ΡεπορτάζΔήμητρα Τριανταφύλλου
Ο αγώνας της ελληνικής περιφέρειας να επιλύσει ένα πλήθος προβλήματων τα οποία επιδεινώνουν το δημογραφικό πρόβλημα· οι εθνικές προτεραιότητες που αφήνουν πίσω το δημογραφικό· η έλλειψη ενημέρωσης για βασικά ζητήματα· αυτά και άλλα πολλά ζητήματα συζητούνται αυτές τις μέρες σε ένα διεθνές συνέδριο για το δημογραφικό ζήτημα στην Ιθάκη.
Την ασφυκτική κατάσταση στην οποία έχει βρεθεί η Ελλάδα όσον αφορά το δημογραφικό ζήτημα αναδεικνύει αυτές τις μέρες ένα διεθνές συνέδριο στην Ιθάκη, με τίτλο «Η Ελλάδα σε κρίσιμη δημογραφική καμπή».
Το συνέδριο αναδεικνύει τη δημογραφία ως οριζόντιο παράγοντα που διαπερνά τη δημόσια υγεία, την κοινωνική συνοχή, την οικονομία, την περιφερειακή ανάπτυξη και την πολιτισμική ταυτότητα, μετατοπίζοντας τη διαπίστωση στην εφαρμόσιμη πολιτική.
Ενα πανευρωπαϊκό πρόβλημα
Δίνοντας κάποιους από τους σκληρούς δείκτες που συνθέτουν το δημογραφικό πρόβλημα ο ευρωβουλευτής Νικόλας Φαραντούρης σημείωσε πως η μέση ηλικία του Ευρωπαίου πολίτη είναι αυτή τη στιγμή τα 44,7 έτη.
Ο μισός πληθυσμός της Ευρώπης τη δεδομένη στιγμή είναι μεγαλύτερος από αυτή την ηλικία. Αν συνεχίσει να εξελίσσεται με την ίδια ταχύτητα το δημογραφικό πρόβλημα, από το 6% του παγκόσμιου πληθυσμού που αντιπροσωπεύει σήμερα η Ευρώπη, θα πέσει στο 4% μέχρι το τέλος του αιώνα.
«Η Ευρώπη θα βρεθεί υπό τεράστια πίεση. Αναμένεται μείωση του πληθυσμού κατά 14% μέχρι το 2050 αν δεν παρθούν μέτρα. Το επίπεδο των γεννήσεων παραμένει κάτω από το επίπεδο φυσικής αντικατάστασης των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, από τη δεκαετία του 1970» σημείωσε ο κ. Φαραντούρης.
Οι πολιτικές που πρέπει να ακολουθήσει η Ευρώπη για να μεταστρέψει αυτή την αρνητική δημογραφική δυναμική είναι συγκεκριμένες.
«Η δημογραφική πρόκληση είναι μια σιωπηλή πρόκληση. Η Γηραιά Ήπειρος πρέπει να επενδύσει στο ανθρώπινο κεφάλαιο παρέχοντας υψηλή εξειδίκευση στους πολίτες της και επενδύοντας στη δια βίου μάθηση σε μια σειρά από τομείς όπως η πράσινη μετάβαση, η τεχνητή νοημοσύνη κ.α. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα νέο οικονομικό και κοινωνικό συμβόλαιο για τους πολίτες της» σχολίασε ο κ. Φαραντούρης.
Πώς βιώνουν το δημογραφικό στα μικρά νησιά και την ελληνική περιφέρεια
«Υπάρχουν νησιά όπου δεν έχει γεννηθεί άνθρωπος εδώ και 20 χρόνια», ανέφερε με τη σειρά του ο Ελευθέριος Κεχαγιόγλου, πρόεδρος του Ελληνικού Δικτύου Μικρών Νήσων περιγράφοντας την κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήμερα πολλά ελληνικά νησιά. Ο ίδιος τόνισε την αναγκαιότητα για μια νέα δημογραφική νησιωτική πολιτική.
Ο δήμαρχος της Ιθάκης, Διονύσης Στανίτσας περιέγραψε τα πραγματικά προβλήματα με τα οποία έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι οι φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης στην ελληνική περιφέρεια, μακριά από την Αθήνα.
Ο δήμαρχος αναφέρθηκε καταρχάς στην έλλειψη ιατρικής περίθαλψης στο νησί. «Εχουμε 400 παιδιά αλλά όχι μόνιμο παιδίατρο. Αν δεν υπάρχει παιδίατρος σε ένα νησί με 3.000 κατοίκους πώς θα κρατηθούν οικογένειες στο νησί;» έθεσε το καίριο ερώτημα ο δήμαρχος.
