Ο πληθωρισμός και οι φόβοι για μια νέα έξαρση των τιμών επιστρέφουν πιεστικά στο προσκήνιο, καθώς η παγκόσμια και η εγχώρια οικονομία βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα επικίνδυνο μείγμα γεωπολιτικών αναταράξεων, ενεργειακών πιέσεων και επίμονων ανατιμήσεων σε βασικά αγαθά.
Επιστροφή των πληθωριστικών πιέσεων και την έντονη ανησυχία για νέες αυξήσεις τιμών. Οι καταναλωτές αναγκάζονται να αλλάξουν συνήθειες, για να ανταπεξέλθουν στον περιορισμό του διαθέσιμου εισοδήματός τους
Ενώ οι προηγούμενοι μήνες είχαν καλλιεργήσει προσδοκίες για σταδιακή αποκλιμάκωση των πληθωριστικών πιέσεων, η παρατεταμένη άνοδος του ενεργειακού κόστους και οι δομικές στρεβλώσεις στην αγορά τροφίμων ανατρέπουν τους σχεδιασμούς.
Μεγαλώνει η ανησυχία
Στο επίκεντρο της νέας ανησυχίας βρίσκεται η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, η οποία διατηρεί τις τιμές του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα και ενισχύει τους φόβους για ένα νέο ενεργειακό σοκ. Κομβικής σημασίας θαλάσσιες αρτηρίες, όπως τα Στενά του Ορμούζ, βλέπουν τα πλοία να εγκαταλείπουν την περιοχή λόγω των αυξημένων κινδύνων, επηρεάζοντας άμεσα τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών, η παρατεταμένη άνοδος του ενεργειακού κόστους απειλεί να μετακυλιστεί στο συνολικό κόστος παραγωγής και μεταφοράς αγαθών. Ειδικότερα, η BlackRock εκτιμά ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προσθέσει περίπου 0,8% στον παγκόσμιο γενικό πληθωρισμό.
Οι συνέπειες αυτές δεν αναμένεται να κατανεμηθούν ομοιόμορφα σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές. Η Ευρώπη και χώρες της Ασίας θεωρούνται περισσότερο ευάλωτες, ακριβώς λόγω της μεγαλύτερης εξάρτησής τους από τις διεθνείς ενεργειακές αγορές και τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, σύμφωνα με τη μεγαλύτερη εταιρεία διαχείρισης επενδύσεων και περιουσιακών στοιχείων στον κόσμο.
Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα το 2026
Η αβεβαιότητα που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η πιθανότητα διατήρησης των πληθωριστικών πιέσεων, οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, αλλά και ο κίνδυνος καθυστερήσεων τόσο στην αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης όσο και στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων συνθέτουν, σύμφωνα με την έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) «Note on the Greek Economy», το βασικό πλαίσιο κινδύνων για την ελληνική οικονομία την επόμενη τριετία. Στο βασικό σενάριο η ΤτΕ προβλέπει ότι ο εναρμονισμένος πληθωρισμός θα αυξηθεί στο 3,8% το 2026, από 2,9% το 2025.
Στην ελληνική αγορά, η πίεση στις τιμές δεν περιορίζεται μόνο στο ενεργειακό κόστος, αλλά επεκτείνεται με σφοδρότητα στα είδη διατροφής. Τα νωπά τρόφιμα «σέρνουν» τον χορό του πληθωρισμού, δημιουργώντας μια αγορά τροφίμων δύο ταχυτήτων.
Η απόσταση ανάμεσα στις κατηγορίες των νωπών και των επεξεργασμένων προϊόντων διευρύνεται. Ειδικότερα, η ετήσια μεταβολή στις τιμές των νωπών προϊόντων στην Ελλάδα έφτασε το 8,9% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Την ίδια στιγμή, μια σειρά από εξωγενείς και κλιματικούς παράγοντες επιβαρύνουν τις διεθνείς και εγχώριες αλυσίδες εφοδιασμού. Από το φαινόμενο «Σούπερ Ελ Νίνιο» έως τους ακραίους καύσωνες στην Ευρώπη, προκαλείται έντονη ταραχή στις αγορές αγροτικών εμπορευμάτων, ενισχύοντας τις προσδοκίες για περαιτέρω αυξήσεις στα βασικά αγαθά.
«Στραγγαλισμός» για τα ελληνικά νοικοκυριά
Η παρατεταμένη ακρίβεια και ο πληθωρισμός των τροφίμων διαμορφώνουν μια εικόνα διπλής πίεσης και διαρκούς οικονομικού «στραγγαλισμού» για τα ελληνικά νοικοκυριά. Η καταναλωτική συμπεριφορά αλλάζει άρδην, ενώ οι αντοχές των οικογενειακών προϋπολογισμών δοκιμάζονται οριακά.
Σύμφωνα με έρευνες (όπως της McKinsey), το 60% έως 63% των καταναλωτών δηλώνει ότι αναγκάζεται να βάλει δραστικό «κόφτη» ακόμα και στις δαπάνες του για τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης.
Προκειμένου να συγκρατήσουν το μηνιαίο κόστος διαβίωσης, οι καταναλωτές στρέφονται μαζικά στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, τα οποία αγγίζουν μερίδιο αγοράς άνω του 26% στο συνολικό καλάθι, όντας φθηνότερα κατά 20% έως 30% σε σχέση με τα επώνυμα. Οι πωλήσεις των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας έχουν εκτοξευθεί, αγγίζοντας το 1 δισεκατομμύριο ευρώ στο πρώτο τρίμηνο του 2026.
Τα στοιχεία για την Ευρωζώνη αποκαλύπτουν μια βαθύτερη δομική πληγή για την Ελλάδα. Η αποταμιευτική ικανότητα των Ελλήνων παραμένει σταθερά στον «πάτο» της Ευρώπης με αρνητικά ποσοστά. Η εγχώρια κατανάλωση δεν τροφοδοτείται από αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, αλλά από τη βίαιη αναδιάταξη του οικογενειακού προϋπολογισμού και την εξάντληση των όποιων αποταμιευτικών αποθεμάτων είχαν απομείνει.
IN.GR
