ΕπιμέλειαΑρχοντία Κάτσουρα
Ο Σι Τζινπίνγκ δεν φοβήθηκε τον Τραμπ. Τον επέπληξε για την Ταϊβάν, δεν υποσχέθηκε συνεργασία, έθεσε τους όρους του παιχνιδιού. Απέδειξε ότι η Κίνα αντιμετωπίζει τις ΗΠΑ ως ίσος –και μάλλον είναι η κερδισμένη του ταξιδιού.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, στο ταξίδι του στην Κίνα, φαίνεται ότι πήρε ένα μάθημα. Ότι δεν είναι ο μόνος ισχυρός στον πλανήτη. Αυτό διαπιστώνει η ανάλυση του περιοδικού TIME, από την επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στο Πεκίνο. Παρά τις θριαμβολογίες.
Οι λόγοι είναι πολλοί. Και ο πρώτος έχει να κάνει με την Ταϊβάν.
Η Κίνα πάντα πίστευε ότι η Αμερική συμπεριφέρεται ως ιδιοτελής πολεμοκάπηλος
Από τα πρώτα πράγματα που συζητήθηκαν ήταν οι πωλήσεις όπλων στην Ταϊπέι. Εκεί, κεκλεισμένων των θυρών, ο Σι Τζινπίνγκ επέπληξε με αυστηρότητα τον Αμερικανό ομόλογό του. Τον προειδοποίησε ότι ΗΠΑ και Κίνα θα μπορούσαν να «αντιπαρατεθούν ή ακόμα και να εμπλακούν σε σύγκρουση» για το νησί, επί του οποίου η Κίνα διεκδικεί κυριαρχία. Η Ταϊβάν, είπε ο Σι, «είναι το πιο σημαντικό ζήτημα στις σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ».
Σιωπή στο Ναό του Παραδείσου
Είναι γνωστό ότι ο Ντόναλντ Τραμπ εκρήγνυται ακόμη και στην υποψία ότι κάποιος τον προσβάλλει. Παράδειγμα, η απόσυρση 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία, γιατί ο Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «ταπεινώθηκαν» στο Ιράν. Αλλά ο Σι Τζινπίνγκ δεν ανησύχησε καν. Έθεσε από την αρχή τους όρους του παιχνιδιού. Και σύμφωνα με το ΤΙΜΕ, το αποδεικνύει η σιωπή του Ντόναλντ Τραμπ όταν, έξω από τον Ναό του Παραδείσου της Δυναστείας Μινγκ, οι δημοσιογράφοι ρωτούσαν αν είχαν συζητήσει την Ταϊβάν. «Η Κίνα είναι όμορφη», περιορίστηκε να απαντήσει ο Αμερικανός πρόεδρος.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, να επέμεινε ότι η πολιτική των ΗΠΑ για την Ταϊβάν παρέμεινε αμετάβλητη. Αλλά η εικόνα αμηχανίας του Ντόναλντ Τραμπ δείχνει ότι η ισορροπία της παγκόσμιας ισχύος έχει μεταβληθεί.
Σύμφωνα με τον Σουνγκ Γουέν-Τι, ειδικό σε θέματα Κίνας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας, ο Κινέζος πρόεδρος «ένιωθε ότι έχει την άδεια να κάνει μη συμφωνημένες προειδοποιήσεις. Φαινομενικά χωρίς να ανησυχεί για αντιδράσεις ή δυσαρέσκεια από την πλευρά του Τραμπ. Εμφανίστηκε σκληρός δημόσια μπροστά στον Τραμπ και βγήκε αλώβητος».
Προβολή ισχύος
Κατά το ΤΙΜΕ, αυτή η προβολή ισχύος μπορεί να είναι εκπληκτική δεδομένων των πολύ πραγματικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Κίνα. Η οικονομία της έχει προβλήματα: παρατεταμένη κρίση ακινήτων, αδύναμη καταναλωτική ζήτηση, αποπληθωρισμό. Η αύξηση του ΑΕΠ έχει επιβραδυνθεί σε περίπου 5%, πολύ κάτω από τα επίπεδα της εποχής της άνθησης. Η ανεργία των νέων κυμαίνεται κοντά στο 19%.
Συνομιλία στους Κήπου του Οίκου του Λαού στο Πεκίνο, Κίνα / Mark Schiefelbein/Pool via REUTERS
Βεβαίως, ταυτόχρονα Κίνα έχει αποδειχθεί εξαιρετικά ανθεκτική. Έχει ρεκόρ εμπορικού πλεονάσματος 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, παρά τους δασμούς των ΗΠΑ που κορυφώθηκαν στο 145%. Τον Απρίλιο έκανε ρεκόρ μηνιαίων εξαγωγών, αυξημένες κατά 14,1% σε ετήσια βάση. Αυτό, χάρη στην αυξανόμενη ζήτηση για προϊόντα πράσινης τεχνολογίας, από ηλεκτρικά οχήματα έως ανεμογεννήτριες και μπαταρίες. Έτσι, απέδειξε ότι μπορεί όχι μόνο να αντέχει τις διαταραχές από τον πόλεμο του Ιράν, αλλά και να επωφελείται από αυτόν.
