ΕπιμέλειαΑρχοντία Κάτσουρα
Η ιστορία της Βρετανίας, από τον Τσάμπερλεν έως τη Θάτσερ είναι γεμάτη από πρωθυπουργούς που υποχρεώθηκαν να αποχωρήσουν. Η περίπτωση του Στάρμερ δείχνει ότι ίσως δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία
Οι «δολοφονίες» ηγετών, στην κυριολεξία είτε με την έννοια της ανατροπής τους από την εξουσία, είναι συχνό φαινόμενο στην Ιστορία. Στη Βρετανία, ακόμη περισσότερο. Άλλωστε, ο Κιρ Στάρμερ έγινε πρωθυπουργός, κερδίζοντας μια σαρωτική νίκη για τους Εργατικούς, πριν από ενάμιση χρόνο, έπειτα από μια σειρά ανατροπών πρωθυπουργών του Συντηρητικού Κόμματος.
Τα αρχεία Έπσταϊν, και το σκάνδαλο Μάντελσον, του πρώην πρεσβευτή με τις ύποπτες συναλλαγές με τον καταδικασμένο για σεξουαλικά εγκλήματα χρηματιστή, έφεραν και τον Κιρ Στάρμερ μπροστά σε αυτόν τον κίνδυνο. Να αναγκαστεί να φύγει, όταν ήταν εκείνος που έδωσε μια μεγάλη νίκη στους Εργατικούς, έπειτα από 14 χρόνια διακυβέρνησης των Συντηρητικών.
Οι «κύριοι (και οι κυρίες) με τα γκρι»
Όπως επισημαίνει ο Economist, οι τελευταίες ημέρες στον αριθμό 10 της Ντάουνινγκ Στριτ, έχουν κάτι από τις ιστορίες με φαντάσματα. Όλοι περιμένουν πότε θα βγουν από τις σκιές οι «κύριοι (και οι κυρίες) με τα γκρι», κοστούμια ή ταγέρ, που θα πουν στον Κιρ Στάρμερ: «Λυπόμαστε, ο χρόνος σας τελείωσε». Και θα περιμένουν ότι θα τον οδηγήσουν στην έξοδο.
Αλλά ο Στάρμερ μπορεί να αποδειχθεί πιο «σκληρό καρύδι» από τους προκατόχους του, που όπως επισημαίνει ο Economist, είχαν πρωθυπουργικό βίο μικρότερο από ένα smartphone. Και έχει επιχειρήματα γι’ αυτό, τα οποία βασίζει στα μαθήματα από την Ιστορία. Και προειδοποιεί: Μην περιμένετε κάποια σκιώδη φιγούρα που κάνει τη δουλειά στο παρασκήνιο. Να είναι πολλοί και θα πάρουν όλοι μαζί το τσεκούρι της καρατόμησης μέρα-μεσημέρι.
REUTERS/Suzanne Plunkett/Pool/File Photo
Μάθημα πρώτο: η σωστή χρονική στιγμή
Οι στασιαστές θα πρέπει να επιλέξουν τη σωστή στιγμή. Όπως μια ήττα σε ενδιάμεσες εκλογές ή τοπικές εκλογές. Ο χρόνος είναι κρίσιμος. Δεν μπορεί να γίνει ούτε πολύ νωρίς, ούτε πολύ αργά. Και το Εργατικό Κόμμα, ενάμιση χρόνο μετά τη νίκη του, βρίσκεται σε ύφεση στις δημοσκοπήσεις. Και η παραίτηση –ή ανατροπή- ενός πρωθυπουργού μπορεί να αυξήσει την πίεση για εκλογές. Είναι διατεθειμένοι να τις χάσουν;
Το ιστορικό παράδειγμα είναι ισχυρό. Όταν μια ενέδρα γίνεται στον σωστό χρόνο, τότε οι «στασιαστές» έχουν όλα τα πλεονεκτήματα με τον μέρος τους. Καταρχάς, οι πρωθυπουργοί αποσπώνται από την κύρια δουλειά τους: την ανάγκη να συνεχίσουν να διοικούν τη χώρα. Το 1990, και ενώ αντιμετώπιζε πρόκληση στην ηγεσία της, η Μάργκαρετ Θάτσερ πήρε το αεροπλάνο για τη σύνοδο κορυφής που σηματοδότησε το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Στη συνέχεια, τόσο η Θάτσερ, όπως και ο Μπόρις Τζόνσον 30 χρόνια αργότερα, πήρε το μάθημά της. Δεν μπορεί να είσαι ως πρωθυπουργός ούτε υπεράνω ούτε αδιάφορος, ώστε να μην κατανοείς τον κίνδυνο.
