Με στόχο την ενίσχυση του εισοδήματός τους, ολοένα και περισσότεροι συνταξιούχοι επιλέγουν να παραμείνουν στην αγορά εργασίας και μετά τη συνταξιοδότησή τους. Το χαμηλό επίπεδο των συντάξεων, η μέση σύνταξη διαμορφώθηκε τον περασμένο μήνα στα 815 ευρώ καθαρά ή 867,16 ευρώ μεικτά, σε συνδυασμό με την ακρίβεια, οδηγεί χιλιάδες συνταξιούχους στην αναζήτηση πρόσθετου εισοδήματος.
Ο αριθμός των συνταξιούχων που έχουν δηλώσει επίσημα την απασχόλησή τους στον e-ΕΦΚΑ πλησιάζει πλέον το ορόσημο των 300.000, καθώς ανέρχεται σε 298.600 άτομα. Από αυτούς, 91.500 εργάζονται ως μισθωτοί, 72.100 ως ελεύθεροι επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενοι, ενώ τη μεγαλύτερη ομάδα αποτελούν 135.000 αγρότες.
Από το σύνολο, δικαίωμα σε υψηλότερη σύνταξη έχουν «κλειδώσει» 163.600 εργαζόμενοι συνταξιούχοι, μισθωτοί και ελεύθεροι επαγγελματίες οι οποίοι καταβάλλουν κανονικά ασφαλιστικές εισφορές. Αντίθετα, οι συνταξιούχοι αγρότες εξαιρούνται από την υποχρέωση καταβολής εισφορών και, ως εκ τούτου, δεν θεμελιώνουν δικαίωμα για πρόσθετη προσαύξηση της σύνταξής τους.
Ηδη, 10.278 δικαιούχοι εισπράττουν αυξημένες συντάξεις, με την προσαύξηση σε αρκετές περιπτώσεις να ξεπερνά τα 100 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με τον χρόνο απασχόλησης και το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών.
Την ίδια ώρα, το υπουργείο Εργασίας εξετάζει τη νομοθετική καθιέρωση επανυπολογισμού της σύνταξης των εργαζόμενων συνταξιούχων ανά πενταετία, αντί της σημερινής πρακτικής, σύμφωνα με την οποία η προσαύξηση υπολογίζεται σωρευτικά μετά τη διακοπή της απασχόλησης.
Τα 6 «μυστικά»
Τα έξι βασικά σημεία του ισχύοντος πλαισίου για την απασχόληση των συνταξιούχων είναι τα εξής:
Υποχρεωτική δήλωση της απασχόλησης. Ο απασχολούμενος συνταξιούχος θα πρέπει να υποβάλει σχετική δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του e-ΕΦΚΑ. Η είσοδος πραγματοποιείται με τη χρήση των κωδικών Taxisnet ή μέσω των συστημάτων ηλεκτρονικής τραπεζικής (e-banking). Στην πλατφόρμα δηλώνεται τόσο η ανάληψη της απασχόλησης όσο και η συνδρομή προϋποθέσεων για εξαίρεση από την καταβολή πόρου υπέρ e-ΕΦΚΑ ή και ασφαλιστικών εισφορών.
Ποιοι πρέπει να μπουν στην πλατφόρμα. Στην ηλεκτρονική πλατφόρμα πρέπει να εισέλθουν:
α) Συνταξιούχοι του e-ΕΦΚΑ οι οποίοι ξεκίνησαν να εργάζονται πριν από την έναρξη ισχύος της σχετικής απόφασης και εξακολουθούν να απασχολούνται.
β) Συνταξιούχοι του e-ΕΦΚΑ οι οποίοι ξεκίνησαν να εργάζονται από την 1η Ιανουαρίου 2024, ακόμη και εάν έχουν ήδη διακόψει την απασχόλησή τους.
γ) Οσοι έχουν υποβάλει ή υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης και συνεχίζουν χωρίς διακοπή την απασχόλησή τους.
δ) Οσοι καταθέσουν αίτηση συνταξιοδότησης και αναλάβουν εργασία μετά την υποβολή της.
