Αν κάτι άφησε πίσω της η 90ή ΔΕΘ, πέρα από εξαγγελίες, υποσχέσεις, οικονομικά προγράμματα και κυρίως -κοστολογημένα (ήταν η λέξη της φετινής ΔΕΘ) – είναι η αίσθηση ότι η χώρα έχει πλέον μπει για τα καλά σε προεκλογική περίοδο. Και μπορεί οι κάλπες να απέχουν ακόμη αρκετούς μήνες, ωστόσο στη Θεσσαλονίκη οι πολιτικοί αρχηγοί συμπεριφέρθηκαν σε μεγάλο βαθμό σαν να έχει ήδη αρχίσει η τελική ευθεία.
Τρεις παρουσίες, ισάριθμα σχέδια
Πίσω από τα μέτρα και τους αριθμούς διαμορφώθηκαν ουσιαστικά τρεις διαφορετικές προτάσεις εξουσίας: του Κυριάκου Μητσοτάκη, που ζητά ακόμη μία ευκαιρία και επιμένει στην αυτοδυναμία, θέτοντας διλήμματα που οι αντίπαλοί του χαρακτηρίζουν εκβιαστικά.
Η δεύτερη ήταν του Αλέξη Τσίπρα, που επιχειρεί να εμφανιστεί ξανά ως ο βασικός αντίπαλος της ΝΔ και φορέας μιας διαφορετικής κυβερνητικής πρότασης.
Η τρίτη πρόταση ήταν του Νίκου Ανδρουλάκη, που καλείται να αποδείξει ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να διαψεύσει τις δημοσκοπήσεις που το φέρνουν μόνιμα στην τρίτη θέση των προτιμήσεων των ερωτηθέντων και να εξελιχθεί σε πραγματικό διεκδικητή της κυβέρνησης.
Ο Μητσοτάκης και το δίλημμα της «σταθερότητας»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πήγε στη Θεσσαλονίκη έχοντας ουσιαστικά δύο στόχους. Ο πρώτος ήταν να χρησιμοποιήσει τα περιθώρια της οικονομίας για να αποκαταστήσει μέρος της σχέσης της κυβέρνησης με κοινωνικές ομάδες που τα τελευταία χρόνια έχουν πιεστεί από την ακρίβεια. Ο δεύτερος, και πολιτικά σημαντικότερος, ήταν να περιγράψει το δίλημμα πάνω στο οποίο θέλει να στηθεί η προεκλογική στρατηγική της ΝΔ.
Συνταξιούχοι, δημόσιοι υπάλληλοι, επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες και οικογένειες βρέθηκαν με διαφορετικό τρόπο στο κυβερνητικό πακέτο, με τον πρωθυπουργό να επιχειρεί να δείξει ότι υπάρχει ακόμη διαθέσιμο πολιτικό και οικονομικό «καύσιμο». Οι πρώτες δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι ο στόχος να εντυπωσιάσει την κοινωνία δεν επιτεύχθηκε.
Ωστόσο η ουσία της παρουσίας του δεν βρισκόταν μόνο εκεί. Ο Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι οι εκλογές θα πραγματοποιηθούν την άνοιξη του 2027 και επέμεινε ότι η αυτοδυναμία παραμένει η καλύτερη λύση για τη χώρα.
Με άλλα λόγια, το μήνυμα είναι σαφές: από τη μία η ΝΔ, η αυτοδυναμία και η «σταθερότητα» και από την άλλη κυβερνήσεις συνεργασίας, αβεβαιότητα και ενδεχόμενη πολιτική περιπέτεια. Είναι ένα δίλημμα που έχει χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν και προφανώς θα χρησιμοποιήσει ακόμη περισσότερο όσο πλησιάζουν οι εκλογές.
