Επιμέλεια Νατάσα Ρουγγέρη
Καθώς οι αντιμεταναστευτικές πολιτικές σαρώνουν την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της χώρας μας, ο Πέδρο Σάντσεθ πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα, αλλά έχει… λόγο
Δεν χρειάζεται να έχεις πτυχίο πολιτικών επιστημών για να καταλάβεις γιατί τόσοι πολλοί υποτιθέμενοι κεντρώοι Ευρωπαίοι ηγέτες, με εξαίρευση τον Ισπανό Πέδρο Σάντσεθ, έχουν αρχίσει να μιλούν για τη μετανάστευση με όρους που θα ήταν αδιανόητοι ακόμη και πριν από λίγα χρόνια.
«Φωτεινό» παράδειγμα αποτελεί, εξάλλου, και η ελληνική κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, ειδικά από όταν στη θέση του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου όρισε τον Θάνο Πλεύρη, ο οποίος το 2011 δήλωσε, σε εκδήλωση του ακροδεξιού περιοδικού Patria, πως «η φύλαξη των συνόρων δεν μπορεί να υφίσταται αν δεν υπάρχουν απώλειες – και για να γίνω κατανοητός, εάν δεν υπάρχουν νεκροί».
Τα ακροδεξιά κόμματα σε ολόκληρη την ήπειρο έχουν τροφοδοτήσει την άνοδο σκληροπυρηνικών όρων για τη μετανάστευση, αξιοποιώντας το θέμα ως πολιτικό όπλο για να νικήσουν τους πιο mainstream και καθιερωμένους αντιπάλους τους, τους οποίους κατηγορούν για εφησυχασμό, αδράνεια και αποτυχία στην υπεράσπιση των συνόρων.
Για όλα φταίει η ακροδεξιά;
Αβέβαια για τον καλύτερο τρόπο αντίδρασης, πολλά κόμματα έχουν υιοθετήσει τη γλώσσα της ακροδεξιάς με την ελπίδα ότι η σκληρή ρητορική θα πείσει τους ψηφοφόρους πως και αυτοί αντιμετωπίζουν σοβαρά το θέμα της μετανάστευσης.
Εξ ου και η προειδοποίηση του Κιρ Στάρμερ ότι το Ηνωμένο Βασίλειο κινδυνεύει να γίνει «νησί ξένων», η δήλωση του Φρίντριχ Μερτς πως όποιος έχει κόρες θα συμφωνούσε με τα σχέδιά του για μαζικές απελάσεις, και η συνέντευξη στην οποία ο προκάτοχος του Μερτς, ο σοσιαλδημοκράτης Όλαφ Σολτς, είπε τη διάσημη φράση: «Πρέπει επιτέλους να απελάσουμε μαζικά όσους δεν έχουν δικαίωμα να παραμείνουν στη Γερμανία».
Δεδομένης, λοιπόν, της στροφής του ευρωπαϊκού κέντρου προς τα δεξιά, τι είχε στο μυαλό του ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, την περασμένη εβδομάδα, όταν η σοσιαλιστική κυβέρνησή του ανακοίνωσε τη νομιμοποίηση 500.000 μεταναστών χωρίς χαρτιά και αιτούντων άσυλο; Σύμφωνα με το χρονικά περιορισμένο σχέδιο, οι επιτυχείς αιτούντες θα λάβουν άδεια νόμιμης διαμονής στην Ισπανία με αρχική ισχύ ενός έτους.
Η κίνηση (ματ;) του Σάντσεθ
«Κάποιοι λένε ότι έχουμε πάει πολύ μακριά, ότι πηγαίνουμε κόντρα στο ρεύμα», είπε ο Σάντσεθ σε ένα βίντεο που δημοσιεύτηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την περασμένη Παρασκευή. «Αλλά θα ήθελα να σας ρωτήσω, πότε η αναγνώριση των δικαιωμάτων έγινε κάτι ριζοσπαστικό; Πότε η ενσυναίσθηση έγινε κάτι εξαιρετικό;».
Η κίνηση αυτή προκάλεσε μια γρήγορη και προβλέψιμη αντίδραση. Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP) δήλωσε ότι το σχέδιο θα προσελκύσει περισσότερους μετανάστες και έτσι θα κατακλύσει τις δημόσιες υπηρεσίες της Ισπανίας, ενώ το ακροδεξιό κόμμα Vox επανέλαβε για άλλη μια φορά την ιδέα ότι ο Σάντσεθ προσπαθεί να αντικαταστήσει τον ισπανικό πληθυσμό και να «επιταχύνει την εισβολή».
Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Σάντσεθ διαχώριζε τη θέση του από τους πολιτικούς του ομολόγους όσον αφορά το μεταναστευτικό. Μία από τις πρώτες σημαντικές ενέργειές του μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας, τον Ιούνιο του 2018, ήταν η ανακοίνωση ότι η Ισπανία θα υποδεχόταν τους 630 μετανάστες και αιτούντες άσυλο που επέβαιναν στο σκάφος διάσωσης Aquarius, στους οποίους είχε αρνηθεί την είσοδο η Ιταλία και η Μάλτα.
