Οι καύσωνες και οι πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού άφησαν το 35% των εδαφών στης Ευρώπης εκτεθειμένο στην ξηρασία – σύμφωνα με τα τελευταία επικαιροποιημένα επίσημα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA-σύστημα πληροφόρησης για το νερό WISE). Άλλες πηγές δίνουν ακόμα υψηλότερα ποσοστά, γύρω στο 44%. Ανάμεσα στις περιοχές που πλήττονται από ξηρασία βρίσκεται περίπου 12,5%-15% των καλλιεργειών, το 5% των χορτολιβαδικών εκτάσεων και το 12,5%-15% των δασικών εκτάσεων.
Από τις ελαιοπαραγωγούς και οινοπαραγωγούς περιοχές, μέχρι τις καλλιέργειες κτηνοτροφικών φυτών (καλαμπόκι, ηλίανθος κ.λπ.) η ακραία ξηρασία του φετινού καλοκαιριού δεν έχει αφήσει κανέναν τομέα ανεπηρέαστο.
Στη Γαλλία, που είναι από τις μεγαλύτερες χώρες-παραγωγούς καλαμποκιού για ζωοτροφές στην Ευρώπη, η φετινή σοδειά προβλέπεται να είναι χειρότερη των τελευταίων 45 χρόνων Για τους κτηνοτρόφους το άμεσο πρόβλημα της ξηρασίας είναι η έλλειψη τροφής, αναφέρι χαρακτηριστικά ρεπορτάζ του Euractiv.
Σε πολλές περιοχές της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης, τα ζώα έχουν όλο και λιγότερη γη να βοσκήσουν, αφού τα βοσκοτόπια ξεραίνονται. Την ίδια στιγμή, οι σοδειές μειώνονται, και οι εναλλακτικές πηγές ζωοτροφής γίνονται πιο σπάνιες και πιο ακριβές.
Οι αγρότες και οι κυβερνήσεις προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα με διάφορους τρόπους: ανοίγουν πρόωρα τις αποθήκες με αποθέματα ζωοτροφής για τον χειμώνα, μειώνουν το μέγεθος των κοπαδιών, αναζητούν εναλλακτικές ζωοτροφές και σε κάποιες περιπτώσεις χαλαρώνουν τους κανονισμούς. Π.χ. στη Βαυαρία επιτρέπουν σε βιολογικές κτηνοτροφικές μονάδες να παρέχουν στα ζώα συμβατικές ζωωτροφές, λόγω έκτακτης ανάγκης.
Η ξηρασία καταστρέφει καλλιέργειες
Για τη φυτική παραγωγή η κατάσταση είναι εξίσου, αν όχι περισσότερο, προβληματική.
Η ξηρασία που «τσουρουφλίζει» μεγάλο μέρος της Ευρωπαϊκής ηπείρου, κάνει τις συνθήκες ασφυκτικές για καλλιέργειες βασικών αγροτικών προϊόντων και πρώτωn υλών: οι πατατοκαλλιέργειες στην Ολλανδία, οι αμπελώνες στην Ιταλία, το καλαμπόκι στη Βοσνία, η βύνη και ο λυκίσκος που είναι απαραίτητα για την παραγωγή μπύρας στην Τσεχία. Στη Ρουμανία, οι καλλιέργειες ηλίανθου αποδείχθηκαν ανθεκτικές στη ζέστη και την ξηρασία και η σοδειά ήταν καλή. Όμως η ξηρασία, που οδήγησε στη δραματική μείωση της στάθμης του Δούναβη, έχει διαταράξει τις μεταφορές σιτηρών, προκαλώντας συμφόρηση στους τερματικούς σταθμούς. Τα αποθέματα συσσωρεύονται και δεν μπορούν να φορτωθούν και οι αγρότες δεν έχουν χώρο να τα αποθηκεύσουν, μεταδίδει ρεπορτάζ του France24 και του Associated Press.
Οι Βρυξέλλες σηκώνουν τα χέρια ψηλά
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Politico, η Ευρώπη δεν έχει τα κατάλληλα εργαλεία για να αντιμετωπίσει τόσο ακραία και εκτεταμένα φαινόμενα ξηρασίας. Σε πολλές περιοχές της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης, οι βροχές σταμάτησαν την άνοιξη και δεν επέστρεψαν από τότε. Από τη Γαλλία ως την Τσεχία, η περίοδος του θερισμού λήγει άδοξα, αφού πολλές καλλιέργειες έχουν ξεραθεί. Μαζί με αυτές εξαντλούνται και τα κονδύλια στήριξης, που προορίζονταν για έκτακτες καταστροφές και όχι για μία κρίση που επανέρχεται κάθε χρόνο.
Η κλιματική αλλαγή έχει καταστήσει τις περιόδους ξηρασίας στην Ευρώπη τόσο συχνές, ώστε η βοήθεια να είναι πλέον ρουτίνα. Τα πακέτα στήριξης – από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους και ευρωπαϊκά κονδύλια – διατίθενται σχεδόν στο σύνολό τους για να αποζημιώσουν τους αγρότες για όσα έχουν ήδη χάσει. Ελάχιστα διατίθενται για την επιβίωση κατά την επόμενη ξηρασία.
