Η παρακάτω φράση περιλαμβάνεται, με περίπου ίδια λόγια τόσο στην καθιερωμένη κυριακάτικη ανάρτηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όσο και σε ένα άρθρο του Άκη Σκέρτσου σε κυριακάτικη εφημερίδα: «Στις 31 Μαρτίου του 2021 παρουσιάσαμε το “Ελλάδα 2.0”. Πέντε χρόνια και πέντε μήνες μετά, τολμώ να πω πως δεν ήταν απλώς ένα πρόγραμμα χρηματοδότησης με πολλά δισεκατομμύρια, αλλά μια διπλή ευκαιρία: να χρηματοδοτήσουμε επενδύσεις, αλλά και να διορθώσουμε καθυστερήσεις που η χώρα κουβαλούσε επί χρόνια. Στο αρχικό σχέδιο υπήρχε πρόβλεψη για αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 7 μονάδες, 180.000 περισσότερες θέσεις εργασίας και αύξηση των επενδύσεων κατά 20%. Τα τελικά αποτελέσματα, όμως, ήταν πολύ υψηλότερα: το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 11 μονάδες, οι νέες θέσεις εργασίας έφτασαν τις 550.000, ενώ οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 60%.»
Όταν κανείς βλέπει αυτά τα στοιχεία προφανώς και εντυπωσιάζεται. Πρόκειται για ένα είδος υπεραπόδοσης που σπάνια βλέπει κανείς, ιδίως εάν αναλογιστούμε ότι η φυσική τάση κάθε κυβέρνησης όταν ανακοινώνει ένα πρόγραμμα είναι να θέσει πολύ υψηλούς στόχους, συνήθως στην πραγματικότητα ανέφικτους.
Μόνο που για να πανηγυρίσει ο Πρωθυπουργός κάνει μια στατιστική λαθροχειρία. Πολύ απλά συγκρίνει ανόμοια στοιχεία.
Οι στόχοι που έθεσε η ελληνική κυβέρνηση όταν παρουσίασε τον Μάρτιο του 2021 το Σχέδιο Ελλάδα 2.0 ήταν όντως αυτοί. Μόνο που αφορούσαν τα οικονομικά αποτελέσματα που θα είχε ειδικά το Ταμείο Ανάκαμψης. Να το πω διαφορετικά: αφορούσαν τις επιπλέον θέσεις απασχόλησης, τις επιπλέον επενδύσεις και την επιπλέον αύξηση του ΑΕΠ που θα έφερνε το Ταμείο Ανάκαμψης.
Τα στοιχεία, όμως, που παραθέτει η κυβέρνηση για να δείξει υπεραπόδοση δεν αφορούν τα οικονομικά αποτελέσματα του Ταμείου Ανάκαμψης. Αντιθέτως, παραθέτει τα στοιχεία της συνολικής αύξησης της απασχόλησης, των επενδύσεων και του ΑΕΠ σε βάθος πενταετίας (ας σημειώσω ότι δεν μας εξηγεί ακριβώς ποια χρονικά σημεία συγκρίνει). Μόνο που όλη αυτή η αύξηση δεν αφορά αποκλειστικά το Ταμείο Ανάκαμψης αλλά και τις δυναμικές της ελληνικής οικονομίας.
Να δώσω ένα παράδειγμα: τα τελευταία χρόνια συνεχίστηκε η αύξηση της απασχόλησης. Ωστόσο, εάν κανείς κοιτάξει τα στοιχεία θα δει ότι υπάρχει μια σταθερή αύξηση της απασχόλησης από την κορύφωση της κρίσης και μέχρι τις ημέρες μας με κάποιες διακυμάνσεις. Στην πραγματικότητα, μετά το 2019 συνεχίζεται η αύξηση της απασχόλησης που είχε υπάρξει ανάμεσα στο 2015 και στο 2019. Και βέβαια το κρίσιμο ερώτημα για αυτήν την αύξηση αφορά το είδος και την ποιότητα των θέσεων εργασίας που δημιουργούνται, εάν είναι σταθερές ή επισφαλείς και είναι χαμηλά ή υψηλά αμειβόμενες.
