Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ολοκληρώθηκε την Τετάρτη, χωρίς ο τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να καταφέρνει να αποσπάσει μία ρητή δήλωση από τον αμερικανό ομόλογο του, Ντόναλντ Τραμπ για τα F-35. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Τραμπ απαντώντας στην τελευταία (από τις πολλές των δύο τελευταίων ημερών) συνέντευξη τύπου του, για τα τουλάχιστον πέντε F-35 που ζήτησε με τόση ζέση ο Ερντογάν, πως «δεν έχω πάρει την καταληκτική που απόφαση, αλλά η τάση που έχω είναι να πω «αυτός (σς ο Ερντογάν) έχει κάνει τα πάντα. Μας έχει βοηθήσει με πολλούς διαφορετικούς τρόπους»».
Και κάπως έτσι σώθηκε προς το παρόν η παρτίδα και για την Αθήνα, με τη σύνοδο να λήγει ευνοϊκότερα από ότι ξεκίνησε όταν ο Τραμπ στις αρχικές του δηλώσεις άφηνε να εννοηθεί ότι πρόθεση του είναι να άρει τις κυρώσεις CAATSA εναντίον της Τουρκίας και να αναζητήσει τρόπους να παρακάμψει το νόμο περί Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020 που απαγορεύει ρητά στην κυβέρνηση των ΗΠΑ να πουλήσει το F-35 στην Τουρκία, εκτός αν υπάρξουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις που απαιτούν την απομάκρυνση των S-400.
Ιστορική ανορθογραφία το casus belli λέει ο Μητσοτάκης
Είχε προηγηθεί η συνέντευξη τύπου του πρωθυπουργού, ο οποίος απέφυγε υποδείξεις προς τις ΗΠΑ να μην πουλήσουν τα μαχητικά στην Άγκυρα, ως όφειλε, λέγοντας πως «δεν είναι δική μου δουλειά να σχολιάζω τις επιλογές άλλων χωρών ούτε προφανώς η Ελλάδα είναι αυτή η οποία θα υποδείξει στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ποιους θα πουλήσει ή δεν θα πουλήσει αμυντικά συστήματα».
Φρόντισε δε να επαναλάβει την αντίθεση της Ελλάδας στο casus belli, το οποίο χαρακτήρισε ως μία «ιστορική ανορθογραφία, η οποία δεν συντάσσεται ούτε με τη Διακήρυξη των Αθηνών, ούτε με το καλό κλίμα το οποίο θέλουμε να χτίσουμε ως δύο γειτονικές χώρες που, παρά τις διαφορές μας, θα πρέπει να μάθουμε να ζούμε ειρηνικά και να χτίζουμε σχέσεις καλής γειτονίας».
Ενώ σημείωσε πως «οι συνάδελφοί μου στην Ευρώπη αντιλαμβάνονται ότι δεν -θα έλεγα- ταιριάζει και με το κλίμα της Συμμαχίας να υπάρχει αυτή η απειλή πολέμου, η οποία, όπως σας είπα, έρχεται από το βαθύ παρελθόν, από το 1995. Νομίζω ότι έχει έρθει η ώρα πια να την αφήσουμε πίσω μας».
Απέφυγε να απαντήσει στο casus belli ο Ερντογάν
Ο Ερντογάν από την πλευρά του κάλεσε τον Μητσοτάκη να μην κολυμπήσει στα ίδια νερά με το Νετανιάχου, αναγνώρισε τη θετική στάση Τραμπ απέναντι στην Τουρκία και σημείωσε πως όταν παραδοθούν τα F-35 στην Άγκυρα ο κόσμος θα πει «η Αμερική τήρησε τη δέσμευση τους».
Σημείωσε δε ότι όσον αφορά το Αιγαίο ότι συμμερίζεται «την άποψη του Μητσοτάκη σχετικά με την επίλυση των ζητημάτων του Αιγαίου. Θα το πω ξεκάθαρα: η επίλυση του ζητήματος αποτελεί πρωτίστως καθήκον των ηγετών».
Ενώ αρνήθηκε να απαντήσει για το casus belli λέγοντας «η συντριπτική πλειοψηφία του έθνους μου δεν γνωρίζει καν περί τίνος πρόκειται το ζήτημα casus belli. Αν τους ρωτήσετε τι είναι, δεν θα ξέρουν. Δεν νομίζω λοιπόν ότι χρειάζεται να απασχολούμε το έθνος μας με αυτά τα πράγματα. Και ήδη λέμε στους Έλληνες φίλους μας: ας μην επιβαρύνουμε ούτε τους Έλληνες πολίτες ούτε τους δικούς μας πολίτες με αυτό. Ελάτε, καθίστε, ας μιλήσουμε και ας τελειώσουμε τη δουλειά».
Νίπτει τας χείρας του ο Ρούτε
Τας χείρας του για το ζήτημα ένιψε και ο ΓΓ του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο οποίος ερωτηθείς σχετικά απάντησε πως «υπάρχουν διμερείς συζητήσεις, δεν είμαι σχολιαστής. Διαφυλάσσω την ενότητα της συμμαχίας. Τουλάχιστον αυτό προσπαθώ να κάνω για να διατηρήσω την ενότητα της Συμμαχίας. Υπάρχουν συζητήσεις, μεταξύ εταίρων, μερικές φορές και ενόχληση. Αλλά δεν σχολιάζω δημοσίως, έτσι ώστε στο παρασκήνιο να μπορώ να είμαι βοηθητικός αν χρειαστεί».
