Η Τζόρτζια Μελόνι είναι η πρώτη ηγέτης της ΕΕ, που θα συναντηθεί με τον Ντόναλντ Τραμπ από τότε που ανέστειλε ορισμένες από τις σχεδιαζόμενες αυξήσεις των δασμών του την περασμένη εβδομάδα.
Καθισμένοι μόνοι τους στο τέλος ενός δείπνου, κάτω από πολυελαίους, δίπλα σε ένα τραπέζι με λευκά τριαντάφυλλα και κρασί, η Τζόρτζια Μελόνι και ο Ντόναλντ Τραμπ συνομιλούν. Είναι αρχές Δεκεμβρίου και απεικονίζονται σε μια πλούσια τραπεζαρία του Ελιζέ, όπου ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, φιλοξένησε καλεσμένους μετά την επαναλειτουργία του καθεδρικού ναού της Παναγίας των Παρισίων.
Ήταν η πρώτη φορά που η ακροδεξιά πρωθυπουργός της Ιταλίας συναντούσε τον Τραμπ, ένα ραντεβού που ακολούθησε χρόνια καλλιέργειας των σχέσεών της με τους «μαχητές» του «Make America Great Again» (Maga). Ό,τι κι αν συζητήθηκε, η Μελόνι φαινόταν να είχε το «πάνω χέρι».
Ο Τραμπ την χαρακτήρισε αργότερα «ένα πραγματικό ζωντανό καλώδιο» και κάποια με την οποίο θα μπορούσε να συνεργαστεί «για να ισιώσει λίγο τον κόσμο». Ενδεχομένως, να είχε λάβει θετικές αναφορές γι’ αυτήν από τον Έλον Μασκ, με τον οποίο η Ιταλίδα πρωθυπουργός έχει συναντηθεί αρκετές φορές και τον έχει αποκαλέσει «λαμπρό άνθρωπο».
Καθώς η σχέση τους εξελισσόταν, η Τζόρτζια Μελόνι πραγματοποίησε μια επίσκεψη στη λέσχη γκολφ Mar-a-Lago του Τραμπ στη Φλόριντα ένα μήνα αργότερα και ήταν η μόνη Ευρωπαία ηγέτης που παρακολούθησε την ορκωμοσία του ως προέδρου των ΗΠΑ.
Τώρα, η επιρροή της στον Τραμπ πρόκειται να δοκιμαστεί, σημειώνει χαρακτηριστικά ο βρετανικός Guardian, όταν το ζευγάρι θα ξανασυναντηθεί στην Ουάσινγκτον την Πέμπτη 17 Απριλίου για την πρώτη διμερή σύνοδο κορυφής. Η Μελόνι είναι η πρώτη Ευρωπαία ηγέτης που θα συναντηθεί με τον Τραμπ, από τότε που εκείνος ανέστειλε ορισμένες από τις σχεδιαζόμενες αυξήσεις των δασμών του, την περασμένη εβδομάδα.
«Ο Τραμπ βλέπει την ΕΕ ως εμπόδιο στην ιμπεριαλιστική του στρατηγική και δεν κάνει τίποτα για να το κρύψει. Αλλά αν θέλει να διαπραγματευτεί μαζί μας, θα το κάνει μέσω της φον ντερ Λάιεν και όχι της Μελόνι»
Η σύνοδος κορυφής θα παρακολουθείται στενά. Από τη μία πλευρά, είναι μια ιδανική ευκαιρία για την Μελόνι να επιδείξει μια πολιτική συγγένεια με τον Τραμπ, με τον οποίο συμπίπτουν, εξάλλου, οι φυσικές πολιτικές της τάσεις, ενώ παράλληλα ενισχύει τα διαπιστευτήριά της ως αγωγός προς έναν πιο ουσιαστικό διάλογο. Από την άλλη, θα είναι μια λεπτή πράξη εξισορρόπησης για την πρωθυπουργό, η οποία γνωρίζει επίσης ότι πρέπει να προσέξει να διατηρήσει την πίστη της στους εταίρους της Ιταλίας στην ΕΕ.
