Διπλωματία και πολιτική σκοπιμότητα – Η «Γαλάζια Πατρίδα» του Ερντογάν και το casus belli

Να πάρει τη «ρεβάνς» έναντι της κριτικής που δέχεται από την αντιπολίτευση επιχειρεί η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όσον αφορά τα ελληνοτουρκικά, υπενθυμίζοντας το casus belli και συνεχίζοντας τις διαρροές περί του νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Έχοντας δεχθεί σφοδρή κριτική το προηγούμενο διάστημα τόσο για το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και τα Θαλάσσια Πάρκα που ανακήρυξε η Ελλάδα όσο και για τις έρευνες νότια της Κρήτης και τις συμφωνίες με κολοσσούς όπως η Chevron, η Άγκυρα είχε ανάγκη μία κίνηση να διαχειριστεί το εσωτερικό της μέτωπο.

Η Τουρκία έχει ανάγκη να αντιμετωπίσει την κριτική περί περικύκλωσης

Στην εξίσωση μπαίνουν και τα εξοπλιστικά προγράμματα στην υλοποίηση των οποίων προχωρά η Αθήνα, δαπάνες δισεκατομμυρίων ευρώ, με την Τουρκία να εξακολουθεί να αναζητά την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35, να έχει απειληθεί από ιρανικούς πυραύλους και να τους αντιμετωπίζει μέσω του ΝΑΤΟ, ενώ οι S-400 δεν έχουν καταφέρει ακόμα να προσφέρουν στην άμυνα της χώρας.

Τα δημοσιεύματα και οι δημοσιογραφικές αναφορές δε για την αναβάθμιση της άμυνας της Ελλάδας και την συνεργασία της κατ’ αρχήν με το Ισραήλ, το οποίο βρίσκεται σε ανταγωνισμό με την Άγκυρα για την επιρροή στην περιοχή της Μέσης Ανατολή ήρθαν να συμπληρωθούν και από τις δηλώσεις του επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας, Χακάν Φιντάν, ότι επιχειρουνται «συμμαχίες περικύκλωσης» της Τουρκίας ήταν βέβαιο ότι θα προκαλέσουν κάποια προσπάθεια αντίδρασης της Άγκυυρας.

«Γαλάζια Πατρίδα» από τα παλιά και casus belli

Ο επικεφαλής σύμβουλος του Προέδρου και Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του Προεδρικού Γραφείου του Ερντογάν, Πρέσβης, Καθηγητής Δρ. Τσαρί Ερχάν μίλησε σε τούρκους και αμερικανούς δημοσιογράφους στην Ουάσιγκτον, με αφορμή τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου, σημειώνοντας ότι η Τουρκία είναι αντιμέτωπη με σιερά συγκρούσεων στο άμεσο περιβάλλον της στη Μαύρη Θάλασσα, τη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα, γεγονός που καθιστά τη χώρα στρατηγικά αναντικατάστατη τόσο για το ΝΑΤΟ όσο και για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Τονίζοντας ότι η Τουρκία θα αξιοποιήσει τη γεωπολιτική της θέση για την ανάπτυξη μεγαλύτερης αλληλεγγύης και συνεργασίας μεταξύ των συμμάχων του ΝΑΤΟ, ο Ερχάν δήλωσε: «Αν τα μέλη του ΝΑΤΟ δεν συνεργαστούν, οι συγκρούσεις θα ενταθούν ακόμη περισσότερο».

Αυτή τη γεωπολιτική θέση επιδιώκει να αξιοποιήσει η Τουρκία προκειμένου να προχωρήσει και ένα βήμα ακόμα όσον αφορά την «Γαλάζια Πατρίδα», για να διαχειριστεί το εσωτερικό της μέτωπο ενόψει εκλογών, με κάτι που επιδιώκει να σβήσει την κριτική του προηγούμενου διαστήματος.

Σε ερώτηση δημοσιογράφων για τις νομοθετικές προετοιμασίες της Τουρκίας αναφορικά με τις θαλάσσιες ζώνες που είναι γνωστές ως «Νόμος για τη Γαλάζια Πατρίδα» ή «Νόμος για τις Θαλάσσιες Ζώνες Δικαιοδοσίας» ο Ερχάν είπε ότι αυτό δεν αποτελεί νέα πρωτοβουλία, αλλά προετοιμάζεται εδώ και καιρό «στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου».

