ΕπιμέλειαΙωάννα Κουμπαρέλη
Η απότομη αύξηση στη σοκολάτα οφείλεται κυρίως σε μια άνευ προηγουμένου έκρηξη των παγκόσμιων τιμών κακάο, αποτέλεσμα σοβαρών διαταραχών στην προσφορά, εξηγεί οικονομολόγος του FAO
Στα ύψη εκτοξεύτηκε η τιμή της σοκολάτας σε ολόκληρη την Ευρώπη το 2025, με την αύξηση να υπολογίζεται στο 18%, ωστόσο ο αντίκτυπος παρουσιάζει μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Συγκρίνοντας μάλιστα τον Γενικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΓΔΚ), ο οποίος αυξήθηκε κατά 2,5% το 2025 με βάση τον ετήσιο ρυθμό μεταβολής και 3,3% για τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά, η σοκολάτα κατέγραψε την υψηλότερη αύξηση, σύμφωνα με τη Eurostat.
Το ερώτημα που τίθεται, λοιπόν, είναι γιατί η σοκολάτα αυξήθηκε τόσο πολύ. Όπως εξηγεί ο οικονομολόγος Εμιλιάνο Μαγκρίνι του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), η απότομη άνοδος οφείλεται κυρίως σε μια άνευ προηγουμένου έκρηξη των παγκόσμιων τιμών κακάο, αποτέλεσμα σοβαρών διαταραχών στην προσφορά.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι η παραγωγή κακάο είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένη σε λίγες χώρες της Δυτικής Αφρικής – κυρίως στην Ακτή Ελεφαντοστού και στη Γκάνα – που αντιπροσωπεύουν μαζί το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής. Το 2023-2024, η παραγωγή και στις δύο χώρες κατέρρευσε κυρίως λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας αλλά και της εξάπλωσης του ιού «swollen shoot».
Από τα βασικά τρόφιμα, η σοκολάτα κατέγραψε την υψηλότερη αύξηση, σύμφωνα με τη Eurostat
«Αυτές οι κρίσεις δημιούργησαν ένα μεγάλο παγκόσμιο έλλειμμα παραγωγής και ώθησαν τα αποθέματα σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, αφήνοντας τις αγορές εξαιρετικά εκτεθειμένες σε περαιτέρω διαταραχές και ανεβάζοντας τις τιμές κακάο σε ρεκόρ», προσθέτει.
Ο Τζον Μπάφες, ανώτερος οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, σημειώνει από την πλευρά του ότι η απότομη άνοδος «ανέβασε το κόστος παραγωγής σοκολάτας και, τελικά, τις τιμές στο λιανεμπόριο, παρά το σχετικά μικρό μερίδιο που κατέχει το κακάο στο συνολικό κόστος».
Το κακάο, σημειώνει ο Μπάφες, αποτελεί βασική πρώτη ύλη στην παραγωγή σοκολάτας, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 10%-20% του συνολικού κόστους. «Οι τιμές κακάο εκτοξεύτηκαν από μέσο όρο 3,28 δολ. το κιλό το 2023 σε 7,33 το 2024 και 7,80 δολ. το 2025, αύξηση άνω του 120% μεταξύ 2023 και 2024, η μεγαλύτερη μεταξύ των 70 βασικών εμπορευμάτων που παρακολουθεί η Παγκόσμια Τράπεζα και η μεγαλύτερη στην ιστορία της αγοράς κακάο», δήλωσε στο Euronews Business.
Στην κορυφή των ανατιμήσεων η σοκολάτα
Όπως αναφέρει το Euronews, οι τιμές της σοκολάτας αυξήθηκαν σημαντικά περισσότερο από εκείνες πολλών άλλων βασικών τροφίμων. Για παράδειγμα, το βοδινό και το μοσχαρίσιο κρέας κατέλαβαν την τρίτη θέση στην ΕΕ με αύξηση 10%, περίπου 8 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα. Ο πληθωρισμός στα αυγά και το βούτυρο ήταν γύρω στο 8%, δηλαδή περίπου 10 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τη σοκολάτα.
Μέσα στην ΕΕ, ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός για τη σοκολάτα το 2025 κυμάνθηκε από 6,6% στη Σλοβακία έως 32,6% στην Πολωνία. Αν συμπεριληφθούν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, το εύρος εκτείνεται από 1,6% στην Αλβανία έως 44% στην Τουρκία.
Το ποσοστό για την Τουρκία δεν είναι άμεσα συγκρίσιμο, καθώς αντικατοπτρίζει την κατηγορία «σοκολάτα, κακάο και προϊόντα με βάση το κακάο» με ετήσιο ρυθμό μεταβολής από τον Ιανουάριο του 2026. Η Τουρκία αποτελεί εξαίρεση όχι μόνο στον πληθωρισμό τροφίμων, αλλά και στον γενικό πληθωρισμό σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Άνοδο άνω του 25% στις τιμές της σοκολάτας κατέγραψαν επίσης η Εσθονία (31,5%), η Λιθουανία (31,5%), η Ρουμανία (26,1%), η Λετονία (25,9%) και η Σερβία (25,4%). Πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ βρίσκεται η Ελλάδα (21%), αλλά και η Σουηδία, η Βουλγαρία, το Μαυροβούνιο, η Βόρεια Μακεδονία, η Ισπανία, η Φινλανδία, η Τσεχία, η Ολλανδία και η Γερμανία, με αυξήσεις μεταξύ 18% και 22,5%.
Κύπρος, Λουξεμβούργο, Ιταλία, Κοσσυφοπέδιο και Ελβετία συγκαταλέγονται στις χώρες με τον χαμηλότερο πληθωρισμό σοκολάτας, κάτω από 12%. Μεταξύ των μεγάλων οικονομιών της ΕΕ, η αύξηση έφτασε το 14% στη Γαλλία, ενώ στο Βέλγιο, σημαντικό κέντρο της βιομηχανίας σοκολάτας, ανήλθε σε 12,3%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με την ONS, οι τιμές σοκολάτας αυξήθηκαν κατά 16,2% το 2025.
Γιατί διαφέρει τόσο ο πληθωρισμός σοκολάτας
Ο Μαγκρίνι εξηγεί ότι χώρες με ισχυρή βιομηχανία σοκολάτας, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Ελβετία, παρουσιάζουν μικρότερες αυξήσεις, επειδή εταιρείες που ελέγχουν όλη την αλυσίδα παραγωγής μπορούν να απορροφούν το υψηλότερο κόστος κακάο μέσω μακροπρόθεσμων συμβάσεων ή προσαρμόζοντας τα περιθώρια κέρδους τους.
Στον αντίποδα βρίσκονται χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, με μικρότερη εγχώρια βιομηχανία και μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγωγές, οι οποίες αντιμετωπίζουν πιο άμεση μετακύλιση των αυξήσεων στο ράφι. Επιπλέον, το εργατικό κόστος, οι τιμές ενέργειας, οι τιμές βασικών συστατικών όπως το γάλα και η ζάχαρη, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες και ο ισχυρός ανταγωνισμός στο λιανεμπόριο διαφοροποιούν περαιτέρω την εικόνα μεταξύ χωρών.
IN.GR