Η κυβέρνηση αντιμέτωπη με τη δυσαρέσκεια
Μένει να απαντηθεί εάν το δίλημμα θα λειτουργήσει υπέρ της ΝΔ όπως συνέβη στο παρελθόν. Κι αυτό επειδή υπάρχει όμως μία ουσιαστική διαφορά σε σχέση με το 2023. Η ΝΔ σήμερα δεν διαθέτει την πολιτική ορμή εκείνης της περιόδου. Έχει πίσω της σχεδόν οκτώ χρόνια διακυβέρνησης και επομένως δεν μπορεί πλέον να αντιπαραθέτει μόνο τις υποσχέσεις της στα προγράμματα των αντιπάλων της. Αντιπαραθέτει και τον απολογισμό της.
Και εκεί μπαίνουν αναπόφευκτα στην εξίσωση η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση, το ΕΣΥ, τα Τέμπη, οι υποκλοπές, η λειτουργία των θεσμών αλλά και η καθημερινότητα Θέματα δηλαδή στα οποία η κυβέρνηση δέχεται επικρίσεις από μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας. Υπενθυμίζεται πως στις περισσότερες δημοσκοπήσεις, το αίτημα για πολιτική αλλαγή συγκεντρώνει μεγάλα ποσοστά.
Κατά συνέπεια το διακύβευμα είναι μεγάλο. Ίσως έτσι εξηγείται η σπουδή ορισμένων υπουργών της ΝΔ, όπως ο κ. Φλωρίδης να θέσει θέμα «ντου» από την Τουρκία στην περίπτωση που δεν εκλεγεί αυτοδύναμη η ΝΔ και ακολουθήσουν δεύτερες ή τρίτες εκλογές στη χώρα.
Η μεγάλη επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα
Αν λοιπόν ο πρωθυπουργός πήγε στη ΔΕΘ για να υπερασπιστεί την κυβερνητική κυριαρχία, ο Αλέξης Τσίπρας πήγε για να δηλώσει ότι επέστρεψε για να τη διεκδικήσει. Η παρουσία του στη Θεσσαλονίκη είχε ένα πολύ συγκεκριμένο χαρακτηριστικό: επιχείρησε να παρουσιάσει την ΕΛΑΣ όχι ως ένα ακόμη κόμμα της αντιπολίτευσης αλλά ως εν δυνάμει κυβερνητική δύναμη.
Για αυτό και επέμεινε ιδιαίτερα στο οικονομικό πρόγραμμα, στην αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, στην ακρίβεια, στην αναδιανομή και στην ανάγκη διαφορετικής οικονομικής πολιτικής, απορρίπτοντας παράλληλα την κυβερνητική κριτική για το κόστος των προτάσεών του. Ακόμη πιο ενδιαφέρον όμως ήταν το εκλογικό μήνυμα.
Ο πρώην πρωθυπουργός έδειξε ότι δεν θέλει να μπει στη μάχη με λογική μικρού κόμματος που αναζητά απλώς έναν αξιοπρεπή συσχετισμό στην κάλπη. Μίλησε για τις πρώτες εκλογές ως τον βασικό στόχο, χωρίς όμως να δραματοποιήσει το ενδεχόμενο δεύτερης κάλπης. Μίλησε επίσης για το «πολιτικό κενό» που ήρθε να καλύψει η ΕΛΑΣ, τοποθετώντας το ΠΑΣΟΚ σε τρίτη μοίρα, χωρίς ωστόσο να το αποθαρρύνει εντελώς, καθώς γνωρίζει ότι το αποτέλεσμα της κάλπης μπορεί να είναι τέτοιο που να χρειαστεί τη βοήθεια της Χαριλάου Τρικούπη την επόμενη μέρα.
Δεν είναι τυχαία η αναφορά του προς το ΠΑΣΟΚ – «δεν είμαστε αντίπαλοι, είμαστε ανταγωνιστές». Την ίδια ώρα υπερασπίστηκε την πολιτική του γραμμή απέναντι στις εξ αριστερών επικρίσεις.