about:blank
Δεν ξέρουμε πώς σκέφτεται ο Κιρ Στάρμερ, αλλά σύμφωνα με τον Βέρνον Μπόγκντανορ, του Βασιλικού Κολεγίου του Λονδίνου, οι πρωθυπουργοί «είναι αρκετά ισχυρογνώμονες ώστε να γνωρίζουν ότι οι συνάδελφοί τους θα τους σκότωναν όλοι αν μπορούσαν. Αλλά τείνουν να πιστεύουν ότι είναι άτρωτοι. Και αυτό είναι που τους καταστρέφει στο τέλος».
Μάθημα δεύτερο: Τα αντίποινα
Όπως και σε άλλους τομείς της ζωής, κάθε εχθρότητα που έχει προκαλέσει ένας ηγέτης, κάθε σκόπιμη ή ακούσια προσβολή, επιστρέφει για να τον δαγκώσει σε μια αναμέτρηση. Όλοι οι βουλευτές που απολύονται από κυβερνητικές θέσεις, υποβιβάζονται ή παραβλέπονται μπορούν να επιστρέψουν για να εκδικηθούν. Όσο παλαιότερη είναι η κυβέρνηση, τόσο περισσότερα έχουν συμβεί. Οι Συντηρητικοί βουλευτές που απεχθάνονταν την τρυφηλότητα και τα ψέματα του Μπόρις Τζόνσον, τον τιμώρησαν το 2022. Η αλαζονεία της Θάτσερ είχε ενοχλήσει πολλούς υπουργούς. Άλλοι, όπως ο Γκόρντον Μπράουν –δεν ισχύει αυτό για τον Στάρμερ- έχουν τους πιστούς πραιτοριανούς τους, τους προστατεύουν.
Μάθημα τρίτο: η μάχη δεν είναι δίκαιη
Μια χρήσιμη πληροφορίες που αφορά όλες τις «βασιλοκτονίες», είναι πως η μάχη δεν είναι δίκαιη. Και μπορεί ένας πρωθυπουργός να κερδίσει μια μάχη, αλλά τελικά να «πεθάνει». Να τραυματιστεί δηλαδή θανάσιμα στη μάχη.
Peter Nicholls/Pool via REUTERS/File Photo
Η Θάτσερ είναι πάλι το παράδειγμα. Νίκησε τον αντίπαλό της, Μάικλ Χέζελτιν, στην πρώτη ψηφοφορία των Συντηρητικών το 1990. Αλλά όχι οριστικά. Και πίσω στο 1940, ο Νέβιλ Τσάμπερλεν κέρδισε την κοινοβουλευτική ψηφοφορία, αλλά τελικά έπεσε. Πολλοί βουλευτές τον εγκατέλειψαν, παρ’ όλο που διατεινόταν ότι «Έχω φίλους στη Βουλή!». Δεν ήταν καθόλου έξυπνο να δοκιμάσει τη δύναμη της επιρροής του.
Μάθημα τέταρτο ή το μαστίγιο
Κρίσιμο είναι να γίνει κατανοητό ότι ένα πλήγμα είναι απίθανο να είναι αρκετό. Ο Κιρ Στάρμερ δέχθηκε σφοδρή επίθεση από τον Άνας Σάρβαρ, τον ηγέτη των Σκωτσέζων Εργατικών. Ο Σάρβαρ κάλεσε στον Στάρμερ να παραιτηθεί, αλλά διαπίστωσε ότι κανείς άλλος δεν τον υποστήριξε στο αίτημά του. Αντίθετα, σύσσωμο το υπουργικό συμβούλιο βγήκε μπροστά να υπερασπιστεί τον πρωθυπουργό. Οι κύριοι με τα γκρι έκαναν πίσω.