Τι δηλώνεται. Στην ηλεκτρονική υπηρεσία δηλώνονται η ημερομηνία έναρξης της απασχόλησης ως συνταξιούχου, ο τύπος της σύνταξης ή η υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης και η κατηγορία απασχόλησης. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δήλωση τυχόν συνδρομής των προϋποθέσεων για εξαίρεση από την υποχρέωση καταβολής του πόρου υπέρ e-ΕΦΚΑ. Η εξαίρεση αφορά, μεταξύ άλλων, άτομα με ψυχική αναπηρία, όσους λαμβάνουν εξωιδρυματικό επίδομα, καθώς και πολύτεκνους υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις που συνδέονται με την ηλικία, τις σπουδές ή την ανικανότητα προς εργασία των παιδιών τους.
Πόσο πληρώνουν οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι. Ο ειδικός πόρος που καταβάλλουν στον e-ΕΦΚΑ οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι διαφοροποιείται ανάλογα με το είδος της απασχόλησης:
– Κράτηση 10% στις μηνιαίες μεικτές αποδοχές για όσους εργάζονται ως μισθωτοί.
– Προσαύξηση 50% στη μηνιαία εισφορά σύνταξης για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοτελώς απασχολούμενους. Για όσους έχουν και επικουρική ασφάλιση προβλέπεται προσαύξηση 40% στην εισφορά κύριας και 40% στην εισφορά επικουρικής ασφάλισης.
– Κράτηση 7,7% στις μηνιαίες αποδοχές και προσαύξηση 40% στην εισφορά επικουρικής ασφάλισης για μισθωτούς μηχανικούς και έμμισθους δικηγόρους.
– Κράτηση 10% στην αξία του παραστατικού για όσους αμείβονται με Παραστατικά Παρεχόμενων Υπηρεσιών (ΠΠΥ) και 10% στην αξία του εργοσήμου για όσους αμείβονται με εργόσημο.
Βαριά καμπάνα για μη δήλωση. Η παράλειψη δήλωσης της έναρξης απασχόλησης επισύρει χρηματική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις. Η παράβαση μπορεί να εντοπιστεί είτε μέσω διασταύρωσης των στοιχείων των ΑΠΔ και του Μητρώου Μη Μισθωτών με την ηλεκτρονική πλατφόρμα είτε μέσω επιτόπιων ελέγχων.
Εφόσον διαπιστωθεί μη υποβολή δήλωσης και μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών ή και του σχετικού πόρου, ο e-ΕΦΚΑ καταλογίζει τις οφειλόμενες εισφορές, τον πόρο και τη χρηματική κύρωση. Η οφειλή μπορεί να αποπληρωθεί με παρακράτηση έως του ενός τετάρτου της κύριας σύνταξης και με συμψηφισμό από την επικουρική σύνταξη. Διαφορετικά, εισπράττεται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Για μη μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοτελώς απασχολούμενους και αγρότες απαιτείται επίσης εγγραφή, επανεγγραφή ή μεταβολή στο Μητρώο Μη Μισθωτών.
Το μπόνους στη σύνταξη. Μετά τη διακοπή της απασχόλησης του εργαζόμενου συνταξιούχου προβλέπεται προσαύξηση της ήδη καταβαλλόμενης σύνταξης γήρατος ή αναπηρίας. Η μόνιμη μηνιαία προσαύξηση υπολογίζεται με συντελεστή αναπλήρωσης 0,77% για κάθε έτος εργασίας επί των μεικτών αποδοχών ή επί του πλασματικού μισθού για τους αυτοαπασχολούμενους.
Ετσι, ένας μισθωτός με αποδοχές 1.150 ευρώ κερδίζει περίπου 9 ευρώ τον μήνα για ένα έτος εργασίας και 53 ευρώ για έξι έτη. Με μισθό 2.300 ευρώ, η πενταετής απασχόληση αποφέρει περίπου 89 ευρώ επιπλέον τον μήνα, ενώ στα έξι έτη η προσαύξηση φθάνει τα 106 ευρώ.
Αντίστοιχα, γιατρός ή δικηγόρος με υψηλή ασφαλιστική εισφορά, της τάξης των 419 ευρώ, μπορεί να εξασφαλίσει μόνιμη αύξηση περίπου 97 ευρώ μετά έξι χρόνια εργασίας. Για τη χορήγηση της προσαύξησης απαιτείται αίτηση στον e-ΕΦΚΑ μετά την οριστική διακοπή της απασχόλησης.
