ΡεπορτάζΓιάννης-Ορέστης Παπαδημητρίου
Ρεκόρ κοινοβουλευτικής λογοδοσίας με δεκαεννιά ερωτήματα της Νέας Αριστεράς προς το ΥΠΑΑΤ και τον Κώστα Τσιάρα για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, που έμειναν αναπάντητες από το 2024 μέχρι σήμερα.
Ένα ανησυχητικό μοτίβο προκύπτει από την πορεία των ερωτήσεων που έχει καταθέσει η κοινοβουλευτική ομάδα της Νέας Αριστεράς προς το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Συγκεκριμένα, δεκαεννιά ερωτήσεις που έχουν καταθέσει οι βουλευτές της Νέας Αριστεράς από τις 25 Ιουνίου του 2024 μέχρι σήμερα, δηλαδή κατά την περίοδο που απομακρύνθηκε ο Λευτέρης Αυγενάκης και ανέλαβε το υπουργείο ο Κώστας Τσιάρας, έχουν μείνει χωρίς απάντηση από την ηγεσία του ΥΠΑΑΤ.
Σύμφωνα με το άρθρο 126 του κανονισμού της Βουλής, οι ερωτήσεις οφείλουν να απαντώνται εντός εικοσιπέντε ημερών, αλλιώς θεωρούνται εκπρόθεσμες. Σε αυτή την περίπτωση κάποιες από αυτές είθισται να γίνονται ως επίκαιρες ερωτήσεις και άρα να απαντώνται προφορικά μέσα στη Βουλή.
Ωστόσο, οι επίκαιρες ερωτήσεις ανά κοινοβουλευτική ομάδα είναι περιορισμένες σε αριθμό και άρα μεγάλο μέρος των κοινοβουλευτικών ερωτήσεων αυτών, απλά δεν έλαβαν ποτέ απάντηση.
Το πιο ενδιαφέρον με την αλληλουχία των αναπάντητων ερωτήσεων, όμως, είναι ότι αντανακλούν τη συνολικότερη σιωπή και άρα την ανεπαρκή λογοδοσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Αυτή η στάση, όπως αποδεικνύεται, υπήρξε πάγια, ασχέτως των εξελίξεων στην υπόθεση.
Οι απαρχές
Στις πρώτες τέσσερις αναπάντητες ερωτήσεις, μάλιστα, από τον Ιούνιο μέχρι τον Δεκέμβριο του 2024, καταγράφονται σημαντικά κομμάτια του παζλ του σκανδάλου, χωρίς καν αυτό να έχει έρθει ακόμα στην επικαιρότητα – παρότι στο παρασκήνιο η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη υποβάλλει από τον Μάιο μηνυτήρια αναφορά για 100 υπόπτους και υποθέσεις που αντιστοιχούν σε 2,9 εκ. ευρώ επιδοτήσεων.
Χαρακτηριστικά, σε ερώτηση στις 25/6 αναφέρονται «η πραγματικά εντυπωσιακή γεωγραφική κατανομή των δεσμευμένων ΑΦΜ (71% στην Κρήτη)» και οι πλημμελείς ή ανύπαρκτοι έλεγχοι, ενώ διερωτάται η ηγεσία του ΥΠΑΑΤ πόσα από τα 16.000 δεσμευμένα ΑΦΜ έχουν φτάσει στον οικονομικό εισαγγελία, τα δικαστήρια και τον ΣΔΟΕ.
Αντίστοιχα, στις 19/9 διερωτάται το ΥΠΑΑΤ τι έχει γίνει με την ενεργοποίηση των Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης, επισημαίνοντας τον καταλογισμό προστίμων συνολικού ύψους 450 εκατομμυρίων ευρώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τονίζοντας μεταξύ άλλων ότι «η εικονική κατανομή βοσκοτόπων μέσω της ‘τεχνικής λύσης’, διαιωνίζει στρεβλώσεις και αδικίες στην κατανομή των ενισχύσεων». Η ερώτηση έμεινε αναπάντητη.
Τον Δεκέμβριο του 2024 είχαν μεν αποκαλυφθεί οι τριγμοί στον οργανισμό, έχουν έρθει στην επιφάνεια οι πρώτες αιχμές για την καθαίρεση της Παρασκευής Τυχεροπούλου από τη διεύθυνση ελέγχων λόγω της συνεργασίας της με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, είχε παραιτηθεί η διοίκηση Μπαμπασίδη και είχαν διαφανεί τα βασικά στοιχεία του σκανδάλου (δεσμευμένα ΑΦΜ στην Κρήτη, υπερπλεόνασμα δηλώσεων), αλλά δεν είχαν γίνει ακόμα οι πρώτες διώξεις που θα ακολουθούσαν στις αρχές του 2025.