Η Μάργκαρετ Θάτσερ παραιτήθηκε, όταν μια κρίσιμη μάζα υπουργών της κατέστησε σαφές ότι είχε τελειώσει. «Είχα χάσει την υποστήριξη του υπουργικού συμβουλίου», έγραψε αργότερα. «Ήταν το τέλος».
Μάθημα πέμπτο: Το πλεονέκτημα του στριμωγμένου
Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι οι ηγέτες που είναι στριμωγμένοι στη γωνία έχουν τα δικά τους πλεονεκτήματα. Ένα από αυτά –και ισχύει για τον Κιρ Στάρμερ- ο πρωθυπουργός διατηρεί «τον έλεγχο του διοικητικού συμβουλίου». Δηλαδή, του μηχανισμού της Ντάουνινγκ Στριτ 10. Αυτές οι δηλώσεις στήριξης μετά την επίθεση, το αποδεικνύουν.
Και φυσικά, η επείγουσα ανάγκη μπορεί επίσης να βοηθήσει τους υπό πολιορκία ηγέτες. Τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου μπορεί να έχουν μόνο λίγα λεπτά για να επιλέξουν μεταξύ πίστης και επανάστασης. Οι επίδοξοι δολοφόνοι πρέπει αμέσως να ζυγίσουν την πιθανότητα επιτυχίας με το κόστος της αποτυχίας.
Η πίστη μπορεί να αποδώσει καλύτερα μακροπρόθεσμα, ή ακόμα και βραχυπρόθεσμα. Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ υπερασπίστηκε την κυβέρνηση του Τσάμπερλεν το 1940, αλλά με αυτόν τον τρόπο, παρατήρησε ένας βουλευτής, έδειξε «με την ευφυΐα του ότι στην πραγματικότητα δεν έχει καμία σχέση με αυτή την μπερδεμένη και δειλή συμμορία». Και τελικά ανέλαβε πρωθυπουργός δύο ημέρες αργότερα.
Μάθημα έκτο: τα όπλα του ηγέτη
Το κύριο όπλο ενός ηγέτη είναι η αβεβαιότητα. Αν υποθέσουμε ότι ο Κιρ Στάρμερ εκτοπίζεται από τους αντιπάλους του, λέει ο Economist, κανείς δεν μπορεί να ξέρει ποιος θα τον διαδεχθεί.
Μπορεί να κερδίσει ένας «βασιλοκτόνος» ή κάποιος εχθρός του. Αυτή η απρόβλεπτη κατάσταση αυξάνει τον κίνδυνο και μειώνει το κίνητρο για δράση. Και σε μια απολιτική εποχή, το κοινό μπορεί να μην αγαπάει περισσότερο τον νέο ηγέτη από ό,τι τον παλιό.
Σύμφωνα με τον Γκράχαμ Μπρέιντι, πρώην πρόεδρο της Επιτροπής 1922 των Συντηρητικών Βουλευτών, που κινεί νήματα στους Τόρις, «είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς το να ρίξουμε τον καπετάνιο στη θάλασσα θα οδηγήσει σε καλύτερο αποτέλεσμα». Ένα κόμμα διαπράττει βασιλοκτονία, λέει, όταν «δεν μπορεί να φανταστεί ότι υπάρχει άλλη επιλογή».
Μάθημα τελευταίο: ο φόβος του… Φάρατζ
Το τελευταίο μάθημα από την Ιστορία είναι ότι ο φόβος της ήττας –και της πιθανής νίκης του Νάιτζελ Φάρατζ εν προκειμένω- υπερτερεί του φόβου του αγνώστου. Όταν ένα κόμμα αποφασίζει ότι έχει ακόμα μια ευκαιρία, αλλά ο ηγέτης του όχι, ο πρωθυπουργός είναι αναλώσιμος.
Ένα πραξικόπημα εναντίον του Κιρ Στάρμερ, όταν και ΑΝ συμβεί, λέει ο Economist, μπορεί να είναι τόσο γρήγορο και βάναυσο όσο άλλα είδη επαναστατικής βίας. Αλλά στη σύγχρονη εποχή, ο αποχωρών πρωθυπουργός δεν κινδυνεύει με το ικρίωμα. Θα πει μερικές κουβέντες στον λαό και πάει στην άκρη. Και μετά θα γράψει τα απομνημονεύματά του.
IN.GR
