Το δωμάτιο όπου ξεκίνησε η ιστορία των ΗΠΑ στέκεται ακόμα στη Φιλαδέλφεια. Μέσα στο Independence Hall, 250 χρόνια μετά την υπογραφή της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας, οι επισκέπτες συνεχίζουν να αναλογίζονται το θάρρος των ανδρών που αψήφησαν την ισχυρότερη αυτοκρατορία του κόσμου.
«Αυτά τα λόγια σε αυτή τη σελίδα αποτελούν προδοσία», είπε στους επισκέπτες η δασοφύλακας Μάγκι Μπέρκετ. «Υπογράφοντας αυτό το έγγραφο, διακινδυνεύετε κυριολεκτικά τη ζωή σας. Οι 56 άνδρες που υπέγραψαν αυτό το έγγραφο ήταν γενναίοι. Κατά τη γνώμη μου, ήταν ήρωες.»
«Η ψηφοφορία του Κογκρέσου για την Ανεξαρτησία», πορτρέτο του 1795 του Ρόμπερτ Έντζ Πάιν, που απεικονίζει την Αίθουσα Συνεδριάσεων στο σημερινό Independence Hall κατά τη διάρκεια της Αμερικανικής Επανάστασης
Η επέτειος της 4ης Ιουλίου 1776 θα μπορούσε να είχε αποτελέσει μια ευκαιρία για εθνική ενότητα.
Αντ’ αυτού, η 250ή επέτειος της Αμερικής έχει μετατραπεί σε ένα ακόμη σημείο ανάφλεξης σε ένα ήδη πολωμένο πολιτικό τοπίο, σύμφωνα με τον Guardian.
Αυτό που πολλοί ήλπιζαν ότι θα ήταν ένας εορτασμός κοινών αξιών επισκιάζεται όλο και περισσότερο από πολιτισμικές συγκρούσεις και πολιτικές διαιρέσεις.
«Υπάρχει μια αίσθηση τρόμου», δήλωσε ο καθηγητής του Πρίνστον Έντι Γκλόντ. «Είναι σαν να πρόκειται να πέσει κάτω από το επίπεδο του κιτς. Θα είναι ένα κολάζ φρικτής μυθοπλασίας».
Η Αίθουσα της Συνέλευσης, όπου συντάχθηκαν και εγκρίθηκαν η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας και το Σύνταγμα, το 1776 και το 1787 αντίστοιχα
Το όραμα του Τραμπ για τα 250α γενέθλια της Αμερικής
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος από καιρό ανυπομονούσε να γιορτάσει την 250ή επέτειο της χώρας κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του.
Ο Λευκός Οίκος έχει υιοθετήσει ένα φιλόδοξο —και εξαιρετικά προσωπικό— όραμα για αυτό το ορόσημο.
To κλίμα του εορτασμού είχε ήδη διαμορφωθεί νωρίτερα αυτό το μήνα, όταν, στις 14 Ιουνίου, συμπίπτοντας με τα 80ά του γενέθλια, ο Τραμπ κατέλαβε το Νότιο Κήπο του Λευκού Οίκου για να φιλοξενήσει βίαιους αγώνες πάλης σε κλουβί του Ultimate Fighting Championship.
Την περασμένη εβδομάδα, συνέχισε στο National Mall με την επίσημη έναρξη της Great American State Fair, που στην ουσία ήταν μια συγκέντρωση του Τραμπ με στρατιωτικά αεροσκάφη να βρυχώνται πάνω από τα κεφάλια των παρευρισκομένων — μια εκδήλωση που οργανώθηκε βιαστικά, όταν καλλιτέχνες που είχαν προηγουμένως ανακοινωθεί αποσύρθηκαν λόγω του κομματικού χαρακτήρα της εκδήλωσης.
Απευθυνόμενος στο πλήθος, ο υπουργός Μεταφορών, Σον Ντάφι, επέκρινε σφοδρά «αυτούς τους αριστερούς ηλίθιους που μας ακύρωσαν», ενώ εξήρε τον Τραμπ ως «τον μεγαλύτερο πρόεδρο που υπήρξε ποτέ σε αυτή τη χώρα μετά τον Τζορτζ Ουάσινγκτον».
Στην εκδήλωση δεν συμμετείχαν Δημοκρατικοί και κορυφώθηκε με το γνωστό σύνθημα του Τραμπ «Make America great again» και τον χαρακτηριστικό χορό του στο YMCA των Village People, που ερμήνευσε η Μπάντα των Πεζοναυτών των ΗΠΑ.
Η εκδήλωση διαρκεί 16 ημέρες και εκπροσωπούνται και οι 56 πολιτείες και εδάφη, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων που επέλεξαν να μην στείλουν αντιπροσωπεία λόγω της παρεμβατικής στάσης του Τραμπ.