Στις 2 Δεκεμβρίου, η Νέα Αριστερά καταθέτει ερώτηση με θέμα «Καταρρέει ο ΟΠΕΚΕΠΕ: Η κυβερνητική αδράνεια και τα πολλαπλά σκάνδαλα στον αγροτικό τομέα», όπου πραγματοποιεί μια επισκόπηση όσων έχουν γίνει μέχρι εκείνη τη στιγμή και με 14 ερωτήματα προς το ΥΠΑΑΤ ζητάει εξηγήσεις για όλα τα ύποπτα φαινόμενα που έχουν σημειωθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή.
Στις 23 Δεκεμβρίου, παραμονές των Χριστουγέννων του 2024, οι βουλευτές της Νε.Αρ. καταθέτουν ερώτηση για απάτες που έχουν γίνει στα Κέντρα Υποβολής Δηλώσεων για ενισχύσεις και την άρνηση του ΟΠΕΚΕΠΕ να διασταυρώσει τα στοιχεία και να πραγματοποιήσουν ελέγχους.
Αμφότερες οι ερωτήσεις μένουν αναπάντητες.
Πριν την καταιγίδα
Τους πρώτες μήνες του 2025, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διερευνά ακόμα πιο εντατικά τις πιθανές παρατυπίες σε πλήθος υποθέσεων που αφορούν ενισχύσεις του οργανισμού και συναντά μια μη-ικανοποιητική συνεργασία από την πλευρά των ελληνικών αρχών. Το θέμα έχει αρχίσει να ακούγεται λίγο παραπάνω, αλλά χωρίς να έχει πάρει ακόμα την έκταση που θα έπαιρνε αργότερα.
Στις 2 Μαΐου, οι βουλευτές της Νέας Αριστεράς καταθέτουν ερώτημα προς το ΥΠΑΑΤ όπου ρωτούν για τις έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και τα εμπόδια που αυτή συναντάει, για την υπόθεση Τυχεροπούλου με περισσότερες λεπτομέρειες από πριν, για τα πρόστιμα που έχει επιβάλλει η Κομισιόν στην Ελλάδα και για τις ευθύνες των αρμοδίων υπουργών.
Η ερώτηση μένει φυσικά κι αυτή αναπάντητη. Στις 21 Μαΐου, δε, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία με μια κίνηση που προκαλεί μεγάλη δυσαρέσκεια στην ελληνική κυβέρνηση, βγάζει σχετική ανακοίνωση, ρίχνοντας περισσότερο φως στο σκάνδαλο.
Λίγες ημέρες αργότερα, πέφτουν τίτλοι τέλους για τη βραχύβια διοίκηση Σαλάτα στον Οργανισμό και ο ΟΠΕΚΕΠΕ μπαίνει σε μια μεταβατική κατάσταση που προκαλεί μεγάλη ανησυχία για το μέλλον των επιδοτήσεων και για τις επιπτώσεις των καταλογισμών από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ παράλληλα αρχίζει να μαίνεται η πολιτική κρίση για την εμπλοκή διαφόρων προσώπων της κυβέρνησης.
Τέσσερις είναι οι σχετικές αναπάντητες ερωτήσεις μόνο στο δεύτερο μισό του Ιουνίου του 2025. Με την πρώτη εξ αυτών στις 17 Ιουνίου ζητείται να κομιστεί στη Βουλή το ξεχασμένο Action Plan για την αναδιάρθρωση του ΟΠΕΚΕΠΕ που είχε εξαγγελθεί από το 2023, καθώς επίσης και οι παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την πορεία υλοποίησής του. Συμπτωματικά, αργότερα την ίδια μέρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καταλογίσει πρόστιμο-μαμούθ 415 εκατομμυρίων ευρώ στο ελληνικό Δημόσιο για κακοδιαχείριση και ελλιπείς ελέγχους των επιδοτήσεων. Δεν είναι σαφές σε τι βαθμό φταίει αυτή η σύμπτωση που το ερώτημα μένει αναπάντητο.
Σε κάθε περίπτωση, μέχρι τα τέλη του μήνα, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διαβιβάζει τη δικογραφία στη Βουλή, έχοντας σκοντάψει στα ονόματα των Αυγενάκη και Βορίδη, με τον δεύτερο να παραιτείται από τη θέση του υπουργού Μετανάστευσης στις 27 Ιουνίου.
