ΕπιμέλειαΑρχοντία Κάτσουρα
Όλα, ή σχεδόν όλα, στρέφονται πια γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Μέσα στο 2025 οι συνέπειές της ήταν τεράστιες, τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε προσωπικό επίπεδο.
Το 2025 ήταν χρονιά πολύ σημαντική χρονιά για την τεχνητή νοημοσύνη. Πέρα από τις εξελίξεις στην τεχνολογία της, είχε επιπτώσεις στην οικονομία, τη διεθνή πολιτική, ενώ άλλαξε ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, γράφουμε, αλλά και σχετιζόμαστε με τους άλλους.
Το περιοδικό ΤΙΜΕ κάνει μια καταγραφή πέντε κρίσιμων τομέων, στους οποίους η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης ήταν καταλυτική. Και επισημαίνει ότι η ταχύτητα με την οποία αναπτύσσεται καθιστά όλο και πιο δύσκολη την παρακολούθησή της.
Νο1: Η Κίνα ανέλαβε ηγετικό ρόλο στην ΑΙ ανοιχτού κώδικα
Αυτά που γνωρίζατε, να τα ξεχάσετε. Πριν από το 2025, οι ΗΠΑ ήταν ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης στην τεχνητή νοημοσύνη. Τα επτά κορυφαία μοντέλα ήταν αμερικανικά και οι επενδύσεις στην ΑΙ ήταν σχεδόν 12 φορές μεγαλύτερες από αυτές της Κίνας. Κανείς δεν είχε καν ακούσει για κινεζικό μοντέλο μεγάλης γλώσσας.
Αλλά στις 20 Ιανουαρίου, όταν η κινεζική εταιρεία Deepseek κυκλοφόρησε το μοντέλο R1. Και σάρωσε την αγορά. Το Deepseek R1 εκτοξεύτηκε στη δεύτερη θέση στον πίνακα κατάταξης της Τεχνητής Ανάλυσης Τεχνητής Νοημοσύνης, παρά το γεγονός ότι εκπαιδεύτηκε με ένα κλάσμα του κόστους των δυτικών ανταγωνιστών του. Επίσης, εξαφάνισε μισό τρισεκατομμύριο δολάρια από την κεφαλαιοποίηση αγοράς της Nvidia, την οποία «χρεώθηκε» ο νεοεκλεγείς Ντόναλντ Τραμπ.
Καθώς το Deepseek R1 είναι ανοιχτού κώδικα, ο καθένας μπορεί να το κατεβάσει και να το εκτελέσει δωρεάν. Σύμφωνα με τον Νέιθαν Λάμπερτ, ανώτερο ερευνητή στην Ai2, τα μοντέλα ανοιχτού κώδικα είναι μια «μηχανή για έρευνα». Επιτρέπουν στους ερευνητές να πειραματίζονται με τα μοντέλα στους δικούς τους υπολογιστές. «Ιστορικά, οι ΗΠΑ ήταν το κέντρο βάρους του οικοσυστήματος έρευνας της Τεχνητής Νοημοσύνης, όσον αφορά τα νέα μοντέλα», λέει ο Λάμπερτ.
Οι Αμερικανοί υποχρεώθηκαν να ακολουθήσουν. Τον Αύγουστο, η OpenAI εξέδωσε το δικό της μοντέλο ανοιχτού κώδικα. Αλλά δεν μπόρεσε να ανταγωνιστεί τη σταθερή ροή δωρεάν μοντέλων από Κινέζους προγραμματιστές, όπως η Alibaba και η Moonshot AI. Καθώς το 2025 πλησιάζει στο τέλος του, η Κίνα είναι η ισχυρή δεύτερη στον αγώνα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Όσον αφορά τα μοντέλα ανοιχτού κώδικα, ο ηγέτης.
