Ήταν παράταιρη, αλλά εντέλει ιδιαζόντως διπλωματική η επιλογή του Ντόναλντ Τραμπ να ευχαριστήσει δημόσια τους ηγέτες της Κίνας και της Ρωσίας -κοντολογίς των δύο κύριων στρατηγικών αντιπάλων των ΗΠΑ και στενών εταίρων της Τεχεράνης- για την «ουδέτερη», όπως τη χαρακτήρισε, στάση τους στον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο στο Ιράν.
Το έκανε μάλιστα από βήματος της συνέντευξης Τύπου με το πέρας της τριήμερης συνόδου κορυφής των G7, στο Εβιάν.
«Θα μπορούσαν να μας δυσκολέψουν πολύ», παραδέχθηκε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Το ίδιο είχε πει πιο περιγραφικά λίγα 24ωρα νωρίτερα, μιλώντας στους New York Times ανήμερα της επίτευξης συμφωνίας για το Μνημόνιο Κατανόησης με την Τεχεράνη .
«Ήταν ένας απόλυτος κύριος», σχολίασε ο Τραμπ για τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, με τον οποίο είχε μόλις προ μηνός σύνοδο κορυφής στο Πεκίνο.
«Δεν έστειλε ούτε ένα δεξαμενόπλοιο, μαζί με 20 αντιτορπιλικά σε κάθε πλευρά, για να προσπαθήσει να σπάσει τον ναυτικό αποκλεισμό» του Ιράν από τις ΗΠΑ, είπε για τον Κινέζο ομόλογό του.
Ως συνήθως, η αλήθεια δείχνει να βρίσκεται κάπου στη μέση.
Κατά δήλωση των Ιρανών και εν μέσω του πολέμου, κινεζικά δεξαμενόπλοια διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ παρά τον αμερικανικό αποκλεισμό -μάλιστα ενώ ο Τραμπ βρισκόταν στο Πεκίνο.
Το προηγούμενο διάστημα, Αμερικανοί αξιωματούχοι -επικαλούμενοι τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ- μετέφεραν ανωνύμως σε ΜΜΕ εκτιμήσεις ότι η Κίνα και η Ρωσία παρείχαν πληροφορίες στόχευσης και δορυφορικά δεδομένα για τις κινήσεις των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
Πρόσφατα, δε, τα υπουργεία Εξωτερικών και Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσαν κυρώσεις κατά κινεζικών εταιρειών ή εταιρειών που συνδέονται με την Κίνα, οι οποίες -όπως είπαν- διευκόλυναν την προμήθεια όπλων για τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις.
Η επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα είναι «πιο περίπλοκη», σχολίασε τις προάλλες ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών, Γουάνγκ Γι.
Το Πεκίνο απηύθυνε έκκληση για «λογική και ρεαλιστική στάση».
Οι «τριγωνικές σχέσεις» Κίνας-Ρωσίας-Ιράν
«Σήμερα, σε κοινή συνάντηση με τους πρέσβεις της Ρωσίας και της Κίνας στην Τεχεράνη, συζητήθηκαν και ανταλλάχθηκαν απόψεις σχετικά με τις τελευταίες εξελίξεις όσον αφορά το σχέδιο Μνημονίου Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», είναι γράψει στο Χ την παραμονή της συμφωνίας με τις ΗΠΑ ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι.
«Η στρατηγική εταιρική σχέση μεταξύ του Ιράν, της Κίνας και της Ρωσίας, καθώς και ο συντονισμός και οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των τριών χωρών», τόνισε, «θα συνεχιστούν με νέα δυναμική».
Είχε προηγθεί η επίσκεψη του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί στο Πεκίνο στις αρχές Μαΐου, προ της επίσημης επίσκεψης εκεί του Τραμπ.
Αυτής, δε, ακολούθησε η υποδοχή του Ρώσου προέδρου, Βλαντιμίρ Πούτιν, στην κινεζική πρωτεύουσα.
Αυτή η αλληλουχία μαρτυρεί ένα πυκνό διπλωματικό παρασκήνιο.
Εντείνει επίσης την πεποίθηση ότι η Κίνα και η Ρωσία, πρωτίστως δε η πρώτη, διαμορφώνουν ενεργά τη διαπραγματευτική στάση του Ιράν.
