Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να έχει αναγνωριστεί ως παγκόσμιος ηγέτης στις προσπάθειες αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, ήταν όμως απροετοίμαστη για τον καύσωνα που έχει ήδη κοστίσει χιλιάδες ζωές, παραδέχονται πολιτικοί και αξιωματούχοι, αναγνωρίζοντας την ανάγκη προσαρμογής στη νέα πραγματικότητα.
Περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι πέθαναν από τη ζέστη στην Ισπανία και άλλοι τόσοι στη Γαλλία καθώς οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς. Σύμφωνα με την επιστημονική ομάδα World Weather Attribution, πρόκειται για τον «πιο σφοδρό και παρατεταμένο» καύσωνα που έχει καταγραφεί στη Δυτική Ευρώπη, ο οποίος θα ήταν «πρακτικά αδύνατο» να συμβεί χωρίς την κλιματική αλλαγή.
«Δεν ήμασταν αρκετά καλοί στην προσαρμογή» δήλωσε στο Reuters ο αναπληρωτής υπουργός Κλίματος της Πολωνίας, Κζιστόφ Μπολέστα, μετά τις διακοπές ηλεκτροδότησης σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις, την απαγόρευση υπαίθριων εργασιών, την ακύρωση σιδηροδρομικών δρομολογίων στη Γερμανία και τον εκτροχιασμό εμπορικής αμαξοστοιχίας στη Σουηδία, καθώς οι ακραίες θερμοκρασίες προκάλεσαν παραμόρφωση των μεταλλικών σιδηροτροχιών.
Η Κομισιόν πρόκειται να παρουσιάσει φέτος ένα νέο ευρωπαϊκό «σχέδιο κλιματικής ανθεκτικότητας»
«Από τους θανάτους λόγω κλιματικής αλλαγής, το 75% οφείλονται στο θερμικό στρες» δήλωσε σύμφωνα με το Euractiv αξιωματούχος της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Το 2022, είπε, η ζέστη προκάλεσε 66.000 θανάτους στην Ευρώπη. «Τα νούμερα θα είναι ανησυχητικά και φέτος» προειδοποίησε.
Επισήμανε ακόμα, ότι πέρα από την ακραία ζέστη και το ψύχος, η Ευρώπη κινδυνεύει πλέον από τροπικές όπως η ελονοσία και ο δάγκειος πυρετός. Πέρυσι, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών προειδοποίησε ότι τα κρούσματα ιού του Δυτικού Νείλου και ιού τσικουνγκούνια είναι η «νέα κανονικότητα» για την Ευρώπη.
Στη Γαλλία, περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι πέθαναν από ζέστη σε μια εβδομάδα (Reuters)
Σχέδιο ανθεκτικότητας
Η προσαρμογή κτιρίων και δημόσιων χώρων ώστε να αντεπεξέρχονται στην ακραία ζέστη αποτελεί συνήθως ευθύνη των εθνικών ή περιφερειακών αρχών, αντί της ΕΕ, η οποία υποστηρίζει ότι τα κράτη-μέλη κατανοούν καλύτερα τις τοπικές ανάγκες τους.
«Δεν έχει νόημα να λέμε από τις Βρυξέλλες πώς θα αντιμετωπίζουν τις δασικές πυρκαγιές οι Έλληνες ή οι Ισπανοί», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο επίτροπος Κλίματος της ΕΕ Βόπκε Χέκστρα. «Οι ίδιοι το γνωρίζουν πολύ καλύτερα, όπως και οι Ολλανδοί γνωρίζουν πολύ καλύτερα πώς κατασκευάζονται αντιπλημμυρικά έργα» είπε.
Ο Χέκστρα πρόκειται να παρουσιάσει αργότερα φέτος ένα νέο ευρωπαϊκό «σχέδιο κλιματικής ανθεκτικότητας», το οποίο θα επικεντρωθεί σε κοινά σενάρια και βέλτιστες πρακτικές, μετά τις επικρίσεις ότι το προηγούμενο πλαίσιο απέτυχε να εναρμονίσει τις χώρες-μέλη.
Οι δαπάνες της ΕΕ για μέτρα προσαρμογής παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα, παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος, με τη μέση θερμοκρασία να ανεβαίνει δύο φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Μεταξύ του 2021 και 2025, το 72% των κλιματικών δαπανών από τον κοινό προϋπολογισμό της ΕΕ διατέθηκε σε μέτρα μετριασμού (mitigation), δηλαδή στον περιορισμό των εκπομπών άνθρακα, ενώ μόλις το 18% διατέθηκε για προσαρμογή και μόνο το 9% κάλυψε και τους δύο τομείς.
Όπως επισήμανε ο Μπολέστα, ο αναπληρωτής υπουργός Κλίματος της Πολωνίας, η ΕΕ έχει δημιουργήσει ισχυρά οικονομικά κίνητρα για μείωση των εκπομπών, όπως η αγορά άνθρακα και οι επιδοτήσεις στις ΑΠΕ.