Ως αποτέλεσμα των παραπάνω ελλείψεων ο δήμος Ιθάκης προχώρησε στη δημιουργία ενός δικού του κοινωνικού/κοινοτικού ιατρείου. «Οι γιατροί που έρχονται στο νησί μας πληρώνονται από τον δήμο και απο ανθρώπους που στηρίζουν την Ιθάκη».
Για τις πολλές προκλήσεις και τα εμπόδια με τα οποία έρχεται αντιμέτωπη μια οικογένεια στο νησί, μίλησε ο Δημήτρης Αρκουζής, μηχανικός που γεννήθηκε και ζει με την οικογένεια του στην Ιθάκη.
Ο κ. Αρκουζής περιέγραψε τον δύσκολο αγώνα που έδωσε με τη σύζυγό του στην προσπάθεια τους να αποκτήσουν παιδιά με τη μέθοδο της εξωσωματικής γονιμοποίησης, ως δύο άνθρωποι που ζουν σε ένα μικρό νησί και έπρεπε να ταξιδεύουν συχνά από την Ιθάκη στην Αθήνα για να επισκέπτονται την ιατρική κλινική.
«Στην πορεία της προσπάθειας μας γνωρίσαμε κι άλλα ζευγάρια που περνούσαν από την ίδια διαδικασία. Καταλάβαμε ότι η απόφασή τους να μην προχωρούν σε δημιουργία οικογένειας νωρίτερα στη ζωή τους, ήταν θέμα ψυχολογικό. Στο νησί μας, για παράδειγμα, υπάρχουν θέσεις εργασίας με πολύ καλύτερες απολαβές από αυτές που παρέχουν πολλές εργασίες στην Αθήνα, όμως οι νέοι δεν τις επιλέγουν. Υπάρχει φόβος για το σύστημα παιδείας και το σύστημα υγείας».
Κατά τον δήμαρχο της Ιθάκης, για να μπορεί η περιφέρεια να αντιμετωπίζει το πλήθος των προβλημάτων που την αφορούν πρέπει η κατανομή των πόρων από το κράτος προς την τοπική αυτοδιοίκηση να δίνεται βάσει των αναγκών κάθε δήμου και περιφέρειας και όχι η κατανομή να είναι οριζόντια. Πρέπει επίσης, να μην συγκεντρώνονται όλες οι παροχές και οι υπηρεσίες στην Αθήνα.
«Στην Ελλάδα εργάζονται 52.000 αστυνομικοί. Στο Α.Τ Ιθάκης εργάζονται μόνο 5», έδωσε ένα παράδειγμα ο δήμαρχος της Ιθάκης.
Ανάγκη για αλλαγή ατζέντας και προτεραιοτήτων για να σταματήσει η περιφέρεια να «αιμορραγεί»
Την υπερσυγκέντρωση της εξουσίας και των κοινωνικών παροχών στην Αθήνα ανέδειξε και ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Παύλος Γερουλάνος στην ομιλία του με θέμα την κοινωνική συνοχή και την πολιτική ευθύνη.
«Υπάρχει ένας ελέφαντας στο δωμάτιο που αρνούμαστε να συζητήσουμε» είπε ο κ. Γερουλάνος. Και συνέχισε: «Είναι η μοναξιά του πολίτη απέναντι στο κράτος. Διαλύσαμε τους θεσμούς και τις υποδομές που στηρίζουν την οικογένεια. Αυτό το αίσθημα της μοναξιάς είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για τους νέους και τους επίδοξους γονείς. Μια μοναξιά που προκαλεί η πλήρης εγκατάλειψη από την κρατική δομή. Η Ελλάδα δεν μπορεί να αγκαλιάσει τα όνειρα των παιδιών της. Το σχολείο δεν είναι πια αυτό που ξέραμε, ούτε και η δημόσια υγεία. Οι δυνατότητες των δήμων να λύσουν τα τοπικά προβλήματα είναι πια περιορισμένες. Οι δήμοι έχουν καταλήξει να ποτίζουν το γρασίδι και να μαζεύουν τα σκουπίδια. Ολη η εξουσία υπέρ συγκεντρώνεται στην Αθήνα».