Ο ήλιος δύει το Σάββατο με φόντο μια μακέτα της «αψίδας του θριάμβου» που σχεδιάζει ο Πρόεδρος Τραμπ και τον τροχό «Freedom 250» ύψους 110 ποδιών στην Έκθεση Great American State Fair. Al Drago / Getty Images
Ο πρόχειρος φόρος τιμής στην αμερικανική κουλτούρα – που περιγράφεται από το Washingtonian ως «με ελάχιστη προσέλευση και συγκλονιστικά βαρετός» – περιλαμβάνει έναν τροχό που, σύμφωνα με πληροφορίες, αντιμετώπισε διακοπές ρεύματος την ημέρα των εγκαινίων.
Το εμπορικό κέντρο θα φιλοξενήσει μια γιορτή με τίτλο «Salute to America» την ίδια την 4η Ιουλίου, με πρωταγωνιστή και πάλι τον Τραμπ και μια προσπάθεια να σπάσει το παγκόσμιο ρεκόρ Γκίνες για το μεγαλύτερο πυροτεχνικό θέαμα που έχει δει ποτέ ο κόσμος.
Οι ιστορικοί φοβούνται μια χαμένη ευκαιρία
Πολλοί ιστορικοί πιστεύουν ότι η επέτειος αντιπροσωπεύει μια χαμένη ευκαιρία να αντιμετωπιστεί με ειλικρίνεια το περίπλοκο παρελθόν της Αμερικής.
Ο Ντέιβιντ Μπλάιτ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Γέιλ, παραδέχτηκε ότι δεν βλέπει λόγο για εορτασμό.
«Δεν νιώθω καθόλου εορταστική διάθεση», είπε. «Αυτός είναι ο χαρακτήρας του. Δεν διαφέρει από τον Μουσολίνι, ο οποίος ήθελε να αφήσει το στίγμα του σε όλη τη Ρώμη. Είναι σαν θέατρο του παραλόγου».
Άλλοι συγκρίνουν δυσμενώς την τρέχουσα συγκυρία με τους εορτασμούς της διακοσιοστής επετείου του 1976, οι οποίοι χαρακτηρίστηκαν από διεθνή συμμετοχή και απέφυγαν σε μεγάλο βαθμό να επικεντρωθούν σε μια μεμονωμένη πολιτική προσωπικότητα.
Η ιστορικός του Χάρβαρντ Τζιλ Λεπόρ υποστηρίζει ότι οι Αμερικανοί δεν θα έπρεπε να αναγκάζονται να επιλέξουν μεταξύ πατριωτισμού και πολιτικής ουδετερότητας.
«Θα έπρεπε να μπορούμε να γιορτάζουμε τα γενέθλια της χώρας χωρίς αυτό να αποτελεί κατά κάποιον τρόπο υποστήριξη αυτού του τρελού ανθρώπου που τυχαίνει να βρίσκεται στον Λευκό Οίκο», είπε.
Οι αντιφάσεις στον πυρήνα της Αμερικής
Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας παραμένει ένα από τα πιο σημαντικά έγγραφα της ιστορίας, σύμφωνα με τον Guardian.
Ο Γουόλτερ Άιζακσον έχει περιγράψει την εισαγωγική της φράση —«Θεωρούμε αυταπόδεικτες τις αλήθειες αυτές, ότι όλοι οι άνθρωποι δημιουργήθηκαν ίσοι»— ως ίσως τη σπουδαιότερη πρόταση που γράφτηκε ποτέ.
Ωστόσο, οι αντιφάσεις που ενυπάρχουν στην ίδρυση της Αμερικής παραμένουν αδύνατο να αγνοηθούν.
Ο Τόμας Τζέφερσον, που συνέταξε αυτά τα λόγια, είχε ως σκλάβους εκατοντάδες ανθρώπους κατά τη διάρκεια της ζωής του. Οι γυναίκες στερούνταν πολιτικών δικαιωμάτων, οι ιθαγενείς Αμερικανοί εκδιώχθηκαν από τις γης τους και η δουλεία παρέμενε βαθιά ριζωμένη στη νεαρή δημοκρατία.
Για πολλούς μελετητές, η ιστορία της Αμερικής χαρακτηρίζεται πάντα από την πάλη μεταξύ των ιδανικών της και της πραγματικότητάς της.
«Μπορεί κανείς εύκολα να κατανοήσει την αμερικανική ιστορία από την αρχή ως μια διαμάχη μεταξύ των ανταγωνιστικών ιδεών του φιλελευθερισμού και του αντιφιλελευθερισμού», υποστήριξε η Λεπόρε.
«Είμαστε παγιδευμένοι σε αυτή τη μάχη».
Ο Γκλόντ περιγράφει επίσης την Αμερική ως μια χώρα με διχασμένη ταυτότητα.
«Υπάρχει αυτή η αντίφαση, αυτή η διπλότητα, αυτή η διχασμένη ψυχή, στην οποία η Αμερική φαντάζεται τον εαυτό της ως φάρο της ελευθερίας και ως λευκή δημοκρατία», είπε.
