Υπήρξε ο τρίτος στην ιεραρχία του Πενταγώνου όταν οι ΗΠΑ εισέβαλαν σε Ιράκ και Αφγανιστάν, ξεκινώντας δύο πολέμους που κατέληξαν σε φιάσκο. Σήμερα, τον βρίσκει εντελώς αντίθετο ο τρόπος κατάληξης – αν και ρευστής, ακόμη – μιας άλλης σύρραξης, το Μνημόνιο Κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν. Η παρέμβαση, όμως, του Ντάγκλας Φέιθ, πρώην υφυπουργού Άμυνας για θέματα πολιτικής των ΗΠΑ, ξεχωρίζει για τις ανακρίβειές της προκειμένου να πολεμήσει τη συμφωνία με το Ιράν.
Με ανάλυσή του στη Washington Post, ο Φέιθ, που σήμερα είναι στέλεχος της νεοσυντηρητικής δεξαμενής σκέψης Ινστιτούτο Χάντσον επιτίθεται στον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς κατηγορώντας την κυβέρνηση για επικίνδυνη αφέλεια στις σχέσεις με το Ιράν.
Ποια είναι λοιπόν τα επιχειρήματα του πρώην ανώτατου στελέχους;
O Φέιθ είναι πεπεισμένος ότι το Ιράν θα ακολουθήσει το εδραιωμένο μοτίβο κατά το οποίο μια δημοκρατία (ΗΠΑ) συνάπτει συμφωνία ειρήνης ή ελέγχου εξοπλισμών με έναν μη δημοκρατικό αντίπαλο (Ιράν) και στη συνέχεια ο δεύτερος θα την παραβιάσει μένοντας ατιμώρητος.
«Σκεφτείτε τη Συνθήκη των Βερσαλλιών», σημειώνει ο Φέιθ, κατά την οποία οι Σύμμαχοι του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου επέβαλαν περιορισμούς στη Γερμανία, αλλά στη συνέχεια «η Γερμανία παραβίαζε αυτές τις διατάξεις για χρόνια, επανεξοπλιζόμενη μυστικά κατά τη δεκαετία του 1920 και ανοιχτά μετά το 1933. Οι Σύμμαχοι, που είχαν δεσμευθεί να επιβάλουν τη συνθήκη, είτε έκαναν τα στραβά μάτια είτε παρακολουθούσαν με πολεμικά κουρασμένη ανοχή».
Στη συνέχεια ο Φέιθ επικαλείται τον Ψυχρό Πόλεμο, όταν «οι Σοβιετικοί συχνά αθετούσαν τον λόγο τους» σε «συμφωνίες ελέγχου εξοπλισμών», αλλά «ουσιαστικά δεν υπήρχε επιβολή».
Ένα άλλο ιστορικό παράδειγμα είναι οι Συμφωνίες του Όσλο του 1993, μεταξύ ΟΠΑ (Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης) και Ισραήλ. «Η παλαιστινιακή ηγεσία απέτυχε να εκπληρώσει βασικές δεσμεύσεις που σχετίζονταν με την τρομοκρατία και την υποκίνηση μίσους και βίας. Παρείχε οικονομικά οφέλη σε φυλακισμένους τρομοκράτες και στις οικογένειές τους. Κι όμως, το Ισραήλ δεν κατάφερε ποτέ να εξαναγκάσει την PLO σε συμμόρφωση».
Τέλος, ο Αμερικανός αξιωματούχος εκτιμά ότι εφόσον «η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει μακρύ ιστορικό παραβίασης υποσχέσεων», θα «επωφεληθεί οικονομικά» από τη συμφωνία και θα την παραβιάσει δίχως να «υπάρξει επιβολή».