Ανησυχούν οι Ευρωπαίοι για τις προθέσεις της Μελόνι
Στο παρασκήνιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και η Μελόνι είναι κατανοητό πως έχουν συζητήσει ένα σχέδιο. Παρόλα αυτά, το ατομικό ταξίδι της Ιταλίδας πολιτικού έχει προκαλέσει ανησυχία στους συμμάχους τής ΕΕ, με τον Γάλλο υπουργό Βιομηχανίας, Marc Ferracci, να προειδοποιεί την περασμένη εβδομάδα ότι απειλεί να υπονομεύσει την ευρωπαϊκή ενότητα κατά των αμερικανικών δασμών.
Οι ανησυχίες τους δεν είναι αδικαιολόγητες. Η Μελόνι, πρώην ευρωσκεπτικίστρια, υπερασπίστηκε την ΕΕ μετά από μια σφοδρή επίθεση κατά των ευρωπαϊκών αξιών από τον αναπληρωτή του Τραμπ, Ντι Τζέι Βανς, στη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια, τον Φεβρουάριο. Και θα επιστρέψει στην Ρώμη την Παρασκευή για να συναντήσει τον Βανς, ο οποίος βρίσκεται στην Ιταλία για το Σαββατοκύριακο του Πάσχα.
Όσον αφορά στην Ουκρανία, παρά το γεγονός ότι συμπορεύτηκε με τους συμμάχους της κατά τη διάρκεια της αμερικανικής διακυβέρνησης του Τζο Μπάιντεν, το κόμμα της «Αδελφοί της Ιταλίας» απείχε, για πρώτη φορά, από ένα ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Μάρτιο, που επιβεβαίωνε την υποστήριξη της ΕΕ προς το Κίεβο κατά της ρωσικής επιθετικότητας. Ήταν «χλιαρή» απέναντι στον «συνασπισμό των προθύμων», που υποστηρίζουν ο Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ.
«Δεν μπορεί να προχωρήσει περισσότερο από ό,τι έχει συμφωνηθεί» εντός ΕΕ
Η Kathleen van Brempt, Βελγίδα σοσιαλιστής ευρωβουλευτής και αντιπρόεδρος της επιτροπής διεθνούς εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δήλωσε ότι οι ανησυχίες για την Μελόνι είναι κατανοητές, προσθέτοντας, ωστόσο, πως η Ιταλίδα πολιτικός «γνωρίζει ότι χρειάζεται την υποστήριξη του Συμβουλίου, της Επιτροπής και του Κοινοβουλίου σε όλες τις συνομιλίες που έχει. Δεν μπορεί να προχωρήσει περισσότερο από ό,τι έχει συμφωνηθεί. Ο πρώτος στόχος είναι να βρεθεί κάποιος στην άλλη πλευρά του τραπεζιού των διαπραγματεύσεων. Αυτό ακριβώς θα προσπαθήσει να κάνει η Μελόνι στην Ουάσινγκτον».
Ο Αντόνιο Τζορντάνο, βουλευτής των «Αδελφών της Ιταλίας» και γενικός γραμματέας του κόμματος των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR), ο οποίος συμμετείχε πέρυσι στο Εθνικό Συνέδριο των Ρεπουμπλικανών στις ΗΠΑ, δήλωσε ότι προτεραιότητα της Μελόνι θα ήταν να έχει μια ειλικρινή συνομιλία με τον Τραμπ – ελπίζοντας ότι αυτή θα έβγαζε από το αδιέξοδο τις σχέσεις ΕΕ – ΗΠΑ.
«Αυτός είναι ο χαρακτήρας της Μελόνι – όταν υπάρχει ένα πρόβλημα, τείνει να το αντιμετωπίζει άμεσα, να το συζητά», υποστήριξε ο Τζορντάνο, για να διευκρινίσει πως «αυτός είναι ο πρώτος στόχος της συζήτησης, ανεξάρτητα από τα πιθανά αποτελέσματα». Όπως είπε, μάλιστα, ενώ οι «Αδελφοί της Ιταλίας», ένα κόμμα με νεοφασιστικές καταβολές, έχει μια φυσική εγγύτητα με τους Ρεπουμπλικάνους του Τραμπ, η Μελόνι ήταν καλή στο να «επιτυγχάνει ένα σημαντικό επίπεδο ενσυναίσθησης με όλους».
«Έκανε πολύ καλή δουλειά και με τον Τζο Μπάιντεν», τόνισε. «Προφανώς, θα εκπροσωπεί την Ιταλία, αλλά ήταν επίσης σαφής σχετικά με το ότι η Ευρώπη είναι συμπαγής. Ταυτόχρονα, πάντα επέμενε ότι η Ευρώπη διατηρεί ανοιχτό διάλογο [με τις ΗΠΑ] και ότι δεν κλείνουμε την πόρτα σε έναν φυσικό σύμμαχο».