«Δεν μπορείς να συνδυάσεις αυτές τις δύο δεσμεύσεις χωρίς αντίφαση».
Μάχες για την ιστορία και την εθνική ταυτότητα
Πέρα από τους ίδιους τους εορτασμούς, οι επικριτές διακρίνουν μια ευρύτερη προσπάθεια διαμόρφωσης της αφήγησης της αμερικανικής ιστορίας.
Η πρωτοβουλία «Freedom 250» έχει προωθήσει μια εξαιρετικά πατριωτική ερμηνεία της ιστορίας της χώρας, ενώ οι εκτελεστικές ενέργειες που αποσκοπούν στην απομάκρυνση του ιστορικού περιεχομένου που η κυβέρνηση θεωρεί «διχαστικό» από τα ομοσπονδιακά ιδρύματα έχουν εντείνει τη συζήτηση σχετικά με το ποιος έχει το δικαίωμα να ορίζει το παρελθόν της Αμερικής.
Σύμφωνα με τον Ρόμπερτ Π. Τζόουνς του Ινστιτούτου Έρευνας για τη Δημόσια Θρησκεία, τα ζητήματα σχετικά με τη θρησκεία και την εθνική ταυτότητα έχουν επίσης έρθει στο προσκήνιο.
«Πάντα είχαμε αυτές τις αντικρουόμενες αρχές στο Σύνταγμα, οι οποίες έχουν εφαρμοστεί μόνο εν μέρει στην πράξη», είπε ο Τζόουνς. «Αλλά ειδικότερα, αυτή η αντίληψη για την Αμερική ως πλουραλιστικό έθνος ή ως χριστιανικό εθνικιστικό έθνος βρίσκεται στο επίκεντρο».
Τέτοιες εντάσεις, υποστηρίζουν οι παρατηρητές, αποκαλύπτουν ότι ο αγώνας για την ταυτότητα της Αμερικής παραμένει σήμερα εξίσου έντονος όπως σε οποιαδήποτε άλλη στιγμή της ιστορίας της.
Τα πραγματικά αμερικανικά ιδεώδη
Ωστόσο, ακόμη και εν μέσω πολιτικών συγκρούσεων, πολλοί θεσμοί συνεχίζουν να παρουσιάζουν μια πληρέστερη εκδοχή της αμερικανικής ιστορίας.
Στο Μουσείο της Αμερικανικής Επανάστασης της Φιλαδέλφειας, μια έκθεση ανατρέχει στην παγκόσμια επιρροή της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας, συνδέοντας τα λόγια του Τζέφερσον με κινήματα για την ελευθερία στη Γαλλία, την Αϊτή, την Ινδία και αλλού.
Μια εντυπωσιακή έκθεση συνδέει την καρέκλα του Τζέφερσον από το 1776 με ένα παγκάκι από ένα κελί φυλακής στο Μπέρμιγχαμ, όπου ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ έγραψε τη διάσημη επιστολή του το 1963.
Όπως εξήγησε ο υπεύθυνος του μουσείου Τάιλερ Πούτμαν, ο Κινγκ επικαλέστηκε σκόπιμα τη γλώσσα των ιδρυτών στον αγώνα του για τα πολιτικά δικαιώματα, υποστηρίζοντας ότι η Αμερική δεν είχε εκπληρώσει τις δικές της υποσχέσεις.
Το μήνυμα παραμένει επίκαιρο και σήμερα: τα μεγαλύτερα ιδανικά της χώρας δεν είναι σταθερά επιτεύγματα, αλλά διαρκείς φιλοδοξίες.
Μια επέτειος που σημαδεύεται από τον προβληματισμό
Για πολλούς απλούς Αμερικανούς, η επέτειος έχει πάψει να είναι τόσο γιορτή και έχει μετατραπεί περισσότερο σε αφορμή για προβληματισμό.
Η Κιμ Γουίλσον, μια επισκέπτρια του Independence Hall, εξέφρασε αυτό το συναίσθημα μετά την περιήγησή της στον ιστορικό χώρο.
«Ήταν τόσο υπέροχο να βρίσκομαι στην αίθουσα όπου τόσοι πολλοί άνθρωποι έδειξαν τόσο θάρρος για να κάνουν πράγματα που ήταν πολύ δύσκολα», είπε. «Νιώθω ότι ως λαός έχουμε χάσει μεγάλο μέρος του θάρρους μας να κάνουμε πολύ δύσκολα πράγματα».
Καθώς η Αμερική συμπληρώνει τα 250 χρόνια, η συζήτηση για την ταυτότητά της, το παρελθόν και το μέλλον της συνεχίζεται.
Τα ιδανικά που διακηρύχθηκαν στη Φιλαδέλφεια παραμένουν ισχυρά — αλλά το ίδιο ισχύει και για τις αντιφάσεις που έχουν διαμορφώσει την χώρα από την αρχή.
IN.GR
