Γράφει ο Λευτέρης Θ. Χαραλαμπόπουλος
Μεγάλη μερίδα του μιντιακού και πολιτικού προσωπικού της χώρας δεν μπορούν να ξεφύγουν από τη μυθολογία τους. Και αυτό εξηγεί τι δεν πάει καλά στη χώρα
Στην πολιτική υπάρχει πάντα χώρος για αφηγήματα ακόμη και για μυθεύματα. Είναι τρόποι για να απευθυνθούν οι πολιτικοί στην κοινωνία και να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων. Αρκεί, όμως, τουλάχιστον οι ίδιοι, να έχουν επίγνωση ότι πρόκειται για μύθους.
Στην Ελλάδα το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε είναι ότι πολιτικοί αλλά και διαμορφωτές της κοινής γνώμης εξακολουθούν να πιστεύουν τις μυθολογίες που κατά καιρούς έχουν χρησιμοποιήσει, ακόμη και όταν οι μύθοι έχουν καταρριφθεί.
Αυτό ακριβώς καταγράφηκε σε μεγάλο μέρος των αντιδράσεων για το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα. Θα περίμενε κανείς το πέρασμα των χρόνων από το 2015, να είχε οδηγήσει σε μια πιο ώριμη και ειλικρινή αντιμετώπιση και να έχουν παραμεριστεί μύθοι που είχαν κυριαρχήσει τότε και αναπαραχθεί τα επόμενα χρόνια. Όμως, αυτό δεν ισχύει: από τα «100 δισεκατομμύρια που μας κόστισε» η διαπραγμάτευση της κυβέρνησης Τσίπρα, έως το ότι ήταν μια επικίνδυνη παρέα Αριστερών και την «κωλοτούμπα» είδαμε τους ίδιους μύθους να παρελαύνουν μπροστά μας και σήμερα, δέκα χρόνια μετά, ακόμη και εάν πια η ελληνική κοινωνία είναι αρκετά πιο μπροστά από εκείνο το ύφος και ήθος αντιπαράθεσης.
Μόνο που αυτός ο εγκλωβισμός σε μια μυθολογία δεν αφορά μόνο την αποτίμηση του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα. Αφορά και τον τρόπο που σήμερα τίθενται τα πολιτικά διλήμματα. Ξανά και ξανά βλέπουμε μονότονα να επαναλαμβάνεται η ίδια τοποθέτηση: «η κυβέρνηση είναι η μόνη που σήμερα έχει πρόγραμμα και πηγαίνει τη χώρα στην ανάπτυξη, εγγυώμενη τη σταθερότητα». «Το 30% την κάνει παντοδύναμη». «Η σταθερότητα στη χώρα περνάει μέσα από το μην αλλάξει η κυβέρνηση».
Όπως και να το δει κανείς το «Μητσοτάκης μέχρι να σβήσει ο ήλιος» δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί μια ψύχραιμη, αντικειμενική τοποθέτηση και σίγουρα δεν είναι καθόλου δημοκρατική, αφού λίγο πολύ καλεί να παραμείνει μια κυβέρνηση μειοψηφίας.
Επί της ουσίας υποστηρίζει ότι πέρα από τον Μητσοτάκη και τη ΝΔ υπάρχει μόνο η καταστροφή. Κάτι σαν τα τέρατα που απεικόνιζαν οι μεσαιωνικοί χάρτες για τις εσχατιές του κόσμου.
Και βέβαια οι υποστηρικτές και θιασώτες της άποψης αυτής, που επικεντρώνουν κυρίως στην οικονομία, στη διαδρομή προς αυτό το συμπέρασμα δεν κάνουν καμία κριτική ή έστω αποτίμηση για το μοντέλο ανάπτυξης που έχει κυριαρχήσει και για τις προοπτικές του. Αρκεί που τώρα «αποδίδει».
Όμως θυμίζω ότι από κάτι μοντέλα ανάπτυξης που «ήταν λειτουργικά» καταλήξαμε στην κρίση και τα μνημόνια. Και τώρα βλέπουμε την ίδια αλαζονεία που ακούγαμε και τότε: η ανάπτυξη είναι εδώ και το μόνο που μπορεί να την διακινδυνεύσει είναι μια αλλαγή κυβέρνησης. Όχι ακριβώς η πιο δημοκρατική λογική…
Από την άλλη, όλη αυτή η αντίδραση στο βιβλίο του Τσίπρα μοιάζει δυσανάλογη και κάπως εμμονική. Ίσως όμως να οφείλεται και σε ένα φόβο. Μια αγωνία που εντείνεται όσο το ταξίδι στις σελίδες της «Ιθάκης» προχωρά και καταρρίπτονται μύθοι πάνω στους οποίους επένδυσαν η κυβέρνηση και τα πάντα πρόθυμα μπετοναρισμένα ΜΜΕ, που επειδή μάλλον διαισθάνονται ότι το αφήγημα για το «καταστροφικό 2015» σε λίγο δεν θα αγοράζεται καθόλου, ποντάρουν τώρα στο ότι ο Τσίπρας επιρρίπτει όλες τις ευθύνες στο «πλήρωμα» και δεν κάνει καμία αυτοκριτική.
Δεν ξέρω σε ποια σελίδα του βιβλίου έχουν φρενάρει την ανάγνωση -από επιλογή ή εκτελώντας εντολή- αλλά στις 762 σελίδες ο Τσίπρας αναλαμβάνει όλη την ευθύνη για όσα έγιναν κατά την περίοδο της διακυβέρνησής του, τα οποία σαφώς ο καθένας κρίνει και βγάζει τα συμπεράσματά του. Ακόμη και όταν μιλά για λανθασμένες επιλογές προσώπων που δημιούργησαν πρόβλημα με τη στάση τους δεν αποποιείται της ευθύνης για την τοποθέτησή τους στις θέσεις αυτές. Αντιθέτως, και σε πλήρη αντίθεση με όλους τους πρωθυπουργούς της μεταπολίτευσης, τολμά και κάνει αυτοκριτική και μάλιστα χωρίς να έχει βγει «στη σύνταξη». Μιλά συγκεκριμένα και με στοιχεία για τα λάθη και τις ήττες, αλλά και για τις επιτυχίες και τις νίκες. Γιατί ακόμη και αν κάποιοι στο πλήρωμα παρέκκλιναν, το καράβι τελικά ξεκόλλησε από τα βράχια -που όσοι του ζητούν σήμερα να απολογηθεί το είχαν ρίξει- και έφτασε στην Ιθάκη, την έξοδο από τα μνημόνια. Δεν ευχήθηκε να είναι μακρύς και δύσκολος ο δρόμος, αλλά και όταν αποδείχθηκε τέτοιος το πάλεψαν και τα κατάφεραν, πολεμώντας το ΤΙΝΑ (There Is No Alternative).
Γιατί οι ΤΙΝΑ είναι για να καταρρίπτονται. Και ο φόβος όσων σήμερα επιμένουν να πολεμούν κάθε φωνή που τολμά να αρθρώσει διαφορετικό λόγο και να μιλήσει για άλλο δρόμο, είναι οτι ο μύθος πως δεν υπάρχει εναλλακτική απέναντι στον Μητσοτάκη και τη ΝΔ κάποια στιγμή θα καταρρεύσει. Ακριβώς επειδή θα υπάρξει μια συγκροτημένη και πειστική εναλλακτική πρόταση που θα δείχνει ότι η σημερινή κατάσταση δεν είναι μονόδρομος.
Σε τελική ανάλυση, ευτυχώς, ποτέ στην ιστορία δεν υπάρχουν μονόδρομοι.
IN.GR