Θα «παζαρέψει» για τα ιταλικά προϊόντα;
Η Τζόρτζια Μελόνι δεν έχει άλλη επιλογή από το να είναι προσεκτική. Με την Ιταλία να είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας της ΕΕ προς τις ΗΠΑ, θα πιεστεί να προστατεύσει τα συμφέροντα των ιταλικών επιχειρήσεων και επενδύσεων. Θα μπορούσε, λένε κάποιοι, να προσπαθήσει να εξαιρέσει από τους δασμούς εγχώριες σπεσιαλιτέ όπως τα ζυμαρικά, τα τυριά και το κρασί.
Ένα άλλο βασικό ζήτημα θα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός αντίπαλος των ΗΠΑ: η Κίνα. Η Μελόνι ταξίδεψε στη χώρα πέρυσι για να επαναφέρει τους εμπορικούς δεσμούς, μετά την απόσυρση της Ιταλίας από το αμφιλεγόμενο επενδυτικό πρόγραμμα υποδομών «Belt and Road». Ωστόσο, αναμένεται να πάρει αποστάσεις από τις προσπάθειες της ΕΕ να σφυρηλατήσει στενότερους δεσμούς με την Κίνα εν μέσω του δασμολογικού πολέμου της με τις ΗΠΑ.
Στο εσωτερικό της χώρας της, η Μελόνι δέχεται επίσης πιέσεις για να διατηρήσει την ενότητα στον κυβερνητικό συνασπισμό της, ιδίως με τον Ματέο Σαλβίνι, που πρόσφατα επανεπιβεβαιώθηκε ως ηγέτης της ακροδεξιάς Λέγκας, να την προκαλεί με τη ρητή υποστήριξή του στον Τραμπ και την κριτική του στις πολιτικές της ΕΕ για την Ουκρανία.
Αλλά όσο και αν τα πολιτικά τους ένστικτα είναι συνυφασμένα, η Μελόνι ίσως χρειαστεί να μειώσει τις προσδοκίες για την ικανότητά της να γίνει η έμπιστη του Τραμπ στην Ευρώπη.
Για τις διαπραγματεύσεις, ο Τραμπ θα προτιμήσει την φον ντερ Λάιεν
«Έχει δημιουργήσει την ψευδαίσθηση ότι είναι η ‘εκλεκτή’ του Τραμπ, αλλά γίνεται όλο και πιο σαφές ότι αυτό δεν συμβαίνει», δήλωσε ο Σάντρο Γκόζι, ευρωβουλευτής της ομάδας Renew Europe και πρώην υπουργός Ευρώπης της Ιταλίας. «Ο Τραμπ βλέπει την ΕΕ ως εμπόδιο στην ιμπεριαλιστική του στρατηγική και δεν κάνει τίποτα για να το κρύψει. Αλλά αν θέλει να διαπραγματευτεί μαζί μας, θα το κάνει μέσω της φον ντερ Λάιεν και όχι της Μελόνι», υπογράμμισε.
Πιστή στις πεποιθήσεις της, καθώς η Μελόνι πλησιάζει τον Τραμπ ασχολείται επίσης με ορισμένους αντιπάλους της από την ιταλική αντιπολίτευση, συμμετέχοντας πρόσφατα στο συνέδριο του Azione, ενός φιλελεύθερου κεντρώου κόμματος. Ο επικεφαλής του κόμματος, Carlo Calenda, δήλωσε ότι η Μελόνι βρίσκεται «σε σταυροδρόμι», αντιμέτωπη με το δίλημμα να επιλέξει μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης.
«Της το είπα αυτό όταν ήρθε στο συνέδριο. Υπάρχει ένας επίδοξος απολυταρχικός στον Λευκό Οίκο, που μας θεωρεί εχθρούς – το σχέδιό του είναι να διαλύσει την Ευρώπη. Αλλά το μέλλον μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την Ευρώπη και η Ιταλία πρέπει να συμμετέχει στις αποφάσεις που θα ληφθούν από κοινού. Δεν νομίζω ότι η Μελόνι έχει κάνει ακόμη αυτή την επιλογή», σημείωσε χαρακτηριστικά.