Ανακρίβειες του αμερικανού πρώην αξιωματούχου
Η σύγκριση Συνθήκης Βερσαλλιών και Μνημονίου Κατανόησης είναι το λιγότερο ατυχής. Ο Φέιθ λησμονεί ότι η Γερμανία ήταν μια ηττημένη δύναμη, χωρίς διαπραγματευτική ισχύ, σε αντίθεση με το Ιράν σήμερα που στην πραγματικότητα αναβαθμίστηκε στρατηγικά, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, έχοντας πανίσχυρα διαπραγματευτικά χαρτιά, όπως το πυραυλικό οπλοστάσιο και το κλείσιμο Στενών του Ορμούζ.
Η υπόθεση του Φέιθ ότι οι δημοκρατίες τηρούν κατά κανόνα τις δεσμεύσεις τους, ενώ οι αντίπαλοί τους τις παραβιάζουν, δεν επιβεβαιώνεται από την ιστορική εμπειρία. Ούτε ισχύει βέβαια ότι οι ΗΠΑ τηρούσαν πάντοτε τις διεθνείς δεσμεύσεις τους, σε αντίθεση με τους αντιπάλους τους. Γνήσιο παράδειγμα ήταν όταν στις 27 Ιουνίου 1986 το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε ότι οι ΗΠΑ παραβίασαν διεθνείς υποχρεώσεις μέσω υποστήριξης των Contras και μέσω ναρκοθέτησης λιμανιών της Νικαράγουας. Είναι τεκμηριωμένο παράδειγμα, όπου οι ίδιες οι ΗΠΑ κρίθηκαν ότι παραβίασαν διεθνείς υποχρεώσεις. Επίσης, οι δυτικές δημοκρατίες εξαπέλυσαν επιθέσεις στη Μέση Ανατολή εναντίον αυταρχικών καθεστώτων δίχως έγκριση από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Υπενθυμίζεται ότι τόσο τον Ιούνιο του 2025, όσο και τον Φεβρουάριο του 2026, ΗΠΑ και Ισραήλ ήταν που εξαπέλυσαν επίθεση στο Ιράν ενώ διαρκούσαν οι διαπραγματεύσεις.
Όσον αφορά τον ισχυρισμό του Φέιθ, ότι «το Ιράν έχει μακρύ ιστορικό παραβίασης υποσχέσεων», αυτός δεν τεκμηριώνεται. Από το 2015 έως το 2018, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας εξέδωσε επανειλημμένες εκθέσεις που πιστοποιούσαν ότι το Ιράν τηρούσε τις βασικές πυρηνικές δεσμεύσεις του στο Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης. Απεναντίας, στις 8 Μαΐου 2018 οι ΗΠΑ αποχώρησαν μονομερώς.
Σχετικά με τις Συμφωνίες του Όσλο, το Ισραήλ ήταν εκείνο που συνέχισε την επέκταση εποικισμών, με τον αριθμό των εποίκων να αυξάνεται σημαντικά κατά τα χρόνια εφαρμογής των συμφωνιών. Ο Φέιθ παραλείπει να αναφέρει την αμερικανική Έκθεση Μίτσελ – από το όνομα του Αμερικανού διπλωμάτη Τζορτζ Μίτσελ που τη συνέταξε – του 200,1 που δεν άφηνε καθόλου άμοιρη των ευθυνών την ισραηλινή πλευρά για τις παραβιάσεις των συμφωνιών.
«Ο πιο ηλίθιος στον πλανήτη»
Ο Φέιθ, που ήταν από τους βασικούς αρχιτέκτονες των επιθετικών πολέμων των ΗΠΑ μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, υπήρξε επί μακρόν προστατευόμενος του Ρίτσαρντ Περλ, του αποκαλούμενου «Σκοτεινού Πρίγκιπα» και κορυφαίου εκπροσώπου των σκληροπυρηνικών νεοσυντηρητικών της Ουάσιγκτον, από τις αρχές της δεκαετίας του 1970.
