Αντιμέτωπες με τον κίνδυνο μιας διπλής δημοσιονομικής κρίσης στα τέλη του 2027 ή στις αρχές του 2028 ενδέχεται να βρεθούν οι ΗΠΑ, μετά τη σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές.
Όπως προειδοποιούν ξένοι αναλυτές, η αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών στο Κογκρέσο μπορεί να οδηγήσει σε παρατεταμένη αντιπαράθεση με τον Λευκό Οίκο, προκαλώντας προβλήματα τόσο στη λειτουργία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης όσο και στη δυνατότητα του αμερικανικού Δημοσίου να ανταποκρίνεται στις οικονομικές του υποχρεώσεις.
Γιατί όμως κάνουν λόγο για διπλή κρίση; Επειδή το αμερικανικό δημοσιονομικό σύστημα προβλέπει δύο ξεχωριστές διαδικασίες, οι οποίες απαιτούν πολιτική συμφωνία και μπορούν να οδηγηθούν σε αδιέξοδο ανεξάρτητα η μία από την άλλη.
Πρώτη κρίση: Η χρηματοδότηση της κυβέρνησης
Στις ΗΠΑ, το δημοσιονομικό έτος αρχίζει την 1η Οκτωβρίου. Για να συνεχίσουν να λειτουργούν κανονικά οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες, το Κογκρέσο πρέπει να εγκρίνει τις ετήσιες πιστώσεις τους ή, εναλλακτικά, να παρατείνει προσωρινά την υφιστάμενη χρηματοδότηση.
Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, οι υπηρεσίες που μένουν χωρίς εγκεκριμένα κονδύλια υποχρεώνονται να αναστείλουν μέρος των δραστηριοτήτων τους. Πρόκειται για το λεγόμενο government shutdown, το οποίο συνεπάγεται προσωρινή διακοπή δημόσιων υπηρεσιών και αναγκαστικές άδειες εργαζομένων. Βασικές κρατικές λειτουργίες συνεχίζονται, ενώ δεν σταματούν αυτομάτως όλες οι ομοσπονδιακές πληρωμές.
Η πρώτη δοκιμασία έρχεται στις 11 Δεκεμβρίου 2026, όταν λήγει η προσωρινή χρηματοδότηση της κυβέρνησης. Η J.P. Morgan θεωρεί πιθανότερη μια νέα βραχυπρόθεσμη παράταση, που θα μεταθέσει τις διαπραγματεύσεις στο 2027. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η αντίθεση των Δημοκρατικών στη συνέχιση της χρηματοδότησης του πολέμου με το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει νέο shutdown στα τέλη του 2027 ή στις αρχές του 2028. Άλλωστε, από την 1η Οκτωβρίου 2027 θα πρέπει να έχει εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση για το νέο δημοσιονομικό έτος, έστω και προσωρινά.
Δεύτερη κρίση: Το όριο δημόσιου χρέους
Το δεύτερο πρόβλημα αφορά το ανώτατο όριο δανεισμού (debt ceiling). Το Κογκρέσο καθορίζει το συνολικό ύψος του χρέους που επιτρέπεται να έχει το αμερικανικό Δημόσιο. Η αύξηση αυτού του ορίου δεν εγκρίνει νέες δαπάνες. Αλλά επιτρέπει στο κράτος να συνεχίσει να δανείζεται για να καλύπτει υποχρεώσεις που έχουν ήδη δημιουργηθεί, όπως μισθούς, συντάξεις, πληρωμές προμηθευτών και τόκους.
Όταν το χρέος φτάσει στο νόμιμο όριο, το υπουργείο Οικονομικών μπορεί να χρησιμοποιήσει έκτακτα διαχειριστικά μέτρα και τα διαθέσιμα μετρητά του, εξασφαλίζοντας πρόσθετο χρόνο. Όταν εξαντληθούν και αυτές οι δυνατότητες, το Δημόσιο κινδυνεύει να μην μπορεί να εξοφλήσει εγκαίρως όλες τις υποχρεώσεις του. Πρόκειται για πολύ σοβαρότερο ενδεχόμενο από ένα shutdown, καθώς μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε αθέτηση πληρωμών.
Σύμφωνα με την Allianz Research, αν το όριο χρέους δεν αυξηθεί πριν από το τέλος του 2026, το αμερικανικό Δημόσιο θα μπορούσε να το «πιάσει» μεταξύ του τέλους του φετινού χειμώνα και των μέσων του 2027. Τα έκτακτα μέτρα εκτιμάται ότι θα προσφέρουν άλλους έξι έως εννέα μήνες, μεταθέτοντας την πραγματικά κρίσιμη προθεσμία μεταξύ Οκτωβρίου 2027 και Μαρτίου 2028.
Οι αναλυτές της J.P. Morgan καταλήγουν σε αντίστοιχο χρονοδιάγραμμα, ενώ από την πλευρά της η Goldman Sachs θεωρεί δύσκολο να αυξήσουν οι Ρεπουμπλικανοί το όριο πριν παραδώσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου τον Ιανουάριο. Οι περιορισμένες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες και οι αντιρρήσεις Ρεπουμπλικνών που ζητούν δημοσιονομική πειθαρχία δυσκολεύουν μια τέτοια πρωτοβουλία.
Πώς μπορεί να ξεσπάσει η κρίση
Όπως εξηγεί η Allianz Research, το φθινόπωρο του 2027, Δημοκρατικοί και Λευκός Οίκος ενδέχεται να διαπραγματεύονται τη χρηματοδότηση της κυβέρνησης, την ίδια στιγμή που το υπουργείο Οικονομικών θα πλησιάζει στην εξάντληση των δυνατοτήτων δανεισμού του.
Έτσι, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα ένα shutdown και μια κρίση χρέους. Οι δύο διαδικασίες είναι ανεξάρτητες, αλλά μπορούν να συνδεθούν πολιτικά, καθώς κάθε πλευρά θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη μία διαπραγμάτευση για να αποσπάσει παραχωρήσεις στην άλλη.
Η αλλαγή των κοινοβουλευτικών συσχετισμών περιπλέκει την κατάσταση. Οι Δημοκρατικοί ελέγχουν πλέον το Κογκρέσο, αλλά ο Τραμπ διατηρεί το δικαίωμα βέτο. Επιπλέον, οι Δημοκρατικοί δεν διαθέτουν τις 60 ψήφους που απαιτούνται συνήθως στη Γερουσία για την υπέρβαση διαδικαστικών εμποδίων.
Η Allianz θεωρεί πιθανότερο ότι θα επιτευχθούν τελικά συμβιβασμοί, ενδεχομένως με πρόσθετες αμυντικές δαπάνες περίπου 90 δισ. δολαρίων και παραχωρήσεις στις κοινωνικές δαπάνες.
Το δημοσιονομικό πρόβλημα, ωστόσο, παραμένει. Το ομοσπονδιακό έλλειμμα προβλέπεται να αυξηθεί από 6,2% του ΑΕΠ το 2026 σε 6,6% το 2027. Σε αυτό το περιβάλλον, για τις αγορές ομολόγων μια παρατεταμένη πολιτική αντιπαράθεση θα μπορούσε να αυξήσει τη μεταβλητότητα και το κόστος δανεισμού των ΗΠΑ.
INSIDER.GR
