Στον κυβερνητικό απολογισμό για την πορεία της ελληνικής οικονομίας και της κοινωνικής πολιτικής κατά την τελευταία επταετία, η τακτική αναπροσαρμογή των συντάξεων προβάλλεται σταθερά ως ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα.
Η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων συνταξιούχων βρίσκεται σε διαρκή πίεση, καθώς το κύμα της ακρίβειας και ο επίμονος πληθωρισμός έχουν απορροφήσει πλήρως το όποιο οικονομικό όφελος
Οι αριθμοί που παρουσιάζονται επιχειρούν να φιλοτεχνήσουν την εικόνα μιας διαρκούς ενίσχυσης των εισοδημάτων της τρίτης ηλικίας. Ωστόσο, πίσω από τους πανηγυρικούς τόνους και τις ονομαστικές τιμές κρύβεται μια εντελώς διαφορετική, σκληρή πραγματικότητα.
Την οικονομική αυτή αλήθεια ήρθε να επιβεβαιώσει με τον πλέον θεσμικό και αναλυτικό τρόπο η πρόσφατη ειδική έκθεση των Cepal Hellas και ΙΟΒΕ. Τα ευρήματα αποδομούν το κυβερνητικό αφήγημα, αποδεικνύοντας ότι η μέση σύνταξη γήρατος στην Ελλάδα παρέμεινε, σε γενικές γραμμές, απολύτως σταθερή σε πραγματικούς όρους καθ’ όλη την περίοδο 2019–2025.
Η ακτινογραφία του ΙΟΒΕ: Στασιμότητα σε πραγματικούς όρους
Η ανάλυση του ΙΟΒΕ εισάγει τον κρίσιμο διαχωρισμό μεταξύ «ονομαστικής» και «πραγματικής» αξίας. Ενώ οι συνταξιούχοι είδαν πράγματι ονομαστικές αυξήσεις στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς, η αποπληθωρισμένη αξία αυτών των χρημάτων –δηλαδή η πραγματική αγοραστική τους δύναμη– δεν παρουσίασε καμία ουσιαστική βελτίωση. Ο πληθωρισμός λειτούργησε ως ένα «αόρατο χέρι» που εξουδετέρωσε τις διορθωτικές κινήσεις της πολιτείας, καθηλώνοντας το βιοτικό επίπεδο των απόμαχων της εργασίας.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και μια επιμέρους διαπίστωση της έκθεσης σχετικά με τη μείωση του χάσματος μεταξύ των συντάξεων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Η σύγκλιση αυτή, όπως επισημαίνει το ΙΟΒΕ, δεν επιτεύχθηκε επειδή αναβαθμίστηκαν οι χαμηλότερες συντάξεις, αλλά κυρίως επειδή η μέση σύνταξη των πρώην δημοσίων υπαλλήλων υποχώρησε σε πραγματικούς όρους, την ώρα που η μέση σύνταξη του ιδιωτικού τομέα παρέμενε καθηλωμένη και αμετάβλητη. Πρόκειται για μια σύγκλιση προς τα κάτω, η οποία αναδεικνύει το μέγεθος της διάβρωσης που υπέστησαν τα εισοδήματα από το παρατεταμένο πληθωριστικό σοκ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΗΔΙΚΑ, η μέση σύνταξη γήρατος αυξήθηκε σε πραγματικούς όρους μόλις κατά 0,8% την περίοδο 2019-2025 με το μεγαλύτερο ποσοστό των συνταξιούχων να λαμβάνει 1.000-1.500 ευρώ το μήνα.
Σε ονομαστικές τιμές, η μέση κύρια σύνταξη στο Δημόσιο αυξήθηκε από 1.162 ευρώ το 2019 στα 1.235 ευρώ το 2025, σημειώνοντας αύξηση 6,3%.
Στον ιδιωτικό τομέα, η αντίστοιχη μέση σύνταξη αυξήθηκε από 730 ευρώ σε 884 ευρώ, καταγράφοντας άνοδο 21%. Προσαρμόζοντας τις αυξήσεις στον πληθωρισμό, αποδεικνύεται ότι οι πραγματικές συντάξεις του Δημοσίου μειώθηκαν κατά περίπου 11% μέσα στην εξαετία, ενώ οι συντάξεις του ιδιωτικού τομέα παρουσίασαν οριακή πραγματική αύξηση της τάξης του 1,3%.
Η καθημερινότητα των συνταξιούχων
Για να κατανοήσει κανείς γιατί η πραγματική κατάσταση είναι συχνά ακόμη πιο ζοφερή από αυτή που αποτυπώνουν οι μέσοι όροι, πρέπει να εξετάσει τη δομή των δαπανών των ηλικιωμένων. Ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, βάσει του οποίου υπολογίζονται οι επίσημες αυξήσεις, περιλαμβάνει μια ευρεία γκάμα προϊόντων και υπηρεσιών, από τεχνολογικά αγαθά μέχρι αεροπορικά εισιτήρια και διαρκή καταναλωτικά προϊόντα.
Οι συνταξιούχοι, όμως, διοχετεύουν το συντριπτικό μέρος του εισοδήματός τους σε ανελαστικές ανάγκες: στο καλάθι του σούπερ μάρκετ, στους λογαριασμούς ενέργειας και στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
Στις συγκεκριμένες κατηγορίες, ο λεγόμενος «πληθωρισμός της καθημερινότητας» ή πληθωρισμός των τροφίμων έτρεχε επί σειρά ετών με ποσοστά πολλαπλάσια του γενικού δείκτη. Όταν το γάλα, το ψωμί, το λάδι και τα φάρμακα ακριβαίνουν κατά 15% ή 20%, η ονομαστική αύξηση της σύνταξης κατά 3% ή 4% φαντάζει ως σταγόνα στον ωκεανό. Το αποτέλεσμα είναι η ταχεία υποβάθμιση της ποιότητας ζωής, παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για το αντίθετο.
Παράλληλα, η έκθεση του ΙΟΒΕ αναδεικνύει και τη δημογραφική διάσταση του προβλήματος, σημειώνοντας την έντονη και συνεχιζόμενη γήρανση του πληθυσμού των συνταξιούχων, καθώς πλέον το 89% εξ αυτών είναι άνω των 65 ετών. Αυτό σημαίνει ότι η συντριπτική πλειονότητα των δικαιούχων βρίσκεται σε μια ηλικιακή φάση όπου οι ανάγκες για φροντίδα υγείας και φάρμακα είναι αυξημένες και οι δυνατότητες εύρεσης εναλλακτικών ή συμπληρωματικών πόρων εισοδήματος είναι πρακτικά μηδενικές.
Η εξάρτησή τους από την κρατική σύνταξη είναι απόλυτη, γεγονός που καθιστά τη στασιμότητα της αγοραστικής τους δύναμης ακόμη πιο επώδυνη.
IN.GR
