ΚείμενοΜαργαρίτα Βεργολιά
Σε ρόλο ειρηνοποιού αγγελιοφόρου, το Πακιστάν ανέλαβε εν μέσω πολέμου τη δύσκολη αποστολή διαμεσολάβησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, δοκιμάζοντας τα όρια της περιφερειακής του επιρροής
Η εισαγωγή-επισήμανση στην ανάρτηση στο Χ του υπουργού Εξωτερικών και αντιπροέδρου της κυβέρνησης του Πακιστάν, Ισάκ Νταρ, περί «περιττών εικασιών σχετικά με τις ειρηνευτικές συνομιλίες για τον τερματισμό της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή» είχε ίσως περισσότερη βαρύνουσα σημασία από την επιβεβαίωσή του ότι η χώρα του -μια πυρηνική και περιφερειακή δύναμη- ανέλαβε την πιο δύσκολη στην παρούσα φάση αποστολή.
Δεν είναι άλλη από αυτήν του διαμεσολαβητή μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ή επί το ακριβέστερο του ειρηνοποιού αγγελιοφόρου μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης, έπειτα από ένα μήνα πολέμου και εν μέσω αμοιβαίας δυσπιστίας για τις πραγματικές προθέσεις της αντίπαλης πλευράς.
Η ανάληψη «της πρωτοβουλίας» -όπως τη χαρακτήρισε ο Ισάκ Νταρ- για την εξεύρεση ειρηνικής λύσης στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή φαντάζει κόντρα ρόλος, δεδομένης της παράλληλης σύγκρουσης του Πακιστάν με το Αφγανιστάν.
Την πακιστανική μεσολάβηση στηρίζουν πάντως «αδελφικές χώρες, όπως η Τουρκία και η Αίγυπτος», όπως τόνισε ο Πακιστανός ΥΠΕΞ, αλλά και η Κίνα.
«Η κατάπαυση του πυρός και οι ειρηνευτικές συνομιλίες είναι τα πιο σημαντικά καθήκοντα που έχουμε μπροστά μας», τόνισε ο εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ, Λιν Τζιαν.
Το Πεκίνο «υποστηρίζει όλες τις προσπάθειες που συμβάλλουν στην άμβλυνση των εντάσεων, στην αποκλιμάκωση της κατάστασης και στην αποκατάσταση του διαλόγου», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι η Κίνα βρίσκεται σε επικοινωνία με τα αρμόδια μέρη.
Εν μέσω στρατηγικής αμφισημίας από πλευράς Ουάσιγκτον -που συγκεντρώνει κι άλλες δυνάμεις στην περιοχή του Κόλπου, εξετάζοντας σενάρια χερσαίων επιχειρήσεων επί ιρανικού εδάφους- τα μηνύματα παραμένουν θολά.
Το γεγονός ωστόσο ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρέτεινε τρίτη φορά το τελεσίγραφο για επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών του Ιράν, μέχρι τις 6 Απριλίου, δείχνει ότι στο διπλωματικό παρασκήνιο ίσως κάτι κινείται.
«Οι συνομιλίες συνεχίζονται», ανέφερε, και «πάνε πολύ καλά».
Μέχρι αποδείξεως του εναντίου, φυσικά…
Μεσολάβηση σε τεντωμένο σχοινί
Για την κυβέρνηση του Πακιστάν, η παρούσα κατάσταση αποτελεί μια άσκηση ισορροπίας εντός και εκτός των εθνικών συνόρων.
Η διαπραγματευτική θέση του βασίζεται στο ότι διατηρεί δεσμούς και ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με σχεδόν όλα τα άμεσα και έμμεσα εμπλεκόμενα μέρη στην κρίση.
Με τις ΗΠΑ και ειδικά με τον Αμερικανό πρόεδρο -πέρυσι τον πρότεινε για Νόμπελ Ειρήνης, φέτος εντάχθηκε στο περιώνυμο Συμβούλιο Ειρήνης, ενώ έχει συνάψει συμφωνία με εταιρεία κρυπτονομισμάτων που συνδέεται με την οικογένεια Τραμπ.
Με το γειτονικό του Ιράν, φιλοξενώντας εδώ και δεκαετίες στην πακιστανική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον την de facto διπλωματική αποστολή της Τεχεράνης.
Με κράτη του Κόλπου, επισφραγίζοντας μάλιστα προ μηνών με αμυντική συμφωνία τις στενές διμερείς σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία.
Με την Τουρκία, με την οποία έχει αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς.
Με την Κίνα, με την οποία συνδέεται με στρατηγική συνεργασία «παντός καιρού».