Ταυτόχρονα η μετανάστευση των νέων από την Ελλάδα στο εξωτερικό μαζί με την ερήμωση της περιφέρειας, επιδεινώνουν με ραγδαίο τρόπο το δημογραφικό πρόβλημα.
«Μένεις στον Έβρο για παράδειγμα. Και στην Αλεξανδρούπολη δεν έχει παιδίατρο το νοσοκομείο. Ο νέος από τον Έβρο που θέλει να κάνει παιδί, θα πάει Θεσσαλονίκη ή Αθήνα και μετά εξωτερικό. Ποιος θέλει να κάνει παιδιά όταν ξέρει πως στα σχολεία οι δάσκαλοι μπαίνουν στις θέσεις τους τον Νοέμβριο; Ούτε στο εξωτερικό είναι τέλεια τα πράγματα, όμως είναι καλύτερα. Στην Ελλάδα, το κράτος βάζει διαρκώς εμπόδια στους νέους ανθρώπους. Τους σταματά», συμπύκνωσε την κατάσταση που επικρατεί σε πολλές περιοχές της ελληνικής περιφέρειας, ο κ. Γερουλάνος.
Τόνισε πως λίγες κοινωνίες κατάφεραν να σταματήσουν την υπογεννητικότητα μέσα από τα επιδόματα. Ακόμα όμως όταν και η τοπική αυτοδιοίκηση παίρνει πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση, αντιμετωπίζει εμπόδια στο να τις εφαρμόσει.
Ο δήμαρχος Αγράφων, Αλέξανδρος Γαρδαμπίκης, ανέφερε το εμπόδιο που συνάντησε όταν προχώρησε στην απόφαση να δίνει σε κάθε ζευγάρι που δημιουργεί οικογένεια στη συγκεκριμένη περιοχή, ένα επίδομα των 1.500 ευρώ, που στη συνέχεια αύξησε στα 3.000 ευρώ. Ήταν ένας από τους πρώτους δήμους που πήραν αυτή την πρωτοβουλία, όμως αντιμετώπισε πρόβλημα στην εφαρμογή της, μιας και το αίτημα κόλλησε όταν έφτασε στην αποκεντρωμένη διοίκηση.
«Εχουμε δικαίωμα να ασκούμε κοινωνική πολιτική και συνεχίζουμε να το ζητάμε» τόνισε ο κ. Γαρδαμπίκης.
Κατά τον κ. Γερουλάνο, απαιτείται ριζική αλλαγή αντίληψης και αντιμετώπισης του προβλήματος από την πολιτεία.
«Σχεδιάζει για παράδειγμα την πολιτική του το κράτος λαμβάνοντας υπόψιν και μια μητέρα που το παιδί της έχει αυτισμό; Κάνουμε ακόμα και τα πιο απλά που μπορούν να βελτιώσουν τη ζωή αυτής της μητέρας; Αυτή η γυναίκα χρειάζεται μια θέση parking μόνιμη κάτω από το σπίτι της, για παράδειγμα. Είναι κάτι απλό, δεν αφορά χρήματα ή επιδόματα. Δεν το κάνουμε. Πρέπει απλώς να αφαιρέσουμε τη γραφειοκρατία» έδωσε ένα παράδειγμα ο κ. Γερουλάνος.
Συμπυκνώνοντας την ουσία της πολιτικής που πρέπει να ακολουθηθεί, ανέφερε τα εξής: «Είναι άλλο θέμα που ρίχνει το βάρος μια κυβέρνηση και άλλο που ρίχνει τα χρήματα της. Χρήματα θα ξοδεύονται πάντα για την άμυνα. Το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι πως δεν λύνουμε ούτε αυτά που δεν απαιτούν πόρους. Χρειάζεται μια ριζοσπαστική αποκέντρωση της εξουσίας, δεν μπορούν να γίνονται όλα από το Μαξίμου. Αν βάλουμε ως στόχο το θέμα της αποκέντρωσης θα τραβηχτεί και η προσοχή της κοινωνίας προς τα εκεί».
Ανεφάρμοστο ακόμα το θέμα της πρόληψης στη γονιμότητα και άλλες ελλειμματικές πολιτικές
Εκτός όμως από το ζήτημα της υπέρ συγκέντρωσης του κράτους στην Αθήνα, υπάρχει και το πρόβλημα των πολιτικών για το δημογραφικό, οι οποίες εξαγγέλθηκαν από την κυβέρνηση αλλά δεν υλοποιήθηκαν, ενώ άλλες υλοποιήθηκαν με τρόπο που δεν καλύπτει τελικά τις ανάγκες των οικογενειών.
