνοια. Τίποτα από αυτά δεν επιτεύχθηκε· το έργο του καταστράφηκε από τον πόλεμο στο Ιράκ».
Οι Αμερικανοί, συμπεριλαμβανομένων των Ρεπουμπλικάνων, θέλουν να τελειώσει αυτός ο πόλεμος, αυξάνοντας την πίεση στον Τραμπ να αποδείξει ότι η αποστολή 10.000 στρατιωτών στη Μέση Ανατολή δεν θα ήταν ο ορισμός ενός στρατηγικού τέλματος.
Εντός του ιρανικού καθεστώτος, όπου ο στόχος ήταν η επιβίωση, υπάρχει μια αυξανόμενη αίσθηση ότι η ισορροπία γέρνει υπέρ τους.
Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου, και υποτίθεται ο προτιμώμενος ηγέτης του Τραμπ, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, είναι σαφής: οι Αμερικανοί στρατιώτες θα διαπιστώσουν απλώς ότι δεν μπορούν να διορθώσουν αυτό που έχουν καταστρέψει οι στρατηγοί τους.
Χωρίς να κατονομάσει τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, είπε ότι γνώριζε ότι μια χώρα σχεδίαζε να συμμετάσχει σε μια αμερικανική προσπάθεια να ανοίξει ξανά το στενό με τη βία και ότι αυτή η χώρα θα διαπιστώσει ότι τίποτα δεν θα γλιτώσει.
Οι ΗΠΑ στη γωνία
Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που έδωσε πριν από το υπουργικό συμβούλιο την Πέμπτη το πρωί, η οποία διήρκεσε περισσότερο από μία ώρα, ο Τραμπ αρνήθηκε ότι οι ΗΠΑ έχουν παγιδευτεί.
Επανέλαβε ότι η στρατιωτική εκστρατεία προχωρά πολύ πιο γρήγορα από το χρονοδιάγραμμα. Οι Ιρανοί γνωρίζουν ότι βρίσκονται μπροστά σε μια καταστροφή, είπε, προσθέτοντας ότι «αυτοί ικέτευαν να διαπραγματευτούν, όχι εγώ».
Είπε: «Αν δεν διαπραγματευτούν, είμαστε ο χειρότερος εφιάλτης τους. Είμαι το αντίθετο του απελπισμένου».
Ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ στη Μέση Ανατολή, επανέλαβε τις βασικές απαιτήσεις των ΗΠΑ που περιγράφονται στο επικαιροποιημένο σχέδιό του: κανένας εγχώριος εμπλουτισμός ουρανίου, καμία αποθήκευση, απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν, περιορισμοί στην πυραυλική ικανότητα και επαναλειτουργία του στενού του Ορμούζ.
Ο Γουίτκοφ ισχυρίστηκε ότι υπήρχαν ισχυρά σημάδια ότι οι Ιρανοί γνώριζαν, μετά την 27ήμερη επίθεση εναντίον τους, ότι βρισκόταν σε σημείο καμπής.
Ωστόσο, δεν έλαβε υπόψη τις αντι-απαιτήσεις που έχει πλέον υποβάλει το Ιράν σχετικά με το στενό του Ορμούζ, ένα πρόβλημα που προέκυψε αποκλειστικά λόγω της απόφασης των ΗΠΑ να επιτεθούν στο Ιράν, ή σχετικά με την άρση των κυρώσεων.
Ο Φίλιπ Γκόρντον, πρώην σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής της Καμάλα Χάρις, πιστεύει ότι «δεν υπάρχει καμία πιθανότητα το Ιράν να συμφωνήσει με τις απαιτήσεις του Τραμπ και όσο περισσότερο επιμένουν οι ΗΠΑ σε αυτές, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το κόστος και ο πόνος που θα υποστούν όλοι.
Τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, οι περιορισμοί στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, στους βαλλιστικούς πυραύλους, στη στήριξη των αντιπροσώπων του και στην απειλή για το στενό είναι πιο πιθανό να εξασφαλιστούν μέσω της αποτροπής και της πρόληψης παρά με μια ολοκληρωμένη, επίσημη συμφωνία, και όσο νωρίτερα το αναγνωρίσουμε αυτό, τόσο καλύτερα θα είμαστε».
Το ρολόι χτυπάει αντίστροφα
Ο πρώην επικεφαλής του τμήματος Ιράν της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, Ντάνι Σιτροβίτς, προέβλεψε επίσης ότι μέχρι τη λήξη της τελευταίας προθεσμίας των 10 ημερών που έθεσε ο Τραμπ, το Ιράν δεν θα παραδοθεί, δεν θα αποδεχτεί το πλαίσιο των 15 σημείων, δεν θα παραιτηθεί από τον έλεγχο του Ορμούζ και θα συνεχίσει τις επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ και των κρατών του Κόλπου.
Μετά από αυτό, ο Τραμπ θα βρεθεί μπροστά σε μια αποφασιστική επιλογή: περαιτέρω κλιμάκωση των εντάσεων, υποχώρηση ή πίεση για μια διαπραγματευτική λύση παρόμοια με αυτή που πρότεινε το Ιράν τον Μάρτιο.
Ο ΟΗΕ δεν πρόκειται να εγκρίνει τη χρήση βίας για την επαναλειτουργία του στενού, η Ευρώπη δεν θα συμμετάσχει και η G7 δεν θα την υποστηρίξει.
Ένας διπλωμάτης που συμμετείχε πρόσφατα στις ειρηνευτικές συνομιλίες λέει ότι φοβάται ότι αν ο Τραμπ δεν δει διέξοδο, θα καταφύγει σε πυρηνικό όπλο.
IN.GR