Αυτός ο συνδυασμός, μαζί με το γεγονός ότι το Πακιστάν δεν φιλοξενεί στα εδάφη του αμερικανικές βάσεις, επιτρέπει στο Ισλαμαμπάντ να προβάλλει ως εξισορροπημένος μεσολαβητής.
Ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ και ο υπουργός Εξωτερικών Ισάκ Νταρ είχαν μέσα στον τελευταίο μήνα «γαϊτανάκι» συνομιλιών -τηλεφωνικών και μη- με ομολόγους τους από τη Μέση Ανατολή.
Ο πανίσχυρος αρχηγός του στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ -κομβικός παράγοντας και για τις πολιτικές εξελίξεις στο Πακιστάν- μίλησε τηλεφωνικά με τον Ντόναλντ Τραμπ, με τον οποίο διατηρεί στενή σχέση.
Πλέον το Ισλαμαμπάντ προσφέρεται ακόμη ως πιθανός οικοδεσπότης για άμεσες ή έμμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, εφόσον συμφωνήσουν και οι δύο πλευρές.
Για να παραμείνουν δυνάμει πιθανές, λέγεται ότι πίεσε -μέσω Ουάσιγκτον- το Ισραήλ να αφαιρέσει τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αρακτσί και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπακέρ Καλιμπάφ από τη λίστα στόχων.
Πρακτικά, το Ισλαμαμπάντ επιδιώκει να γίνει μέρος της λύσης στον πόλεμο στο Ιράν, πριν αναγκαστεί να γίνει μέρος της κρίσης.
Προκλήσεις εντός και εκτός συνόρων
Με την οικονομία του σε εύθραυστη φάση σταθεροποίησης, αφού βρέθηκε στο χείλος του δημοσιονομικού γκρεμού, το Πακιστάν είναι ευάλωτο στις περιφερειακές γεωπολιτικές εντάσεις.
Εξαρτώμενο σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή του Κόλπου, ήδη ανακοίνωσε σειρά αυστηρών μέτρων λιτότητας, εν μέσω διαταραχών στον ενεργειακό εφοδιασμό και εκτίναξης των διεθνών τιμών του πετρελαίου.
Ήδη αυξημένη, η λαϊκή δυσαρέσκεια μόνο θα διογκωθεί με παράταση της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Οι φόβοι εντείνονται ότι τυχόν αποσταθεροποίηση στο Ιράν θα λειτουργήσει ως ντόμινο.
Στα πακιστανικά εδάφη ζει ο δεύτερος μεγαλύτερος πληθυσμός σιιτών στον κόσμο. Ήδη ξεσηκώθηκαν για τη δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, βυθίζοντας πρόσκαιρα σε αναταραχή τη χώρα.
Στα κοινά σύνορα με την Ισλαμική Δημοκρατία, μήκους 990 χιλιομέτρων, τα αυτονομιστικά πάθη των μειονοτικών Βελούχων κοχλάζουν, ενώ η καταπολέμηση της τρομοκρατίας στις παραμεθόριες περιοχές παραμένει ανοιχτή πρόκληση.
Στα βόρεια και βορειοδυτικά σύνορά του, εν τω μεταξύ, το Πακιστάν είναι σε «ανοιχτό πόλεμο» με το Αφγανιστάν υπό τους Ταλιμπάν, στο φόντο ενός όλο και πιο σύνθετου γεωπολιτικά περιφερειακού τοπίου.
Το χειρότερο σενάριο για το Ισλαμαμπάντ θα ήταν να συρθεί και σε μία ανεξέλεγκτη περιφερειακή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με εμπλοκή των αραβικών μοναρχιών του Κόλπου.
Πυρηνική δύναμη, το Πακιστάν -που συνδέεται από τον περασμένο Σεπτέμβριο με Συμφωνία Στρατηγικής Αμοιβαίας Άμυνας (SMDA) με τη Σαουδική Αραβία- προσπαθεί να αποτρέψει ένα τέτοιο ενδεχόμενο, αναλαμβάνοντας πλέον ενεργό μεσολαβητική δράση.
Προσώρας, οι κινήσεις του -υπό τις «ευλογίες» και της Κίνας- δείχνουν προς μια πιθανή διπλωματική δίοδο, πλην όμως με εξαιρετικά αβέβαιες προοπτικές επιτυχίας.
Η τελευταία φορά άλλωστε που είχε καταφέρει κάτι ανάλογο ήταν τη μακρινή δεκαετία του 1970, λειτουργώντας ως ενδιάμεσος στη μυστική διπλωματία που οδήγησε στην ιστορική επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον στην Κίνα.
IN.GR