Οσον αφορά το θέμα της γονιμότητας, έναν κρίσιμο παράγοντα γύρω από το δημογραφικό ζήτημα, ο Κώστας Πάντος, γενικός γραμματέας της Ελληνικής Αναπαραγωγικής Εταιρείας, σημείωσε πως το θέμα της πρόληψης στη γονιμότητα παραμένει ακόμα άλυτο στη χώρα μας.
Ο ίδιος έκανε συγκεκριμένα λόγο για την ΑΜΗ- εξέταση Αντιμυλλέριου Ορμόνης, μια απλή αιματολογική εξέταση που μετρά τα αποθέματα ωαρίων (ωοθηκική εφεδρεία) μιας γυναίκας, βοηθώντας στην εκτίμηση της γονιμότητας. Πρόκειται για μια κρίσιμη εξέταση που μπορεί να οδηγήσει τις γυναίκες σε έγκαιρες αποφάσεις στο θέμα της δημιουργίας οικογένειας, χωρίς για παράδειγμα να εισέρχονται ανενημέρωτες στη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Οπως υπενθύμισε ο κ. Πάντος η εξέταση για την ΑΜΗ δεν συνταγογραφείται (μέσω ΕΟΠΥΥ) ακόμα παρά τη δέσμευση του πρωθυπουργού για αυτό, στη Θεσσαλονίκη, το 2024.
Σημειώνεται πως κατά τη διάρκεια του συνεδρίου τόσο ο υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους όσο και η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, ανήγγειλαν -για άλλη μια φορά- την ένταξη της εξέτασης στη συνταγογράφηση του ΕΟΠΥΥ, χωρίς όμως κάποια συγκεκριμένη χρονική δέσμευση.
Ο κ. Πάντος σημείωσε πάντως πως εκτός από τη συγκεκριμένη κρίσιμη εξέταση υπάρχει και έλλειμμα ενημέρωσης.
«Οι σύγχρονες κοινωνικές αντιλήψεις και απαιτήσεις μας δείχνουν πως οι άνθρωποι θα αποκτήσουν παιδιά όταν θα αισθάνονται έτοιμοι» ανέφερε. Και πρόσθεσε: «Τα επιδόματα δεν πείθουν. Η ενημέρωση όμως πείθει. Υπάρχει σημαντική έλλειψη ενημέρωσης για τη γονιμότητα και δεν υπάρχει και διαπαιδαγώγηση με επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση».
Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως μίλησε κατά τη διάρκεια του συνεδρίου για τις πρωτοβουλίες που έλαβε για την επίλυση του δημογραφικού ζητήματος.
Η κ. Κεραμέως αναφέρθηκε: στην πρόσληψη 25.000 εκπαιδευτικών -όταν η ίδια ήταν υπουργός Παιδείας-, στην υποχρεωτική εκπαίδευση στο νηπιαγωγείο από τα 4 έτη, στην επέκταση του ολοήμερου σχολείου μέχρι τις 17.30, στην επέκταση της άδειας μητρότητας από τους 6 στους 9 μήνες αλλά και στη θέσπιση άδειας μητρότητας στις ελεύθερες επαγγελματίες και τις αγρότισσες – για αυτές τις κατηγορίες δεν υπήρχε πρόβλεψη μέχρι πρόσφατα-. Αναφέρθηκε επίσης σε ένα νέο πρόγραμμα του υπουργείου Εργασίας με δικαιούχους 10.000 άνεργες γυναίκες. Οι επιχειρήσεις που θα τις προσλαμβάνουν θα επιδοτούνται στο 70%, ενώ αν είναι οι γυναίκες είναι μητέρες, η επιδότηση φτάνει στο 80%.
Και παρότι αρκετές από αυτές τις ρυθμίσεις επίλυσαν όντως χρόνια άλυτα ζητήματα, δεν μπορεί να μην σχολιάσει κάποιος πως οι 25.000 νέοι εκπαιδευτικοί είναι μια σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στις βαριές ελλείψεις στο εκπαιδευτικό προσωπικό των σχολείων ή το γεγονός πως το ολοήμερο σχολείο λειτουργεί περισσότερο σαν φύλαξη των παιδιών -ακριβώς λόγω της υποστελέχωσης και των μεγάλων ελλείψεων στα σχολεία- με αποτέλεσμα να επιλέγεται από τους γονείς με βαριά καρδιά.
IN.GR