Ο Ερχάν, επισημαίνοντας ότι η διαδικασία διακόπηκε κατά καιρούς λόγω της απόπειρας πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου, της πανδημίας του Covid-19 και των μεγάλων σεισμών, δήλωσε ότι η υποβολή της ρύθμισης στο Τουρκικό Κοινοβουλίου, προγραμματίζεται μετά το μπαϊράμι.

Υπποστηρίζοντας ότι η ρύθμιση δεν αποτελεί ένα νέο βήμα εναντίον της Ελλάδας, ο Ερχάν φρόντισε να επαναφέρει τη θέση της Τουρκίας σχετικά με τα 6 μίλια στο Αιγαίο, λέγοντας ότι δεν έχει αλλάξει και ότι η απόφαση της Τουρκικής Βουλής του 1995 εξακολουθεί να ισχύει, ενώ επαναλαμβάνει ότι η παραβίαση των 6 μιλίων, έστω και κατά ένα εκατοστό, θα θεωρηθεί κήρυξη πολέμου (casus belli).

Ο Ερχάν, ανέφερε ακόμα ότι η Τουρκία έχει ανάγκη να ρυθμιστούν οι θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της και οι δραστηριότητές της στη Μαύρη Θάλασσα, το Αιγαίο και τη Μεσόγειο «με βάση το διεθνές δίκαιο», δήλωσε ότι δεν πρέπει να δίνεται σημασία στις αρνητικές εικασίες της κοινής γνώμης.

Οι διαρροές του ΑΚΡ

Την ίδια στιγμή το κυβερνών κόμμα ΑΚΡ, συνεχίζει τις διαρροές όσον αφορά το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρία», γνωρίζοντας τον αντίκτυπο και την αναπαραγωγή που θα έχουν αυτές στην Ελλάδα.

Σε πληροφορίες που διοχετεύτηκαν στο Bloomberg αυτή τη φορά, αναφέρεται ότι το νομοσχέδιο θα δίνει στον Τούρκο πρόεδρο τη δυνατότητα να προχωρήσει μονομερώς σε ανακήρυξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) έως και 200 ναυτικά μίλια από τις τουρκικές ακτές.

Να σημειωθεί ότι στο Αιγαίο δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, αφού οι αποστάσεις δεν το επιτρέπουν, επομένως αναφέρονται στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η πολιτική σκοπιμότητα

Οι πηγές του Bloomberg, δείχνουν και τη σκοπιμότητα, αφού υποστηρίζουν ότι η κίνηση αυτή της Άγκυρας συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια της Τουρκίας να απαντήσει στις ελληνικές και κυπριακές διεκδικήσεις στις ενεργειακά κρίσιμες θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά και να καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να μείνει εκτός των γεωπολιτικών και ενεργειακών εξελίξεων στην περιοχή.

Το δημοσίευμα φροντίζει να υπενθυμίσει και τη θέση της Τουρκίας, που δεν δέχεται πως τα νησιά έχουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, ενώ βάζει στο κάδρο και την Κυπριακή Δημοκρατία, υπό τον ισχυρισμό της Άγκυρας ότι κράτη με νησιωτικό χαρακτήρα, όπως η Κυπριακή Δημοκρατία, δεν δικαιούνται εκτεταμένες θαλάσσιες ζώνες πέραν των χωρικών τους υδάτων. Παράλληλα, το ψευδοκράτος στα κατεχόμενα προβάλλει αξιώσεις επί πιθανών ενεργειακών κοιτασμάτων ανοιχτά της Κύπρου, με την πλήρη στήριξη της Τουρκίας.

Στην διαρροή δεν επισημαίνεται ότι όποια χώρα ανακηρύξει ΑΟΖ οφείλει να συμφωνήσει εν συνεχεία για το εύρος αυτής με τα γειτονικά παράκτια κράτη.