Παράλληλα απέφυγε ν απάρει θέση και για τους τουρκικούς S-400 λέγοντας ότι είναι διμερές θέμα ΗΠΑ – Τουρκίας.
Ο Τραμπ θα προσπαθήσει να δώσει τα F-35
Παρά το ότι ο Τραμπ αρνήθηκε να πάρει δημόσια θέση για την παράδοση των F-35 στην Τουρκία στη συγκεκριμένη σύνοδο, διπλωμάτες στην Αθήνα εκτιμούν ότι ο αμερικανός πρόεδρος θέλει να τα δώσει και θα επιδιώξει να βρει λύση πριν τις εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.
Όπως τόνιζαν μιλώντας στο in το θέμα δεν είναι ο Τραμπ, του οποίου οι προθέσεις είναι δεδομένες, τόσο για τους αναλυτές όσο και για τους διπλωμάτες, αλλά κατά πόσο το σημερινό Κογκρέσο μπορεί να αντισταθεί. Σημείωναν δε ότι μετά τις εκλογές η εικόνα θα είναι διαφορετική και ο αμερικανός πρόεδρος πιθανότατα δεν θα μπορέσει να κάνει πράξη τις επιδιώξεις του αφού η σύνθεση θα έχει αλλάξει και επιπλέον ακόμα και οι Ρεπουμπλικάνοι δεν θα τον έχουν ανάγκη όπως σήμερα, που μπορεί να τους εκβιάσει με την επανεκλογή τους.
Σε αυτό το πλαίσιο θεωρούν ότι το επόμενο διάστημα είναι κρίσιμο και αναμένονται οι όποιες κινήσεις είναι δυνατό να γίνουν.
Για κάποιους αναλυτές μάλιστα οι θεσμοί δεν αποτελούν πρόβλημα για τον Τραμπ, ο οποίος έχει κάνει συνήθεια το να τους παρακάμπτει. Και θεωρούν ότι ο αμερικανός πρόεδρος θα επιχειρήσει να προχωρήσει τουλάχιστον στην πώληση των πέντε F-35 για τα οποία μίλησε ο Ερντογάν, ως «προκαταβολή» με τις λιγότερες δυνατές αντιδράσεις, ερμηνεύοντας τις δηλώσεις του ως πιθανότητα 70% υπέρ του η Άγκυρα να πετύχει τις επιδιώξεις της. Θεωρώντας μάλιστα ότι και η Άγκυρα θα υποχωρήσει στο θέμα των S-400 και θα αναζητήσει λύση απομάκρυνσης τους.
Σημειώνοντας μάλιστα την αίσθηση της προηγούμενης συνεννόησης με τον Ερντογάν για τα εν λόγω ζητήματα ήδη από το 2025. Και επισημαίνοντας πως εφόσον δοθεί ένα αμυντικό πρόγραμμα δεν γυρίζει πίσω.
Αρνητική συγκυρία για την Ελλάδα οι αμερικανο – τουρκικές σχέσεις
Στο ίδιο πλαίσιο αναλυτές τόνιζα πως η Ελλάδα δεν μπορεί να περιμένει πως κανένα ζήτημα ελληνικού ενδιαφέροντος δεν μπορεί να ελπίζει κανείς ότι θα γίνει δεκτό από την Ουάσιγκτον αυτή τη στιγμή, τονίζοντας ότι η θέση της Τουρκίας έχει σαφώς αναβαθμιστεί τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για την Ευρώπη.
Οι διπλωμάτες πάντως θεωρούν ότι οι εξελίξεις δεν πρέπει να αντιμετωπιστούν σε δραματικούς τόνους από την πλευρά της Ελλάδας, αλλά με στρατηγική. Το θέμα είναι να υπάρξει.
Παράλληλα για όσους παρακολουθούν τα ελληνοτουρκικά σε ιδιαίτερα μεγάλο ζήτημα – σημαντικότερο από τα F-35 – εξελίσσεται η διάθεση της Τουρκίας να μπει στην ευρωπαϊκή άμυνα και να διεκδικήσει μερίδιο στην πίτα των χρημάτων που θα διατεθούν για την αμυντική βιομηχανία. Ακόμα και αν ισχύει η ομοφωνία στα ευρωπαϊκά προγράμματα σημειώνουν το γεγονός ότι η Τουρκία είναι μία μεγάλη χώρα, με ανεπτυγμένη αμυντική βιομηχανία, ακόμα και αν δεν έχει προϊόντα πρώτης γραμμής, που συνάπει διμερείς συμφωνίες με ευρωπαϊκές χώρες και αυτό έχει τη σημασία του.
Το ερώτημα είναι αν υπό αυτές τις συνθήκες η Ελλάδα μπορεί να συνεχίσει να δίνει λευκή επιταγή στις ΗΠΑ και αν αυτό εξυπηρετεί τελικά τα συμφέροντα της να είναι δηλαδή ο δεδομένος και βολικός σύμμαχος άνευ διεκδικήσεων.
Ενώ ζητούμενο παραμένει και ένας επί της ουσίας διάλογος με την Τουρκία, που θα μπορούσε να παράξει λύσεις και να αποτρέψει μελλοντικές κρίσεις.
IN.GR
