ΕπιμέλειαΣιμόνη Σωτηρέλη Παπαδοπούλου
Ο Ντόναλντ Τραμπ γιόρτασε την έλευση του νέου έτους οριοθετώντας την επικράτειά του και ανοίγοντας την πόρτα σε μια νέα διαίρεση του κόσμου μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Πεκίνου
Η έλευση του νέου έτους δεν συνοδεύτηκε από εορτασμούς ειρήνης ή ελπίδας για διεθνή σταθερότητα, αλλά από μια πράξη ωμής ισχύος που επανακαθορίζει τους κανόνες του παγκόσμιου παιχνιδιού.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να σηματοδοτήσει το 2026 όχι με λόγια, αλλά με μια στρατιωτική επιχείρηση που θα μείνει στην ιστορία: την επιδρομή στο Καράκας και την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολά Μαδούρο, στις 3 Ιανουαρίου.
Η επιχείρηση, που βαφτίστηκε με τον εύγλωττο τίτλο «Απόλυτη Αποφασιστικότητα», παρουσιάστηκε από τον Λευκό Οίκο ως θρίαμβος.
Για πολλούς, ωστόσο, αποτελεί το πιο καθαρό σύμπτωμα της κατάρρευσης του διεθνούς δικαίου.
Η απαγωγή ενός προέδρου και το τέλος των ψευδαισθήσεων
Η σύλληψη και μεταφορά ενός εν ενεργεία αρχηγού κράτους από ξένη δύναμη συνιστά, ανεξαρτήτως πολιτικών συμπαθειών ή αντιπαθειών προς τον Μαδούρο, μια κατάφωρη παραβίαση θεμελιωδών αρχών της διεθνούς έννομης τάξης, σύμφωνα με το Stefan Wolff, Καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας, Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ.
Όπως υποστηρίζει ο Wolff σε άρθρο του στο The Conversation, η εθνική κυριαρχία, η απαγόρευση της χρήσης βίας και ο σεβασμός του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών φαίνεται να θυσιάστηκαν στον βωμό της πολιτικής σκοπιμότητας.
Παρά ταύτα, η κυβέρνηση Τραμπ έσπευσε να κηρύξει νίκη και να κοιτάξει προς τον επόμενο στόχο.
Ο κόσμος, ακόμη μουδιασμένος από το θράσος της πράξης, παρακολουθεί μια υπερδύναμη να συμπεριφέρεται σαν να μην υπάρχουν πια όρια.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο: όχι μόνο η πράξη καθαυτή, αλλά η απουσία ουσιαστικών συνεπειών.
Ποιοι ανησυχούν – και ποιοι σωπαίνουν μπροστά στον Τραμπ
Η επιχείρηση στη Βενεζουέλα λειτουργεί ως προειδοποίηση.
Η Κούβα, διαχρονικός στόχος της αμερικανικής δεξιάς και προσωπική εμμονή του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, έχει λόγους να φοβάται. Το ίδιο και η Κολομβία, βασικός κρίκος στο εμπόριο κοκαΐνης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και το Μεξικό, που η Ουάσιγκτον θεωρεί κύρια πύλη εισόδου φεντανύλης.
Ακόμη και η Γροιλανδία βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο, μετά τη δήλωση του Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «χρειάζονται τη Γροιλανδία από άποψη εθνικής ασφάλειας».
Το ανησυχητικό μήνυμα της Κέιτι Μίλερ, με έναν χάρτη της Γροιλανδίας βαμμένο στα χρώματα της αμερικανικής σημαίας, δεν άφησε πολλά περιθώρια παρερμηνειών για τις προθέσεις της Ουάσιγκτον.
Η ευρωπαϊκή αμηχανία και η σιωπηρή συνενοχή
Αν κάτι ξεχώρισε εξίσου με την αμερικανική τόλμη, ήταν η ευρωπαϊκή ατολμία.
Η αντίδραση των περισσότερων Ευρωπαίων ηγετών υπήρξε χλιαρή, σχεδόν φοβική.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, ξεκίνησε την τοποθέτησή της αμφισβητώντας τη νομιμότητα του Μαδούρο και κατέληξε, σχεδόν υποχρεωτικά, σε μια γενικόλογη αναφορά στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Το κρίσιμο αυτό σημείο έμοιαζε περισσότερο με τυπική υποσημείωση παρά με ουσιαστική θέση.