Μιλώντας στο ισπανικό κοινοβούλιο το 2024, είπε ότι η χώρα έπρεπε να επιλέξει μεταξύ του να είναι «μια ανοιχτή και ευημερούσα χώρα ή μια κλειστή, φτωχή χώρα». Η υποδοχή μεταναστών, πρόσθεσε, δεν ήταν μόνο θέμα ανθρώπινης αξιοπρέπειας, αλλά και ο μόνος ρεαλιστικός τρόπος για την ανάπτυξη της οικονομίας και τη διατήρηση του κράτους πρόνοιας σε μια χώρα με ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων στην ΕΕ.
Το επιχείρημα για την τόνωση της ισπανικής οικονομίας
«Καθ’ όλη τη διάρκεια της Ιστορίας, η μετανάστευση υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους μοχλούς ανάπτυξης των εθνών, ενώ το μίσος και η ξενοφοβία υπήρξαν – και εξακολουθούν να είναι – οι μεγαλύτεροι καταστροφείς των εθνών», δήλωσε, προσθέτοντας πως «το κλειδί είναι η σωστή διαχείρισή της».
Τον περασμένο Σεπτέμβριο, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Guardian, προέβαλε παρόμοια οικονομικά επιχειρήματα υπέρ της μετανάστευσης, λέγοντας ότι οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους.
«Είμαι πρόθυμος να εξηγήσω τα στοιχεία και πώς η μετανάστευση συμβάλλει στην τόνωση της οικονομίας και στην αύξηση των κοινωνικών δαπανών μας. Πρέπει να το κάνουμε με σαφή στοιχεία, προκειμένου να καταπολεμήσουμε την λαϊκιστική προσέγγιση», τόνισε και ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «στην Ισπανία, η μετανάστευση αντιπροσωπεύει το 25% του κατά κεφαλήν ΑΕΠ μας, το 10% των εσόδων μας από την κοινωνική ασφάλιση και μόνο το 1% των δημόσιων δαπανών μας».
Γιατί τώρα;
Γιατί, όμως, ο Σάντσεθ επέλεξε αυτή τη χρονική στιγμή για το τεράστιο σύστημα νομιμοποίησης μεταναστών που ανακοίνωσε;
Η κίνηση, η οποία συμφωνήθηκε κατ’ εντολή του αριστερού κόμματος Ποδέμος, μετά από χρόνια εκστρατείας της κοινωνίας των πολιτών, έρχεται σε μια δύσκολη στιγμή για τον Ισπανό πρωθυπουργό και το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα του.
Πρόσφατες δημοσκοπήσεις ανεβάζουν τα ποσοστά του ακροδεξιού Vox σχεδόν στο 18%, μέλη του στενού κύκλου του πρωθυπουργού, συμπεριλαμβανομένης της συζύγου και του αδελφού του, έχουν κατηγορηθεί για διαφθορά – την οποία αρνούνται – ενώ το κόμμα του έχει εμπλακεί σε κατηγορίες για δωροδοκία και αποτυχία να λάβει σοβαρά υποθέσεις σεξουαλικής επίθεσης.
Όπως τόνισαν οι σχολιαστές, το διάταγμα νομιμοποίησης προσφέρει στον Σάντσεθ την ευκαιρία να διαφοροποιηθεί από τους αντιπάλους του και να δείξει στους συμμάχους του ότι οι πεποιθήσεις του ευθυγραμμίζονται με τις δικές τους – και με εκείνες των ψηφοφόρων τους.
«Αυτή τη στιγμή, ο Σάντσεθ βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση στο εσωτερικό, αλλά ξέρει επίσης ότι ο μόνος τρόπος για να επιβιώσει είναι μετατοπιζόμενος σε πιο αριστερές θέσεις, που θα του επιτρέψουν να απορροφήσει το εκλογικό σώμα των μικρότερων κομμάτων», εξήγησε ο Pablo Simón, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Carlos III της Μαδρίτης, μιλώντας στον Guardian την Δευτέρα.
Η κίνησή του αυτή μπορεί επίσης να του δώσει το πρόσθετο πλεονέκτημα να στριμώξει τους αντιπάλους του στο συντηρητικό PP στη γωνία, υποδεικνύοντας στους ψηφοφόρους ότι τώρα υπάρχει μικρή ιδεολογική διαφορά μεταξύ της λαϊκής δεξιάς και της ακροδεξιάς του Vox.
Η πρότερη ειλικρινής του στάση
Από την άλλη πλευρά, όμως, σε συνδυασμό με την ειλικρινή κριτική του για τον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα – και την άρνησή του να δεχτεί τον όρο του Ντόναλντ Τραμπ για τις αμυντικές δαπάνες – η απόφαση του Σάντσεθ να υποστηρίξει τη μετανάστευση, τον καθιστά έναν από τους λίγους Ευρωπαίους ηγέτες που επιχειρούν να χαράξουν το δικό τους μονοπάτι και να προσφέρουν μια διαφορετική απάντηση στην άνοδο της ακροδεξιάς.
Και όσο εύκολο κι αν είναι να βαλτώσουμε στις πολιτικές προεκτάσεις ενός διατάγματος, αξίζει επίσης να θυμηθούμε την τεράστια και βαθιά επίδραση που θα έχει στις ζωές εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων. Δύο λέξεις εμφανίζονται ξανά και ξανά στις συνομιλίες που είχε ο ανταποκριτής του Guardian με μετανάστες τις τελευταίες ημέρες. Η μία είναι η «esperanza» (ελπίδα) και η άλλη τα «derechos» (δικαιώματα).
IN.GR