Προς ένα νέο πολιτικό διπολισμό
Ταυτόχρονα όμως επενδύει και σε μια προσπάθεια α επαναφοράς του παλιού διπολισμού με νέους όρους: Μητσοτάκης απέναντι σε Τσίπρα. Το ερώτημα είναι εάν η κοινωνία είναι διατεθειμένη να επιστρέψει σε αυτό το σχήμα, πιστεύοντας στη δυναμική του νέου φορέα. Αυτό θα εξαρτηθεί εν πολλοίς από το αν ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί να πείσει το εκλογικό ακροατήριο ότι η νέα πολιτική του πρόταση δεν αποτελεί απλώς συνέχεια της προηγούμενης διακυβέρνησής του με διαφορετικό περιτύλιγμα. Είναι ένα από τα σημεία άλλωστε, πάνω στα οποία δέχεται ήδη επίθεση από το ΠΑΣΟΚ και κριτική από τη ΝΔ.
Το ΠΑΣΟΚ που δεν θέλει να εγκλωβιστεί
Κάπου εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό στοίχημα της ΔΕΘ για τον Νίκο Ανδρουλάκη. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ παρουσίασε ένα ευρύ πρόγραμμα παρεμβάσεων για την ακρίβεια, τους μισθούς και τις συντάξεις, τη στέγη, την Υγεία και τη λειτουργία του κράτους, επιχειρώντας να δώσει στην παρουσία του σαφή κυβερνητικά χαρακτηριστικά. Μίλησε για «ώρα μεγάλων αποφάσεων» και επέμεινε στην πολιτική αυτονομία του ΠΑΣΟΚ ως προϋπόθεση της αλλαγής.
Παρά το γεγονός ότι «επίσημα» για το ΠΑΣΟΚ βασικός στόχος είναι η κυβέρνηση της ΝΔ, στην ουσία και στο δρόμο προς την εξουσία το κόμμα της Χαριλάου Τρικούπη έχει να αντιμετωπίσει δύο αντιπάλους και όχι έναν. Από τη μία βρίσκεται ο Μητσοτάκης, από την άλλη βρίσκεται πλέον ο Τσίπρας, ο οποίος διεκδικεί μεγάλο μέρος του ίδιου πολιτικού και εκλογικού ακροατηρίου.
Ανταλλαγή… πληθυσμών
Γι’ αυτό και η σύγκρουση ΠΑΣΟΚ – Τσίπρα δεν είναι συγκυριακή. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί επί της ουσίας υπαρξιακή. Σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνονται και οι μετακινήσεις… πολιτικού πληθυσμού. Για παράδειγμα, μιλάμε για τα πρόσωπα που είχαν εκλεγεί βουλευτές με τον ΣΥΡΙΖΑ επί Τσίπρα, ανεξαρτητοποιήθηκαν στη συνέχεια -είτε αποχωρώντας από τον ΣΥΡΙΖΑ, είτε από κόμμα του Στέφανου Κασσελάκη – και βρήκαν ή ετοιμάζονται να βρουν πολιτική στέγη στο ΠΑΣΟΚ. Το ερώτημα για τον Νίκο Ανδρουλάκη δεν είναι απλώς αν το ΠΑΣΟΚ θα αυξήσει τα ποσοστά του. Είναι αν θα κατορθώσει να γίνει ο ένας από τους δύο βασικούς πόλους της επόμενης ημέρας ή αν θα βρεθεί εγκλωβισμένο ανάμεσα στη ΝΔ και την προσπάθεια επιστροφής του Αλέξη Τσίπρα.
Το κερασάκι της ΔΕΘ
Σε κάθε περίπτωση αναμένεται μια ενδιαφέρουσα προεκλογική περίοδος. Το… κερασάκι της 90ης ΔΕΘ ήταν μια δήλωση που έγινε στην Αθήνα, αλλά συζητήθηκε πολύ στη Θεσσαλονίκη. Ο λόγος για την «προσωπική άποψη» του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, αναφορικά με τη μείωση του χρονικού διαστήματος για το οποίο προβλέπεται επίδομα ανεργίας. Ήταν ένα απίστευτο αυτογκόλ που σύσσωμη η αντιπολίτευση σχολίασε ποικιλότροπα, βρίσκοντας την ευκαιρία να αλλάξει την ατζέντα και να επικρίνει με σφοδρότητα τη ΝΔ.