Ήταν μεταξύ εκείνων που συνέταξαν το 1996 την περίφημη έκθεση «A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm» για τον τότε νεοεκλεγέντα πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, προτείνοντας στον τελευταίο να λάβει μέτρα που θα διασφάλιζαν τον ισραηλινό έλεγχο των κατεχόμενων παλαιστινιακών εδαφών, μεταξύ άλλων μέσω αλλαγής καθεστώτος στη Συρία και της «απομάκρυνσης του Σαντάμ Χουσεΐν από την εξουσία στο Ιράκ».
Η διαχείριση των πολέμων εκείνων εκ μέρους του ήταν τέτοια που σύμφωνα με τον βραβευμένο δημοσιογράφο Μπομπ Γούντγουορντ, ο στρατηγός Τόμι Φρανκς, διοικητής της CENTCOM, είχε χαρακτηρίσει τον Φέιθ «τον πιο ηλίθιο άνθρωπο πάνω στη Γη» που «πρέπει να τον αντιμετωπίζει σχεδόν κάθε μέρα».
«Μέρος αυτής της απογοήτευσης οφειλόταν στη σαφή αποφασιστικότητα του Φέιθ να διαμορφώσει, να αναζητήσει ή ακόμη και να επινοήσει πληροφορίες που θα δικαιολογούσαν την εισβολή και κατοχή του Ιράκ και θα κινητοποιούσαν την κοινή γνώμη υπέρ αυτής της επιχείρησης» αναφέρει στο Responsible Statecraft ο Τζιμ Λομπ, πρώην επικεφαλής του γραφείου της Ουάσιγκτον του διεθνούς ειδησεογραφικού πρακτορείου Inter Press Service.
Πράγματι, ο Φέιθ δημιούργησε υπηρεσίες στο Πεντάγωνο, με πιο γνωστή τη Counter Terrorism Evaluation Unit, της οποίας αποστολή ήταν να συλλέγει και να διαδίδει κάθε πληροφορία που θα μπορούσε να υποδηλώνει συνεργασία μεταξύ του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν και της Αλ Κάιντα, παρά τις εκτιμήσεις της αμερικανικής κοινότητας πληροφοριών ότι δεν υπήρχε τέτοια επιχειρησιακή συνεργασία.
«Υφυπουργός Άμυνας για Φιάσκα»
Ακόμη πιο επιζήμιο υπήρξε το Office of Special Plans (OSP), το οποίο ήταν υπεύθυνο για τον σχεδιασμό της κατοχής μετά την εισβολή. Τα σχέδιά του περιλάμβαναν την «απο-μπααθοποίηση» (de-Baathification), μια πολιτική που προωθούσαν επί μακρόν ο Τσαλαμπί, ο Περλ και άλλοι νεοσυντηρητικοί.
«Η πολιτική αυτή δημιούργησε σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη τη σουνιτική εξέγερση που τελικά οδήγησε σε αιματηρό εμφύλιο πόλεμο, ο οποίος όχι μόνο κατέστρεψε τη χώρα αλλά και εξάντλησε τις δυνάμεις κατοχής» υπογραμμίζει ο Λόμπ.
Δημιουργία του Φέιθ ήταν και το Γραφείο Στρατηγικής Επιρροής (Office of Strategic Influence) που είχε ως στόχο να «παρέχει ειδησεογραφικό υλικό, ενδεχομένως ακόμη και ψευδές, σε ξένα μέσα ενημέρωσης, με σκοπό τον επηρεασμό της κοινής γνώμης και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής».
Δεδομένης της επιχειρηματολογίας του Φέιθ και του έργου του, μάλλον δικαιολογείται ο χαρακτηρισμός ο «Υφυπουργός Άμυνας για φιάσκα», που του είχε αποδώσει ο αμερικανός δημοσιογράφος Κρις Σούελεντροπ. Γι΄αυτό και αναρωτιέται ο Λομπ: «Και τέλος πάντων, ποιός ζήτησε τη γνώμη του;»
IN.GR
