ΕπιμέλειαΑφροδίτη Τζιαντζή
Νέα ανάλυση της Οxford Economics εξηγεί γιατί η αγορά εργασίας στην Ευρωζώνη, θα αντέξει το ενεργειακό σοκ, αλλά με ένα επώδυνο τίμημα: Μείωση των πραγματικών μισθών και πάγωμα των προσλήψεων.
Μισογεμάτο βλέπει το ποτήρι για την αγορά εργασίας στην Ευρωζώνη πρόσφατη ανάλυση του συμβουλευτικού οίκου Οxford Economics. Τα καλά νέα είναι ότι το ενεργειακό σοκ, που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, δεν φαίνεται προς το παρόν να απειλεί μαζικά θέσεις εργασίας.
Τα κακά νέα είναι ότι η δυναμική νέων προσλήψεων, η οποία έχει ήδη ψυχρανθεί, μπορεί σχεδόν να «παγώσει». Η μειωμένη ζήτηση και η αβεβαιότητα, θα κάνουν ακόμα πιο διστακτικές τις επιχειρήσεις, που δεν θα προσλαμβάνουν, αλλά ούτε θα απολύουν.
Τα χειρότερα νέα αφορούν –άλλη μια φορά- την τσέπη των εργαζομένων. Μπορεί να μη χάσουν τη δουλειά τους, αλλά θα δουν την αγοραστική τους δύναμη να συρρικνώνεται. Όπως συνέβη στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση του 2022, οι επιχειρήσεις είναι πιθανότερο να μετακυλήσουν τα αυξημένα κόστη στις τιμές, με μεγαλύτερη ταχύτητα από την προσαρμογή των αποδοχών. Ως αποτέλεσμα, οι πραγματικοί μισθοί μειώνονται.
Το ΑΕΠ αναμένεται να επηρεαστεί περισσότερο από τον πόλεμο, από ό,τι η απαχόληση – πηγή: Oxford Economics
Το κακό σενάριο
Υπάρχει όμως και το απευκταίο σενάριο. Ένα πιο επίμονο και παρατεταμένο σοκ, αναπόφευκτα θα προκαλέσει μεγαλύτερους κραδασμούς στην αγορά εργασίας.
Καθώς οι επιχειρήσεις αντιμετώπιζαν και πριν την κρίση σχετικά αδύναμη κερδοφορία, είναι λιγότερο πιθανό να αλλάξουν ρότα, από τη διατήρηση του εργατικού δυναμικού στις περικοπές θέσεων εργασίας. Όμως οι τομείς που είναι πιο εκτεθειμένοι στη μείωση της καταναλωτικής ζήτησης, θα είναι πιο ευάλωτοι – με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αυτοκινητοβιομηχανία.
Ακόμα και αν η κρίση ξεπεραστεί σύντομα, οι προοπτικές της απασχόλησης δεν αναμένεται να βελτιωθούν.
Ανάπτυξη, χωρίς αύξηση της απασχόλησης
Το κερασάκι στην τούρτα των προβλέψεων είναι ότι ακόμα και αν το ενεργειακό σοκ ξεπεραστεί σύντομα και η ευρωπαϊκή οικονομία επιστρέψει σε τροχιά ανάκαμψης, η αγορά εργασίας δεν αναμένεται να ευνοηθεί ιδιαίτερα.
Η μειωμένη κερδοφορία σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις θα ανταποκριθούν στην ανάκαμψη της ζήτησης αυξάνοντας την παραγωγικότητα και τις ώρες εργασίας, αντί να αυξήσουν ουσιαστικά το προσωπικό τους. Οι δημογραφικές μεταβολές που βρίσκονται σε εξέλιξη αποτελούν επίσης ένα αυξανόμενο διαρθρωτικό εμπόδιο.
Η ανεργία στην ΕΕ δεν αναμένεται να αυξηθεί παρά την κρίση στη Μέση Ανατολή. Εξαίρεση (με κόκκινη γραμμή) ένας παρατεταμένος πόλεμος στο Ιράν.