Η Κίνα βλέπει τις ΗΠΑ σαν «τραμπούκους»
Και όσον αφορά το Ιράν, το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας είπε ότι ο πόλεμος «δεν έπρεπε ποτέ να συμβεί». Και πως «δεν χρειάζεται να συνεχιστεί». Οπότε, μικρή σημασία έχει η δήλωση Τραμπ ότι ο Σι Τζινπίνγκ υποσχέθηκε να μην παράσχει όπλα στην Τεχεράνη. Και πως «θα ήθελε πολύ να βοηθήσει και θα κάνει ό,τι μπορεί».
Όπως επισημαίνει το ΤΙΜΕ, η Κίνα, που έχει επιρροή στο Ιράν, καρπώνεται τα οφέλη της ήπιας ισχύος. Ενώ οι ΗΠΑ αμαυρώνουν τη διεθνή εικόνα τους, ιδίως σε ολόκληρο τον Παγκόσμιο Νότο, ο οποίος δέχεται δυσανάλογα το κύριο βάρος των αυξανόμενων τιμών ενέργειας.
Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο La Trobe της Αυστραλίας, Νικ Μπίσλεϊ, θυμίζει ότι η Κίνα πάντα πίστευε ότι «η Αμερική συμπεριφέρεται ως ένας τραμπούκος, ιδιοτελής πολεμοκάπηλος. Και ο πόλεμος στο Ιράν, απλώς το επιβεβαιώνει».
Ο Τραμπ σε κατάσταση jetlag
Η συνολική εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα δεν ήταν η συνηθισμένη. Φάνηκε να δυσκολεύεται σε όλες τις επίσημες εμφανίσεις. Είτε γιατί ο πόλεμος στο Ιράν δεν του βγαίνει όπως ήθελε, είτε γιατί υπέφερε από το jetlag του υπερατλαντικού ταξιδιού.
Δεν μίλησε στους δημοσιογράφους στη διάρκεια της πτήσης προς το Πεκίνο, ξέχασε να γράψει στο Truth Social για την πρώτη συνάντηση με τον Κινέζο ομόλογό του. Μόνο όταν ο Σι Τζινπίνγκ μίλησε για την παγίδα του Θουκυδίδη, υπονοώντας ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε παρακμή, έκανε μια ανάρτηση. Κι αυτή για να επιτεθεί στον Τζο Μπάιντεν και τους Δημοκρατικούς.
Έτσι, υπερασπίστηκε τον χαρακτηρισμό Σι περί παρακμής των ΗΠΑ ως «100% σωστό». Και ο Κινέζος πρόεδρος είπε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι «ένας άνθρωπος που σέβομαι πολύ» και έχει «γίνει, πραγματικά, φίλος». Και στο επίσημο δείπνο στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού, ο Τραμπ, που δεν πίνει ποτέ αλκοόλ, φάνηκε να πίνει μια γουλιά κρασί ως πρόποση. Όταν ο πρόεδρος της Κίνας δήλωσε ότι «η μεγάλη αναζωογόνηση του κινεζικού έθνους και η επανέναρξη της σπουδαιότητας της Αμερικής μπορούν να πάνε χέρι-χέρι». (Αργότερα ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε ότι ο Τραμπ ήπιε κρασί.)
Ένα επιτυχημένο ταξίδι
Ο Ντόναλντ Τραμπ –πώς θα μπορούσε αλλιώς- χαρακτήρισε το ταξίδι ως επιτυχημένο. Είπε ότι η Κίνα δεσμεύθηκε να αγοράσει 200 αεροσκάφη Boeing. «Αυτές είναι πολλές θέσεις εργασίας», είπε. Και ο Εμπορικός Εκπρόσωπος των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, δήλωσε ότι αναμένει από την Κίνα να συμφωνήσει να αγοράσει μια παραγγελία «διψήφιου δισεκατομμυρίου» αμερικανικών γεωργικών προϊόντων τα επόμενα τρία χρόνια. Μένει να αποδειχθεί.
Η Κίνα κατάφερε να δημιουργήσει ισχύος και μεγαλείου
Τον Οκτώβριο η Κίνα συμφώνησε να αγοράζει 25 εκατομμύρια μετρικούς τόνους σόγιας ετησίως έως το 2028. Ωστόσο, ήδη υπολείπεται κατά πολύ αυτής της δέσμευσης. Αντ’ αυτού αγοράζει πολύ φθηνότερα από τη Βραζιλία. Επίσης, επισημαίνει το TIME, η παραγγελία προς την Boeing είναι μάλλον περίεργη. Η Κίνα λανσάρει ήδη τα εγχώρια επιβατικά αεροσκάφη C919.