Στο επίκεντρο δεν είναι μόνο η εξάρτηση της κινεζικής οικονομίας και ανάπτυξης από τις προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου από το Ιράν και εν γένει από την περιοχή του Κόλπου, ούτε η συνεργασία μεταξύ Μόσχας και Τεχεράνης σε πλείστους όσους κρίσιμους τομείς: από τον στρατιωτικό, έως την πυρηνική τεχνολογία για πολιτικούς σκοπούς.
Και για το Πεκίνο, και για τη Μόσχα, η διατήρηση του status quo στο Ιράν εξυπηρετεί τη διατήρηση της επιρροής τους στη γεωστρατηγικής σημασίας ευρασιατική περιοχή.
Αντίστοιχα, για την Τεχεράνη -μέλος του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης και της ομάδας BRICS- η σινορωσική στήριξη είναι κρίσιμη στη δεύτερη και πιο δύσκολη φάση των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ.
Αυτά, ενόσω το Πεκίνο επιχειρεί να προβάλλει το προφίλ του παγκόσμιου σταθεροποιητικού παράγοντα σε έναν κόσμο αταξίας και η Μόσχα μπορεί να υπολογίζει σε μόχλευση της διπλωματικής ρευστότητας πέριξ του ιρανικού για το ουκρανικό.
Ο Κινέζος πρόεδρος, Σι Τζινπίνγκ πλαισιωμένος από τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντιμίρ Πούτιν και τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν κατά τους εορτασμούς στο Πεκίνο για την 80η επέτειο από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, πέρυσι τον Σεπτέμβριο (KCNA via REUTERS)
Ο πυρηνικός παράγοντας
«Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τζ. Τραμπ και ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς πέτυχαν μια ιστορική τομή υπογράφοντας Μνημόνιο Κατανόησης με το Ιράν», αναφέρει σε ανακοίνωση ο Λευκός Οίκος, ενώ πληθαίνουν οι επικριτικές φωνές στην Ουάσινγκτον, και δη στις τάξεις του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.
«Διαμορφωμένη μέσω της αποφασιστικής αμερικανικής ισχύος», αντιτείνει, «αυτή η συμφωνία διασφαλίζει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, επαναφέρει τα Στενά του Ορμούζ στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα και θέτει Πρώτα την Αμερική -απορρίπτοντας τις αποτυχημένες πολιτικές κατευνασμού, τις χρηματικές παραχωρήσεις και τους ατελείωτους πολέμους που έχουν αποδυναμώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες εδώ και δεκαετίες».
Καθώς το κύρος του ίδιου και των ΗΠΑ αμφισβητείται τώρα de facto εκ νέου, ο Τραμπ -αν και δεν έχει κλείσει το «κεφάλαιο» Ιράν- διαμηνύει ότι είναι έτοιμος για νέες πρωτοβουλίες.
«Είπε ότι ήρθε η ώρα να δώσει προσοχή στο βορειοκορεατικό ζήτημα», ανέφερε για τη συνάντησή τους στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της G7 o πρόεδρος της Νότιας Κορέας, Λι Τζάε Μιουνγκ.
Ο ίδιος ο Τραμπ τόνισε στη συνέντευξη Τύπου στο Εβιάν ότι οι ΗΠΑ «θα πρέπει να συνάψουν συμφωνία αποπυρηνικοποίησης» με τη Ρωσία και την Κίνα.
«Δεν χρειάζεται να έχουμε τη δυνατότητα να ανατινάξουμε ολόκληρο τον κόσμο 300 φορές», είπε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στα οπλοστάσια των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων στον πλανήτη.
Χωρίς να κατονομάσει ποια, προσέθεσε ότι «μία από τις άλλες δύο πλευρές επιθυμεί πραγματικά» μια συμφωνία, ενώ «η άλλη δεν τη θέλει στον ίδιο βαθμό».
Αλλά «για να υπάρξει συμφωνία, χρειάζονται και οι δύο».
Κατά το Πεκίνο, ύψιστη προτεραιότητα στην αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων είναι η εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και η ενίσχυση της πολυμερούς συνεργασίας.
Προς τούτο, μάλιστα, το Γραφείο Πληροφοριών του Κρατικού Συμβουλίου κυκλοφόρησε μια «λευκή βίβλο» υπό τον τίτλο «Πιο Δίκαιη και Ισότιμη Παγκόσμια Διακυβέρνηση: Αρχές, Προτάσεις και Δράσεις της Κίνας».
IN.GR