Νο2: Η τεχνητή νοημοσύνη άρχισε να «σκέφτεται»
Όταν πρωτοκυκλοφόρησε το ChatGPT, δεν σκεφτόταν – απλώς απαντούσε. Θα ξόδευε τους ίδιους υπολογιστικούς πόρους για να απαντήσει στο «Ποια είναι η πρωτεύουσα της Γαλλίας;» με πιο δύσκολες ερωτήσεις όπως «Ποιο είναι το νόημα της ζωής;» ή «Πόσο καιρό απομένει μέχρι να πάει στραβά αυτό το πράγμα με την τεχνητή νοημοσύνη;»
Το 2024 παρουσιάστηκαν πρώτη φορά τα «μοντέλα συλλογισμού». Παράγουν εκατοντάδες λέξεις σε μια «αλυσίδα σκέψης», συχνά αποκρύπτοντας τον χρήστη, για να βρουν καλύτερες απαντήσεις σε δύσκολες ερωτήσεις. Ο αντιπρόεδρος Επιστήμης και Στρατηγικών Πρωτοβουλιών στην Google DeepMind, Πασμίτ Κόλι εξηγεί: «Εδώ είναι που η πραγματική δύναμη της τεχνητής νοημοσύνης έρχεται στο φως».
Το 2025, ο αντίκτυπός τους ήταν δραστικός. Μοντέλα συλλογισμού από την Google DeepMind και την OpenAI κέρδισαν χρυσό στη Διεθνή Ολυμπιάδα Μαθηματικών και απέφεραν νέα αποτελέσματα στα μαθηματικά. Η Google DeepMind ανακοίνωσε ότι το μοντέλο συλλογισμού Gemini Pro βοήθησε στην επιτάχυνση της διαδικασίας εκπαίδευσης πίσω από το ίδιο το Gemini Pro. Μέτρια κέρδη, αλλά ακριβώς το είδος της αυτοβελτίωσης που κάποιοι ανησυχούν ότι θα μπορούσε να καταλήξει να παράγει μια τεχνητή νοημοσύνη που δεν μπορούμε πλέον να κατανοήσουμε ή να ελέγξουμε.
Νο3: Ο Τραμπ ξεκίνησε να «κερδίζει την κούρσα»
Αν η εστίαση της κυβέρνησης Μπάιντεν ήταν στην «ασφαλή, προστατευμένη και αξιόπιστη ανάπτυξη και χρήση της τεχνητής νοημοσύνης», η δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ επικεντρώθηκε στη «νίκη της κούρσας».
Από την πρώτη μέρα στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακάλεσε το εκτελεστικό διάταγμα του Μπάιντεν που ρύθμιζε την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Μετά καλωσόρισε τους CEO των OpenAI, Oracle και SoftBank για την ανακοίνωση του Project Stargate. Πρόκειται για μια δέσμευσης 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κατασκευή των κέντρων δεδομένων και των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας που απαιτούνται για την ανάπτυξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Ταυτόχρονα, έχει επιταχύνει τις αξιολογήσεις για τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας, βοηθώντας την κατασκευή κέντρων δεδομένων. Μειώνοντας την προστασία της ποιότητας του αέρα και του νερού για τις τοπικές κοινότητες. Επίσης, χαλάρωσε τους περιορισμούς εξαγωγής τσιπ τεχνητής νοημοσύνης στην Κίνα. Και επιδιώκει να αποτρέψει τις πολιτείες από τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης. Κίνηση που προκαλεί ανησυχία ακόμη και σε μέλη του δικού του κόμματος. Φοβούνται ότι αφήνει τα παιδιά και τους εργαζόμενους απροστάτευτους από πιθανή βλάβη.