Δεν θα χαθούν (ακόμα) δουλειές
Η ανεργία στην Ευρωζώνη βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό, στο 6,3% στις αρχές του 2026.
Ωστόσο, η αγορά εργασίας είναι σαφώς πιο «χαλαρή» σε σχέση με το 2022. Οι κενές θέσεις εργασίας έχουν μειωθεί, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού έχουν υποχωρήσει και οι επιχειρήσεις δεν «αποθηκεύουν» εργαζομένους όπως έκαναν τότε.
Η «αποθήκευση» ή «αποθεματοποίηση» εργατικού δυναμικού (labour hoarding) είναι μια επιχειρηματική πρακτική που εφαρμόζεται συνήθως σε περιόδους επιβράδυνσης της παραγωγικής δραστηριότητας. Σημαίνει ότι ένα μέρος του προσωπικού υπο-αξιοποιείται, αλλά δεν απολύεται προς το παρόν. Η αιτία είναι ότι οι απολύσεις και οι νέες προσλήψεις κοστίζουν σε χρόνο και χρήμα (αποζημιώσεις, αναζήτηση ταλέντων, επανεκπαίδευση κ.λπ). Γι’ αυτό οι επιχειρήσεις προτιμούν να βάλουν προσωρινά στον «πάγκο» κάποιους εργαζόμενους, ακόμα και με μείωση ωρών εργασίας, παρά να προχωρήσουν σε μαζικές περικοπές.
Οι νέες αγγελίες εργασίας στην πλατφόρμα Ιndeed βαίνουν μειούμενες
Δεν απολύω, δεν προσλαμβάνω
Αντί να απολύσουν κόσμο, οι εταιρείες αναμένεται να παγώσουν τις νέες προσλήψεις. Ήδη πριν το ξέσπασμα της σύγκρουσης, οι προσλήψεις βρίσκονταν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Τώρα, αναμένεται να επιβραδυνθούν ακόμα περισσότερο, χωρίς όμως να καταρρεύσουν. Τα στοιχεία από αγγελίες εργασίας στο Indeed το επιβεβαιώνουν: η πτώση υπάρχει, αλλά δεν είναι απότομη.
Τι προβλέπεται στην αγορά εργασίας
Η Oxford Economics προβλέπει ότι η απασχόληση θα αυξηθεί με ρυθμό κάτω από 0,1% ανά τρίμηνο το 2026 — τον πιο αργό από το 2013. Παρ ’όλα αυτά δεν αναμένεται αισθητή αύξηση του ποσοστού ανεργίας. Αυτή η ισορροπία του τρόμου, αποδεικνύει σύμφωνα με τους οικονομολόγους, ότι έχει μειωθεί σημαντικά ο ρυθμός δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας που απαιτείται για να σταθεροποιηθεί το ποσοστό ανεργίας.
Η ανεργία παραμένει σταθερή, όχι επειδή υπάρχουν «πολλές και καλές δουλειές», αλλά επειδή επιβραδύνεται η αύξηση προσφοράς εργατικού δυναμικού, λόγω των δημογραφικών αλλαγών.
Τα περιθώρια κέρδους των μη χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων, μετά την εκτόξευση την περίοδο της πληθωριστικής κρίσης, έχουν υποχωρήσει
Οι εργαζόμενοι θα πληρώσουν το τίμημα
Η ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας δεν σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις θα αναλάβουν το μεγαλύτερο μέρος του κόστους που θα προκύψει από τη σύγκρουση με το Ιράν. Ειδικά καθώς τα περιθώρια κέρδους τους βρίσκονται ήδη σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα (με εξαίρεση την πρείοδο της πανδημίας).