Εν τω μεταξύ, μάταια θα καταθέσουν ερωτήσεις προς το ΥΠΑΑΤ οι βουλευτές της Νέας Αριστεράς για τις δηλώσεις και τις επιδοτήσεις του 2025 (23 Ιουνίου), για τις παρατυπίες στις επιδοτήσεις της μελισσοκομίας (25 Ιουνίου) και για το γεγονός ότι διαιρώντας το παραγόμενο γάλα με τον αριθμό των δηλωμένων αιγοπροβάτων, ένα ζώο στα Τρίκαλα φαίνεται να παράγει κατά μέσο όρο 115 λίτρα γάλα, ενώ στα Χανιά μόλις 10 (στις 30 Ιουνίου).
Η τελευταία φάση
Ο Ιούλιος του 2025 είναι ο μήνας κατά τον οποίον το σκάνδαλο έχει πάρει μεγάλη δημοσιότητα πια και έρχονται στην επιφάνεια όλο και περισσότερες λεπτομέρειές του. Επτά είναι εκείνον τον μήνα οι κοινοβουλευτικές ερωτήσεις της Νέας Αριστεράς που θα μείνουν αναπάντητες – οι έξι από αυτές κατατίθενται τις πρώτες δεκαπέντε ημέρες του μήνα.
Στις 3 Ιουλίου, ακολουθώντας τα πρώτα δημοσιεύματα που αφορούν τη διαφαινόμενη απάτη με το Εθνικό Απόθεμα οι βουλευτές ζητούν από το ΥΠΑΑΤ τον συνολικό αριθμό αιγοπροβάτων ανά Περιφερειακή Ενότητα, τα στοιχεία κατανομής του Εθνικού Αποθέματος και εκθέσεις και πορίσματα εσωτερικού και εξωτερικού ελέγχου που αφορούν σε αυτό. Δεν παίρνουν τίποτα.
Μπαράζ τριών διαφορετικών ερωτήσεων των βουλευτών της Νέας Αριστεράς σημειώνεται στις 7 Ιουλίου: η πρώτη επανέρχεται στο θέμα του Εθνικού Αποθέματος, ζητώντας στοιχεία για τους παραγωγούς που έκαναν αιτήσεις και τα δικαιώματα που παραχωρήθηκαν.
Η δεύτερη είναι για την εγκύκλιο της διοίκησης Παπά στον ΟΠΕΚΕΠΕ το 2021, που αμέσως μετά την απομάκρυνση Βάρρα είχε χαλαρώσει τους ελέγχους, ενώ παράλληλα συστήνει στο Κοινοβούλιο τον χαρακτήρα του «Φραπέ», με καταγγελίες ότι καθυστέρησαν σκόπιμα οι έλεγχοι των ΑΦΜ μέχρι να εκδοθεί η ευνοϊκή εγκύκλιος.
Η τρίτη της ίδιας ημέρας επανέρχεται με περισσότερα στοιχεία στην αναπάντητη ερώτηση του Δεκεμβρίου του 2024 για τις απάτες στα Κέντρα Υποβολής Δηλώσεων. Μεταξύ άλλων, οι βουλευτές ρωτούν γιατί η προηγούμενη σχετική τους ερώτηση έμεινε αναπάντητη – άλλα ούτε και σ’ αυτό θα πάρουν απάντηση.
Τρεις ημέρες αργότερα, στις 10 Ιουλίου, οι βουλευτές ρωτάνε για τα ΑΦΜ που δεσμεύτηκαν επί Σημανδράκου και αποδεσμεύτηκαν επί Μπαμπασίδη στον ΟΠΕΚΕΠΕ και Αυγενάκη στο υπουργείο. Ζητούν να μάθουν τι απέγιναν οι έλεγχοι, ποια μεθοδολογία ακολουθήθηκε και τι έχει βρεθεί. Στις 15 Ιουλίου θα πιέσουν το ΥΠΑΑΤ να απαντήσει ποιος θα πληρώσει για το θηριώδες πρόστιμο που επιβλήθηκε λόγω ΟΠΕΚΕΠΕ, αν θα απειληθούν οι μελλοντικές ενισχύσεις, σε ποιο ταμείο θα πάνε τα αχρεωστήτως καταβληθέντα και τι θα γίνει με τους ελέγχους. Και στις 21 Ιουλίου, θα κλείσουν τη θερινή σεζόν της σιωπής του ΥΠΑΑΤ, ρωτώντας για το σκάνδαλο με ακόμα πιο ξεκάθαρες πληροφορίες και αριθμούς.