Νο4: Οι δαπάνες των εταιρειών ΑΙ για υποδομές πλησίασαν το 1 τρισ. δολάρια
Αν σας λέει κάτι η λέξη «φούσκα», το 2025 συνδέθηκε άρρηκτα με την τεχνητή νοημοσύνη. Η βιασύνη για την κατασκευή κέντρων δεδομένων που εκπαιδεύουν και λειτουργούν μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης ώθησε τις οικονομικές δεσμεύσεις των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης προς το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια. Αλλά, σύμφωνα με τον Πολ Κεντρόσκι, επενδυτής και ερευνητής στο ΜΙΤ, η τεχνητή νοημοσύνη έγινε μια «μαύρη τρύπα που τραβάει όλο το κεφάλαιο προς το μέρος της».
Το ΤΙΜΕ περιγράφει την κατάσταση σαν «άπειρο πρόβλημα χρημάτων», όπου όλοι φαίνεται να είναι νικητές. Νεοσύστατες εταιρείες όπως η OpenAI και η Anthropic έχουν λάβει επενδύσεις από την Nvidia και τη Microsoft. Στη συνέχεια διοχέτευσαν αυτά τα χρήματα απευθείας σε αυτούς τους επενδυτές για τσιπ τεχνητής νοημοσύνης και υπηρεσίες υπολογιστών. Έτσι, η Nvidia έγινε η πρώτη εταιρεία 4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων τον Ιούλιο και στη συνέχεια την πρώτη εταιρεία 5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων τον Οκτώβριο.
Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι μόλις επτά εταιρείες τεχνολογίας αποτελούν πάνω από το 30% του S&P 500. Και αν τα πράγματα αρχίσουν να πηγαίνουν στραβά, θα μπορούσαν να πάνε πολύ στραβά. Ο Πολ Κεντρόσκι επισημαίνει ότι είναι πολύ ανησυχητικός ο συνδυασμός της αλληλοχρηματοδότησης εταιρειών, της κερδοσκοπίας για τα κέντρα δεδομένων και της εμπλοκής της κυβέρνησης. «Αυτή είναι η πρώτη φούσκα που συνδυάζει όλα τα συστατικά όλων των προηγούμενων».
Νο5: Οι άνθρωποι συνάπτουν σχέσεις με μηχανές
Και με καταστροφικές συνέπειες. Παράδειγμα ο 16χρονος Άνταμ Ρέιν, για τον οποίο το ChatGPT ξεκίνησε ως χρήσιμος βοηθός για να μελετά στο σπίτι. Ο πατέρας του στην αρχή πίστευε ότι «ήταν ένα ασφαλές, καταπληκτικό προϊόν». Μετά όμως ο Άνταμ μίλησε στο chatbot για τις αυτοκτονικές σκέψεις που έκανε. Και αυτό φέρεται να τις επικύρωσε και να τις ενθάρρυνε…
Ο Άνταμ αυτοκτόνησε έναν μήνα μετά.
Ο δικηγόρος της οικογένειας Ρέιν, Τζέι Έντελσον, λέει ότι το 2025 «θα μείνει στην ιστορία ως η χρονιά που η τεχνητή νοημοσύνη άρχισε να μας σκοτώνει». Η OpenAI υποστήριξε στη νομική κατάθεσή της ότι ο θάνατος του Άνταμ οφειλόταν στην «κακή χρήση» του προϊόντος. Ο επικεφαλής του ChatGPT, Νικ Τέρλι, δήλωσε: «Συνειδητοποιήσαμε ότι υπήρχαν ορισμένα σήματα χρηστών για τα οποία βελτιστοποιούσαμε σε βαθμό που δεν ήταν κατάλληλος».
Έπειτα από αγωγές και αύξηση των ελέγχων, εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, συμπεριλαμβανομένων των OpenAI και Character.AI, έχουν παρουσιάσει διορθώσεις και προστατευτικά φίλτρα. «Έχουμε καταφέρει να μειώσουμε μετρήσιμα τη συχνότητα εμφάνισης κακών απαντήσεων συστηματικά με τις ενημερώσεις των μοντέλων μας», λέει ο Τέρλι στο ΤΙΜΕ.
IN.GR