Αντίθετα, σύμφωνα με την ανάλυση της Οxford Economics, οι επιχειρήσεις θα καταφύγουν σε μια πιο επιθετική εκδοχή του σχεδίου δράσης για την περίοδο 2022-2023. Δηλαδή θα φροντίσουν να περιορίσουν το μισθολογικό τους κόστος ενόψει της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας, χωρίς να προχωρήσουν σε μαζικές απολύσεις.
Μείωση ωρών εργασίας
Η μείωση των ωρών εργασίας θα είναι η πρώτη μεταβλητή προσαρμογής. Οι ώρες εργασίας σημείωσαν μια μικρή ανάκαμψη από το χαμηλό επίπεδο των προηγούμενων τριμήνων, παρέχοντας κάποιο μαξιλάρι για την προσαρμογή στη μειωμένη δραστηριότητα.
Η δεύτερη «μεταβλητή προσαρμογής», όπως την αποκαλούν οι οικονομολόγοι, θα είναι οι πραγματικοί μισθοί.
Πρόσφατη μελέτη της ΕΚΤ, δείχνει ότι οι χαμηλότεροι πραγματικοί μισθοί έπαιξαν κομβικό ρόλο στην ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας το 2022. Σύμφωνα με τη σχετική έρευνα, η πτώση των πραγματικών μισθών αντιστάθμισε εν μέρει τον αντίκτυπο της ισχυρής απασχόλησης στα οικονομικά αποτελέσματα των επιχειρήσεων. Ως εκ τούτου, το μισθολογικό κόστος κινήθηκε σε γενικές γραμμές παράλληλα με την οικονομική δραστηριότητα σε πραγματικούς όρους, ακόμη και ενώ οι πραγματικοί μισθοί μειώνονταν.
Οι πραγματικοί μισθοί (με κόκκινο) έκαναν «βουτιά» την περίοδο της ενεργειακής κρίσης του 2022. Θα γίνει το ίδιο και τώρα;
Μείωση πραγματικών μισθών
Η επιχειρηματική συνταγή «τα κέρδη δικά μας, οι ζημιές (στους μισθούς) δικές σας», θα επαναληφθεί και τώρα. Η Oxford Economics παρουσιάζει το συγκεκριμένο σενάριο ως «το μη χείρον βέλτιστον». Οι απολύσεις κλονίζουν περισσότερο την καταναλωτική εμπιστοσύνη από ό,τι η μείωση μισθών. Άρα, η αναμενόμενη προσαρμογή μέσω μισθών — αν και επώδυνη — είναι λιγότερο καταστροφική για την κατανάλωση.
Ποιοι κλάδοι κινδυνεύουν περισσότερο;
H αυτοκινητοβιομηχανία ξεχωρίζει ως ο πιο ευάλωτος κλάδος. Αντιμετωπίζει ήδη ισχυρό ανταγωνισμό από κινεζικές εταιρείες, ενώ η άνοδος των τιμών καυσίμων χτυπά ακριβώς εκεί που πονά — στη ζήτηση για αυτοκίνητα. Εστιατόρια, ξενοδοχεία και λιανικό εμπόριο επίσης κινδυνεύουν, καθώς οι καταναλωτές περικόπτουν τις ελαστικές δαπάνες τους.
Κλάδοι όπως τα διυλιστήρια και η αλουμινοβιομηχανία ενδέχεται να ωφεληθούν έμμεσα από τις διαταραχές στη Μέση Ανατολή. Αντίθετα, η βιομηχανία γυαλιού, τσιμέντου και χαρτιού αναμένεται να υποστεί σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας.
Τι γίνεται αν η κρίση παραταθεί;
Εδώ τα πράγματα δυσκολεύουν. Το βασικό σενάριο προβλέπει ότι η κρίση θα είναι σύντομη — με την κυκλοφορία στον Κόλπο να αποκαθίσταται από τον Μάιο και τις τιμές πετρελαίου να υποχωρούν το τρίτο τρίμηνο του 2026. Αν όμως τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν αποκλεισμένα για έξι μήνες, η ανεργία θα μπορούσε να φτάσει κοντά στο 7%.
IN.GR