Γράφοντάς αυτό δεν θέλω να πω ότι το Ταμείο Ανάκαμψης δεν είχε καμία συμβολή. Προφανώς, όταν τόσο μεγάλα ποσά «πέφτουν» σε μια οικονομία όπως η ελληνική, θα έχουν θετικό αντίκτυπο, θα αυξήσουν το ΑΕΠ και θα βελτιώσουν την απασχόληση.
Όμως, το ποιο ήταν το πραγματικό τους αναπτυξιακό αποτύπωμα δεν μετριέται με τις στατιστικές αλχημείες του κ. Σκέρτσου ούτε με τις πανηγυρικές αναρτήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αυτό θα ήθελε μια πολύ πιο συγκεκριμένη ανάλυση και λεπτομερή στοιχεία που να καταδεικνύουν ακριβώς ποια ήταν η επιπλέον αναπτυξιακή συνεισφορά του. Γιατί το ζήτημα είναι σε ποιο βαθμό τέτοιοι πόροι είχαν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, αξιοποιήθηκαν για παραγωγικές επενδύσεις που αύριο και μεθαύριο θα συμβάλουν στην ανάκαμψη, το εάν έφτιαξαν υποδομές που με τη σειρά τους θα έχουν οικονομικό αποτέλεσμα, το εάν χρηματοδότησαν την ικανότητα του κράτους να κάνει καλύτερα τη δουλειά του (και όχι την ικανότητα εταιρειών που το 2020 δεν τις ήξερε κανείς και σήμερα παρουσιάζουν κερδοφορία παραπάνω από ζηλευτή).
Και βέβαια δεν θα πρέπει να ξεχνάμε κάτι: το Ταμείο Ανάκαμψης υποτίθεται ότι δεν θα ήταν απλώς πόροι, θα διαμόρφωνε υποδομές που θα έκαναν πιο ανθεκτική την ελληνική κοινωνία και οικονομία σε βάθος χρόνου. Και αυτό είναι κάτι που μένει να φανεί. Γιατί δεν είναι λίγοι εκείνοι που προβλέπουν ότι το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης θα οδηγήσει σε επιβράδυνση την ελληνική οικονομία.
Και βέβαια οι διαβεβαιώσεις που έχει δώσει η κυβέρνηση ότι ακόμη και έργα που απεντάχθηκαν ή δεν ολοκληρώθηκαν θα πραγματοποιηθούν με εθνικούς πόρους μπορεί να είναι καθησυχαστικές ως ένα βαθμό, όμως ας μην ξεχνάμε ότι αυτό σημαίνει ότι για την υλοποίηση ή ολοκλήρωση τους θα μεταφερθούν πόροι που ήταν προορισμένοι να χρησιμοποιηθούν για άλλα έργα και να καλύψουν άλλες προτεραιότητες.
Η ώρα του απολογισμού για το Ταμείο Ανάκαμψης έχει φτάσει, αφού αυτό ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου. Πρέπει να δούμε ποια ήταν η πραγματική απορρόφησή του, εάν υπάρχουν πόροι που χάθηκαν, και βέβαια σε αυτή τη βάση να κάνουμε πραγματική αποτίμηση του αναπτυξιακού αποτυπώματός του. Μόνο τότε θα δούμε εάν όντως αποτέλεσε κρίσιμο βήμα προς τα εμπρός ή μια ακόμη χαμένη ευκαιρία. Στο in θα ανοίξουμε αυτή τη συζήτηση, τεκμηριωμένα, ψύχραιμα και σε βάθος. Γιατί πιστεύουμε ότι οι χώρες πρέπει να μαθαίνουν, ώστε να μην επαναλαμβάνουν λάθη. Αλλά είναι προφανές ότι συζήτηση με στατιστικές λαθροχειρίες και αλχημείες δεν μπορεί να γίνει. Η χώρα περιμένει απολογισμό και όχι κολπάκια.
IN.GR