Ο Τσονγκ Τζα Ιάν, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης, παραδέχεται ότι αυτοί οι αριθμοί «φαίνονται πολύ εντυπωσιακοί. Αλλά θα ήμουν λίγο πιο επιφυλακτικός, επειδή έχουμε ξαναδεί αυτήν την ταινία. Είναι ερώτημα αν το Πεκίνο θα τηρήσει τις δεσμεύσεις του».
Μέτρα ασφαλείας για την επίσκεψη Τραμπ στην Κίνα / REUTERS/Maxim Shemetov
Επίσης, πριν από την άφιξή του στην Κίνα, ο Τραμπ είχε κάνει σημαντικές παραχωρήσεις. Συμφώνησε να πουλήσει τα προηγμένα τσιπ ημιαγωγών με τεχνητή νοημοσύνη της Nvidia. Ανέστειλε την πώληση όπλων αξίας 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Ταϊβάν. Όλα αυτά απέχουν πολύ από τα μεγάλα λόγια της ορκωμοσίας του. Ή όταν εξαπέλυε δασμούς σε όλο τον κόσμο. Προφανώς για τη επιδείνωση των σινο-αμερικανικών σχέσεως και ο πόλεμος των δασμών έθεσαν σε κίνδυνο την αμερικανική βιομηχανία. Το «μπλόκο» του Πεκίνου στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών ήταν αρκετό.
Η δικαίωση για την Κίνα
Η στάση της Κίνας –μη υποχωρώντας- φαίνεται ότι τη δικαίωσε. Όταν Τραμπ και Σι συναντήθηκαν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής APEC στο Μπουσάν τον Οκτώβριο, οι ΗΠΑ ακύρωσαν επίσης έναν νέο κανονισμό που θα εφάρμοζε ελέγχους εξαγωγών στις θυγατρικές των οντοτήτων που έχουν υποστεί κυρώσεις. Έτσι η Κίνα μπόρεσε να προμηθευτεί προηγμένους ημιαγωγούς.
Και την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ απολάμβανε τη μεγαλοπρεπή υποδοχή που του επιφύλαξε ο πρόεδρος Σι, η Κίνα βγαίνει κερδισμένη. Κυρίως γιατί δεν δέχθηκε καμία πίεση και για τα άλλα ζητήματα. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ενδιαφέρεται για τα θρησκευτικά δικαιώματα, την ελευθερία στην έκφραση ή τα εργασιακά δικαιώματα. Ούτε για την καταστολή των Θιβετιανών και των Ουιγούρων Μουσουλμάνων, τη διάβρωση των ελευθεριών στο ημιαυτόνομο Χονγκ Κονγκ. Ούτε καν για τη στρατιωτική βοήθεια προς τη Ρωσία ή την υποστήριξη προς τη Βόρεια Κορέα.
Επίσης, δεν φάνηκε να αναφέρεται ούτε σε στρατηγικά ζητήματα όπως η κυβερνοκατασκοπεία, η κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας, οι κρατικές επιδοτήσεις και το υποτιμημένο γουάν ή η εξαγωγή προδρόμων φαιντανύλης.
Κατά τον Τσονγκ Τζα Ιάν, ο Τραμπ είναι ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ που δεν συνδύασε το ταξίδι στην Κίνα με μια έστω πρόχειρη στάση σε συμμαχικές χώρες. «Το Πεκίνο κατάφερε να δημιουργήσει αυτήν την εικόνα της ισχύος και του μεγαλείου του», λέει ο Τσονγκ.
Γιατί οι λέξεις έχουν σημασία
Επίσης, ακόμη και οι λέξεις που επέλεξε να χρησιμοποιήσει ο Κινέζος πρόεδρος ήταν αποκαλυπτική αυτής της μετατόπισης ισχύος. Η Κίνα μιλάει ανοιχτά για τις συνεργασίες της με δεκάδες έθνη σε όλο τον πλανήτη. Με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο Σι Τζινπίνγκ απέφυγε κάθε λέξη που θα υπονοούσε συνεργασία. Μίλησε για πλαίσιο «εποικοδομητικής στρατηγικής σταθερότητας». Πράγμα που υποδεικνύει ότι έχει εδραιώσει την άποψη ότι οι ΗΠΑ είναι αντίπαλος. Δεν θέλει να επιδεινωθούν οι δεσμοί, αλλά είναι σίγουρος για την ικανότητα της Κίνας να αντέξει.
Ο Τραμπ σηκώνει τη γροθιά του κατά την αναχώρησή του από την Κίνα / REUTERS/Evan Vucci
«Αυτό που δεν είπε η Κίνα έχει σημασία», λέει ο Σουνγκ. «Παρά όλες τις καλές δονήσεις και τα κομπλιμέντα, η Κίνα σήμερα εξακολουθεί να μην πιστεύει ότι οι ΗΠΑ και η Κίνα βλέπουν η μία την άλλη ως εταίρους όταν αυτό έχει σημασία».
Για τον καθηγητή Σουνγκ, ανεξάρτητα από τις θριαμβολογίες Τραμπ, «η Κίνα έδειξε ότι έχει καθιερωθεί σαφώς ως ομότιμος των ΗΠΑ».
IN.GR