Από τα χρήματα που δαπανά η Ευρώπη για τη γεωργία, κανένα από αυτά δεν είναι εγγυημένο για τους αγρότες όταν χτυπά η ξηρασία. Κάθε μέτρο διάσωσης είναι αυτοσχέδιο και αποφασίζεται κατά περίπτωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι δεν μπορεί να διαθέσει ένα μόνιμο ταμείο, εκτός αν τα κράτη μέλη συνεισφέρουν περισσότερα, κάτι που καμία χώρα δεν έχει προσφερθεί να κάνει
Διαφωνίες για τον αγροτικό προϋπολογισμό
Το πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται οι κρίσεις ξηρασίας είναι ένα από τα σημεία διαφωνίας στις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο μακροπρόθεσμο αγροτικό προϋπολογισμό της ΕΕ.
Ένα σημείο τριβής είναι το είναι ένα μικρό ταμείο έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο του προϋπολογισμού μετά το 2028, το οποίο προορίζεται για περιπτώσεις κατάρρευσης των αγορών: πτώση των τιμών, πληθώρα φθηνών εισαγωγών, επιδημίες.
Μπορεί να καλύψει ζημιές από καιρικά φαινόμενα, αλλά μόνο όταν η Επιτροπή αποφασίσει να το επιτρέψει, κατά περίπτωση. Οι περισσότερες κυβερνήσεις στις περιοχές που πλήττονται από ξηρασία επιθυμούν να συμπεριληφθούν οι κατεστραμμένες σοδειές ως τυπικό κριτήριο ενεργοποίησης του ταμείου.
Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι ότι κανένα ρεαλιστικό ποσό σε ευρώ δεν θα κάλυπτε τις ζημίες.
«Ακόμη και 900 εκατομμύρια ευρώ, θα ισοδυναμούσαν με «ψίχουλα», δήλωσε ο Επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν στους δημοσιογράφους τον Ιούλιο. Αν και ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει την πρόταση της Επιτροπής να διπλασιαστεί το τρέχον αποθεματικό για κρίσεις, σημείωσε ότι «αν πρέπει να λάβουμε υπόψη όλα όσα ζητούν [οι χώρες], το ποσό θα ήταν γελοία χαμηλό».
Ο Επίτροπος Κριστόφ Χάνσεν επιθυμεί τα χρήματα να διατεθούν για μακροπρόθεσμες λύσεις, αντί να καλύπτουν απλώς τις απώλειες των αγροτών.
Με κόκκινο, πορτοκαλί και κίτρινο οι ζώνες ξηρασίας. πηγή: Copernicus – Europen Drought Observatory
Η ζώνη ξηρασίας
Aπό τους επίσημους χάρτες για τις ζώνες ξηρασίας, προκύπτει ότι οι «κόκκινες περιοχές» διασχίζουν το κέντρο της Ευρώπης, από Ανατολή σε Δύση. Τον Μάιο η Ουγγαρία, μαζί με άλλες έξι χώρες της «ζώνης ξηρασίας»
Τον Ιούνιο έξι χώρες που βρίσκονται στη ζώνη ξηρασίας (Ουγγαρία, Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία, Βουλγαρία, Κροατία και Ρουμανία) ζήτησαν με κοινή δήλωση μια σειρά αλλαγών, για το διάδοχο ταμείο έκτακτης ανάγκης, που θα ισχύσει από το 2028 υποστήριξε μια δήλωση τον Ιούνιο, ζητώντας μια σειρά αλλαγών για το διάδοχο του ταμείου έκτακτης ανάγκης.
Επιθυμούν το ταμείο να καλύπτει ζημιές από καιρικά φαινόμενα, να καταβάλλει αποζημίωση όταν ένας αγρότης χάνει το ένα πέμπτο της σοδειάς του αντί για το ένα τρίτο, και να παρέχει τα χρήματα πριν ολοκληρωθούν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες. Όπως έχουν τα πράγματα, έγραψαν, «η βοήθεια έρχεται πολύ αργά».
Ο Επίτροπος Χάνσεν επιθυμεί τα χρήματα να διατεθούν για μακροπρόθεσμες λύσεις, αντί να καλύπτουν απλώς τις απώλειες των αγροτών. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν έργα άρδευσης και υδραυλικές υποδομές για τον περιορισμό των ζημιών, καθώς και την προώθηση ασφαλιστικών προγραμμάτων σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ώστε οι κακές χρονιές να καλύπτονται από ασφάλιστρα και όχι από ταμεία έκτακτης ανάγκης.
Ωστόσο, «ποτέ δεν θα βρούμε αρκετά χρήματα», ανέφερε, εκτός αν οι πλουσιότερες χώρες της ΕΕ συνεισφέρουν περισσότερα στον κοινό προϋπολογισμό της Ένωσης. Μέχρι στιγμής, οι πλούσιες χώρες – με πρώτη τη Γερμανία – πιέζουν για τη μείωση του κονδυλίου εκτάκτων αναγκών.
IN.GR