Η κοινή δήλωση των 26 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης –με εξαίρεση την Ουγγαρία– απέφυγε επίσης να καταδικάσει ρητά την αμερικανική παραβίαση.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ επικεντρώθηκε στην «αναγκαιότητα μετάβασης» στη Βενεζουέλα, επαναλαμβάνοντας τυπικά την προσήλωσή του στο διεθνές δίκαιο.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, από την πλευρά του, μίλησε για «περίπλοκη νομική αξιολόγηση» και ζήτησε χρόνο, λες και το αυτονόητο χρειαζόταν μακρά σκέψη.
Και στο ίδιο άτολμο μοτίβο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε πως «δεν είναι η στιγμή να μιλήσουμε για νομιμότητα».
Μόσχα και Πεκίνο: καταδίκες με αστερίσκους
Οι πιο έντονες –και ίσως πιο σημαντικές- αντιδράσεις ήρθαν από τη Μόσχα και το Πεκίνο.
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν, που είχε ήδη εκφράσει τη στήριξή του στον Μαδούρο, απαίτησε την άμεση απελευθέρωσή του.
Η Κίνα μίλησε ανοιχτά για «κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου» και κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες να εγγυηθούν την ασφάλεια του Βενεζουελάνου προέδρου.
Ωστόσο, οι καταδίκες αυτές δεν στερούνται υποκρισίας.
Η Ρωσία διεξάγει εδώ και χρόνια έναν επιθετικό πόλεμο στην Ουκρανία, παραβιάζοντας ακριβώς τις ίδιες αρχές που επικαλείται.
Η Κίνα, από την άλλη, βλέπει πλέον να ανοίγει ο δρόμος για τη νομιμοποίηση της αλλαγής καθεστώτος και, δυνητικά, για πιο επιθετικές κινήσεις απέναντι στην Ταϊβάν και στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας.
Ένας κόσμος σε σφαίρες επιρροής
Το επεισόδιο της Βενεζουέλας αποκαλύπτει μια βαθύτερη τάση: τη σταδιακή επιστροφή σε έναν κόσμο σφαιρών επιρροής, όπου οι μεγάλες δυνάμεις –Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία και Κίνα– διεκδικούν το δικαίωμα να πράττουν ανεξέλεγκτα εντός των «ζωνών» τους.
Η αδυναμία αντίδρασης της Ευρώπης αντικατοπτρίζει την επίγνωση ότι η εποχή μιας φιλελεύθερης, βασισμένης σε κανόνες διεθνούς τάξης έχει ουσιαστικά τελειώσει.
Για την Ευρώπη, το δίλημμα είναι σκληρό: είτε θα αντιπαρατεθεί με την Ουάσιγκτον, ρισκάροντας την εγκατάλειψη, είτε θα σωπάσει, ελπίζοντας ότι έτσι θα διατηρήσει την αμερικανική στήριξη απέναντι στη ρωσική απειλή. Η επιλογή της σιωπής, ωστόσο, έχει κόστος.
Το «Δόγμα Ντόνροε» και οι επικίνδυνες αυταπάτες
Η επιβεβαίωση της πρόθεσης του Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο όραμα απόλυτης κυριαρχίας στο Δυτικό Ημισφαίριο. Η αναβίωση του Δόγματος Μονρόε, μετονομασμένου πλέον σε «Δόγμα Ντόνροε» (εκ του Ντόναλντ), αποτυπώνεται στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών του Δεκεμβρίου 2025. Η αλλαγή καθεστώτος στη Βενεζουέλα δεν είναι παρά η αρχή.
Παραδόξως, αυτή η στρατηγική, που υποτίθεται ότι στοχεύει στη σταθερότητα και στην αποτροπή συγκρούσεων, κινδυνεύει να προκαλέσει ακριβώς το αντίθετο.
Η αποσταθεροποίηση της διατλαντικής συμμαχίας και η ενθάρρυνση αναθεωρητικών δυνάμεων όπως η Κίνα ενδέχεται να οδηγήσουν σε νέες, πιο επικίνδυνες συγκρούσεις.
Επιστροφή στον νόμο της ζούγκλας
Όπως και άλλες αμερικανικές επεμβάσεις μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, η δράση στη Βενεζουέλα απειλεί να απομονώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και να υπονομεύσει τη διεθνή τους αξιοπιστία.
Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: οι κανόνες ισχύουν μόνο όταν εξυπηρετούν τους ισχυρούς.
Η απαγωγή του Νικολά Μαδούρο δεν είναι απλώς ένα μεμονωμένο γεγονός.
Είναι σύμβολο μιας εποχής όπου το διεθνές δίκαιο υποχωρεί μπροστά στη ωμή δύναμη.
Και σε έναν τέτοιο κόσμο, το τίμημα δεν θα το πληρώσουν μόνο οι αδύναμοι, αλλά τελικά όλοι.
IN.GR