Στις 4 Σεπτεμβρίου 2025, τα κονδύλια για τις επιδοτήσεις έχουν παγώσει, η μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ δεν έχει ολοκληρωθεί, η επιζωοτία της ευλογιάς των αιγοπροβάτων επιφέρει ένα επιπρόσθετο πλήγμα στους κτηνοτρόφους. Οι βουλευτές της Νέας Αριστεράς επανέρχονται για μια τρίτη και τελευταία φορά πριν την έναρξη της Εξεταστικής Επιτροπής στο ζήτημα της αναπάντητης ερώτησης με τα Οικολογικά Σχήματα και τα Κέντρα Υποβολής Δηλώσεων.
Ο Κώστας Τσιάρας έχει ανακοινώσει ότι σχετικές καταγγελίες που περιήλθαν σε γνώση του από τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ διαβιβάστηκαν στις εισαγγελικές αρχές. Οι βουλευτές της Νέας Αριστεράς του επισημαίνουν ότι αυτές οι καταγγελίες είχαν τεθεί υπ’ όψιν του μέσα από τις αναπάντητες κοινοβουλευτικές ερωτήσεις τους. Δεν παίρνουν απάντηση.
Λίγες ημέρες μετά, στις 15 Σεπτεμβρίου, ξεκίνησε η Εξεταστική Επιτροπή και το μεγαλύτερο μέρος του κοινοβουλευτικού ελέγχου μεταφέρθηκε στο εσωτερικό της. Στις αρχές του Φεβρουαρίου του 2026, ωστόσο με την Εξεταστική να οδηγείται σταδιακά στο κλείσιμο, απευθύνουν ξανά ερώτημα προς το ΥΠΑΑΤ για τη συνέχιση του πάρτυ στον ΟΠΕΚΕΠΕ μέσα από την ΚΥΑ Τσιάρα για την εφαρμογή της «τεχνικής λύσης».
Σε αυτό, θέμα που έχει αναδείξει σε σειρά ρεπορτάζ και το in, δεν έχει απαντήσει κανείς αρμόδιος μέχρι σήμερα, είτε εντός, είτε εκτός Βουλής.
…και αυτή που απαντήθηκε
Ενδιαφέρον έχει ωστόσο κι αυτή η σπάνια περίπτωση στην οποία οι βουλευτές της Νέας Αριστεράς λαμβάνουν απάντηση για το θέμα. Στις 24 Σεπτεμβρίου 2024, καταθέτουν ερώτηση προς το ΥΠΑΑΤ που καλύπτει όσα είναι γνωστά για το ζήτημα μέχρι εκείνη τη στιγμή.
Ρωτούν για την απόκλιση ανάμεσα στους υπολογισμούς των αιγοπροβάτων από την ΕΛΣΤΑΤ και το ΥΠΑΑΤ. Για την υπέρμετρη αύξηση των αιγοπροβάτων στην Κρήτη. Για το ζήτημα του γάλακτος ανά ζώο. Επίσης, αν έχουν γίνει διασταυρωτικοί έλεγχοι για τα αιγοπρόβατα ανά περιφερειακή ενότητα και ποια είναι τα αποτελέσματά τους.
Κατά παρέκκλιση από τα ειωθότα, σχεδόν έναν μήνα αργότερα, στις 17 Οκτωβρίου του 2024, το ΥΠΑΑΤ μέσω του υφυπουργού Χρήστου Κέλλα επιλέγει να απαντήσει στη συγκεκριμένη ερώτηση.
Για την απόκλιση ανάμεσα στον δηλωμένο αριθμό των ζώων για επιδοτήσεις και το δυσανάλογα μικρό παραγόμενο γάλα που δηλώνεται στο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ο κ. Κέλλας υποστηρίζει ότι «μια σημαντική ποσότητα πρόβειου και αίγειου γάλακτος που παράγεται, παραμένει στη γεωργική εκμετάλλευση και δεν παραδίδεται στις γαλακτοβιομηχανίες». Μάλιστα, για το 2023 υπολογίζει ότι το 23% του πρόβειου και το 54(!)% του αίγειου γάλακτος δεν παραδίδονται στις γαλακτοβιομηχανίες.
Στη δε ερώτηση για τους ελέγχους, απαντάει ότι το 2023 έγιναν 417 έλεγχοι σε 92.525 αιγοπρόβατα και το 2024, 242 έλεγχοι σε 50.199 αιγοπρόβατα. Το τι βρήκαν οι έλεγχοι αυτοί δεν απαντιέται – όπως και τα υπόλοιπα σκέλη της ερώτησης που έκαναν οι βουλευτές της Νέας Αριστεράς στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου.
IN.GR