Για τις επιχειρήσεις, όμως, δεν υπάρχουν ανάλογα κίνητρα προκειμένου να επενδύσουν σε μέτρα προσαρμογής.
«Είναι πιο εύκολο να δει κανείς το επιχειρηματικό όφελος του μετριασμού, επειδή υπάρχει το σύστημα cap-and-trade, υπάρχουν τα πιστωτικά άνθρακα, υπάρχουν οι εταιρείες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας», είπε ο Μπολέστα.
«Η προσαρμογή, αντίθετα, θεωρείται δαπάνη με πολύ μακροπρόθεσμα οφέλη… ή απλώς ένα είδος ασφαλιστικής πολιτικής: μπορεί να ενεργοποιηθεί ή και να μην χρειαστεί ποτέ».
Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα της ολλανδικής τράπεζας ING αυτή την εβδομάδα, οι καύσωνες, η λειψυδρία και οι πλημμύρες που φέρνει η κλιματική αλλαγή μείωσαν πέρυσι το ευρωπαϊκό ΑΕΠ κατά 0,3%, την ώρα που η οικονομία παραμένει σχεδόν στάσιμη.
«Η άβολη αλήθεια είναι ότι οι καύσωνες έχουν περάσει αθόρυβα από το στάδιο του “καιρικού φαινομένου” σε αυτό της “μακροοικονομικής μεταβλητής”» δήλωσε η ING. «Αποδεικνύεται ότι το θερμόμετρο έχει γίνει σημαντικός δείκτης» είπε.
Το κόστος για τις οικονομίες είναι πολύπλευρο, από απειλές για τον τουρισμό ή τη γεωργία έως τη δυσκολία εργασίας σε γραφεία που δεν είναι προσαρμοσμένα σε υψηλές θερμοκρασίες.
Στην Ουγγαρία, η πυροσβεστική χρησιμοποίησε αντλίες νερού για να δροσίσει τον κόσμο στην Πλατεία Ηρώων της Βουδαπέστης (Reuters)
Πολυεπίπεδη προσαρμογή
Παρά την επίσημη εκτίμηση ότι μία μόνο ημέρα με θερμοκρασία άνω των 30 βαθμών Κελσίου κοστίζει στη γερμανική οικονομία 430 εκατομμύρια ευρώ λόγω απωλειών παραγωγικότητας, μόνο το 50% των γερμανικών γραφείων διαθέτει κλιματισμό, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος, έναντι 90–95% στη νότια Ευρώπη.
«Για δεκαετίες, εμείς (η Γερμανία) χτίζαμε για το κρύο και όχι για τη ζέστη, και αυτό είναι ένα κενό προσαρμογής», δήλωσε η Ζεραλντίν Ντανί-Κνετνλίκ του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DIW).
Ωστόσο ορισμένες λύσεις προσαρμογής είναι απλές και σχετικά φθηνές.
Αν και η νομοθεσία για τα ιστορικά κτήρια της απαγορεύει να τροποποιήσει δομικά τα γυάλινα γραφεία της στην Κολωνία, η γερμανική εταιρεία δαπέδων Project Floors τοποθέτησε ανακλαστική μεμβράνη στα παράθυρά της και κατάφερε να μειώσει τις εσωτερικές θερμοκρασίες κατά 10 βαθμούς Κελσίου.
«Ήταν απλό, αποτελεσματικό και δεν απαιτούσε ενέργεια», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Project Floors, Μπέρντ Γκρέβε.
Άλλες παρεμβάσεις απαιτούν πιο θεμελιώδεις αλλαγές στους χώρους εργασίας και στην οργάνωση της εργασίας, όπως η μεταφορά των ωραρίων σε πιο δροσερές ώρες της ημέρας και ο επανασχεδιασμός των δημόσιων μεταφορών και των αστικών χώρων.
Υπάρχει ωστόσο πρόοδος: ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέφερε αυτή την εβδομάδα ότι οι θάνατοι που θα προκαλεί η ζέστη στην Ευρώπη δύο δεκαετίες από σήμερα θα ήταν περίπου 80% περισσότεροι χωρίς τα μέτρα προσαρμογής που έχουν ήδη εφαρμοστεί.
Σε αυτά περιλαμβάνονται σχέδια δράσης για την υγεία λόγω καύσωνα, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, κλιματιζόμενοι χώροι και δράσεις ενημέρωσης ευάλωτων ομάδων.
Τα μέτρα αυτά «σώζουν ζωές αυτή τη στιγμή» δήλωσε ο Χανς Κλούγκε, περιφερειακός διευθυντής του ΠΟΥ για την Ευρώπη.
«Χρειαζόμαστε περισσότερα σε όλη την ευρωπαϊκή περιφέρεια» είπε.
IN.GR