Θα ακολουθήσει το παράδειγμα του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού;

Σε αυτό το πλαίσιο διπλωμάτες εκτιμούν ότι το πιθανότερο σενάριο θα είναι η Άγκυρα στο νομοσχέδιο να ακολουθήσει το παράδειγμα του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού της Ελλάδας, που αποτύπωσε μεν τα απώτατα δυνητικά όρια της ελληνικής ΑΟΖ, σημειώνοντας ωστόσο ότι με εξαίρεση τις περιοχές που έχει οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες, τόσο με την Ιταλία, όσο και μερικώς με την Αίγυπτο, τα όρια αυτά μπορούν να μεταβηληθούν όταν γίνουν διαπραγματεύσεις και με τους υπόλοιπους γείτονες τους και υπάρξουν συμφωνίες οριοθέτησης.

Η απάντηση της Αθήνας

Από την πλευρά της Αθήνας είναι σαφές, ότι για οποιαδήποτε κίνηση, θα πρέπει να αναμένεται το τελικό νομοσχέδιο και οι ακριβείς διατυπώσεις, με τον Υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη να υπογραμμίζει την Πέμπτη (στο συνέδριο Energy Transition Summit) ότι ο καθορισμός θαλασσίων ζωνών, Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας είναι η σημαντική διαφορά που αν δεν λυθεί «δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά μακροπρόθεσμη και βιώσιμη ειρήνη και ευημερία».

Σημειώνοντας δε ότι η UNCLOS αποτελεί μέρος του διεθνούς εθιμικού δικαίου, πράγμα που σημαίνει ότι είναι ουσιαστικά δεσμευτικές για όλα τα κράτη, τόσο τα υπογράφοντα όσο και τα μη υπογράφοντα, ο Γεραπετρίτης σημείωσε ότι «αν κάποια χώρα επιλέξει να λάβει μονομερώς μέτρα, τα οποία σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο θα έπρεπε να οργανωθούν σε πολυμερές ή διμερές επίπεδο, αυτό έχει μόνο εσωτερική ισχύ και δεν έχει διεθνή εφαρμογή».

Κρίσιμη η γλώσσα του νομοσχεδίου

Το λεκτικό του νομοσχεδίου, θα είναι αυτό που θα απαντήσει στις διαρροές και στο κλίμα που επιχειρείται να δημιουργηθεί προεκλογικά τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία με την αξιοποίηση των εθνικών θεμάτων και υπό το πρίσμα της πολιτικής σκοπιμότητας.

Αυτό θα κρίνει αν το νομοσχέδιο, το οποίο δεν αναμένεται να αποτελεί καμία υποχώρηση στις πάγιες θέσεις της Τουρκίας, όπως οι διεκδικήσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας», όπως έχουν εκφραστεί μέχρι σήμερα και για τις οποίες έχουν κατατεθεί και συντεταγμένες στον ΟΗΕ, ούτε το άκυρο και παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Ωστόσο η γλώσσα θα δείξει αν επιδιώκει να απαντήσει στο εσωτερικό και σε ποιο βαθμό ή αν η Άγκυρα προτίθεται να ταράξει τα «ήρεμα νερά» επενδύοντας σε διπλωματικές ελληνοτουρκικές «καταιγίδες».

Ενώ τουρκικές πηγές επέμεναν στο in ότι δεν θα περιλαμβάνει ούτε χάρτες, ούτε συντεταγμένες, κάνοντας λόγο για αβάσιμες υπερβολές που απειλούν με προβλήματα τις σχέσεις Αθήνας – Άγκυρας.

Στο ίδιο πλαίσιο θα πρέπει να τεθεί και το ερώημα αν Αθήνα και Άγκυρα θα ήθελαν να δουν τις ΗΠΑ να παρεμβαίνουν μία τέτοια ενδεχόμενη καταιγίδα και με τι κόστος για τις δύο πλευρές. Με τουρκικές πηγές να έχουν δηλώσει σε ανύποπτο χρόνο στο in, πως με βάση τα μέχρι σήμερα πεπραγμένα του αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ έχουν αποδείξει ότι εφόσον παρέμβει μπορεί να οδηγήσει σε επιβολή λύσεων που δεν θα είναι μαύρο ή άσπρο, αλλά γκρι. Σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως η Τουρκία έχει μάθει να κινείται διπλωματικά σε «γκρίζες ζώνες».