Την ώρα που οι ΗΠΑ καλούν το Ιράν να δηλώσει δημοσίως ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά, ευρωπαϊκές χώρες μελετούν προτάσεις, οι οποίες μπορεί να επιτρέψουν τη χρέωση τελών πλοήγησης. Σύμφωνα με όσα εξετάζονται, τα διόδια δεν πρέπει να είναι υποχρεωτικά και να έχουν την υποστήριξη του ΙΜΟ, τους Διεθνούς Οργανισμού Ναυσιπλοΐας του ΟΗΕ.
Αρμοδιότητά του είναι η ρύθμιση των θαλάσσιων μεταφορών.
«Διόδια υπάρχουν και αλλού»
Σύμφωνα με τον αναπληρωτή πρωθυπουργός της Βρετανίας, Ντέιβιντ Λάμι, η επιβολή υποχρεωτικών διοδίων θα ήταν καταστροφική. Ωστόσο, μέλη του υπουργικού συμβουλίου στη Βρετανία αναγνωρίζουν ότι τα συστήματα πληρωμών για συγκεκριμένες υπηρεσίες πλοήγησης είναι επιτρεπτά σε πολλές φυσικές πλωτές οδούς. Μεταξύ αυτών, τα Στενά της Μάλακα και της Μάγχης. Στη Μάλακα, για παράδειγμα, οι χρεώσεις αφορούν ζητήματα ασφαλείας και πρόβλεψης κινδύνων.
Μια πρόταση για τα Στενά του Ορμούζ, που προσαρμόζει στην περιοχή τις αρχές που ισχύουν στο Στενό της Μάλακα, έχει αναπτυχθεί από το Ομάν σε συνεργασία με Βρετανούς δικηγόρους. Η κυβέρνηση του Ομάν έχει προσφερθεί να στείλει τους νομικούς εμπειρογνώμονές του στην Τεχεράνη για να εξηγήσουν λεπτομερώς το σχέδιο.
Σήμερα Σάββατο, σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά ΜΜΕ, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, θα ταξιδέψει στο Ομάν. Στο επίκεντρο θα είναι συνομιλίες σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε ότι η επίσκεψη «θα επικεντρωθεί στα Στενά του Ορμούζ και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας». Είπε επίσης ότι αποτελεί «συνέχεια των διαβουλεύσεων που ξεκινήσαμε με το Ομάν τους τελευταίους έναν ή δύο μήνες».
Αντιδράσεις
Ωστόσο, η πρόταση συναντά αντιδράσεις. Το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ σημείωσε ότι «η παραχώρηση στους Ιρανούς της κυριαρχίας επί των Στενών με τρόπο που αντιβαίνει στο διεθνές ναυτικό δίκαιο θα ισοδυναμεί ουσιαστικά με συμφωνία να είναι όμηροι οποιουδήποτε ριζοσπαστικού στοιχείου θέλει να καταλάβει το στενό ανά πάσα στιγμή».
Επίσης, υπάρχει η εκτίμηση ότι η πρόταση του Ομάν μπορεί να μην ταιριάζει με τις φιλοδοξίες των Ιρανών, ιδίως των Φρουρών της Επανάστασης. Ένας διπλωμάτης δήλωσε: «Υπάρχουν τμήματα των Φρουρών που λένε ότι οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν παράνομη επίθεση εναντίον τους τον Φεβρουάριο. Συνεπώς, γιατί να ασχοληθούν με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας; Άλλοι θέλουν να συνεργαστούν. Υπάρχει μια διχόνοια στην Τεχεράνη».
Το Ιράν δέχεται επίσης πιέσεις από τα περιφερειακά κράτη να διευκρινίσει τις προτάσεις του και το εάν τα τέλη θα είναι στην πραγματικότητα υποχρεωτικά.
Το ενδιαφέρον της Τεχεράνης
Η ιρανική πρεσβεία στο Λονδίνο δήλωσε ότι ενδιαφέρεται για προτάσεις που καταρτίστηκαν ανεξάρτητα από την Ομάδα Έρευνας Ενεργειακής Πολιτικής. Η έκθεση της Ομάδας αναφέρει ότι ένα διαφανές τέλος υπηρεσιών που ενσωματώνεται σε μια περιεκτική περιφερειακή τάξη θα παρείχε κίνητρα σε όλες τις πλευρές να συνεργαστούν. Και επισημαίνει ότι δεν θα είναι ένα «ακατέργαστο τέλος που επιβάλλεται στα πλοία απλώς και μόνο για τη διέλευσή τους» από τα Στενά του Ορμούζ.
Στη συνεδρίαση του ΙΜΟ την Πέμπτη, ο εκπρόσωπος του Ομάν επισήμανε ότι το δικαίωμα διέλευσης κατοχυρώνεται από το διεθνές δίκαιο. Και πως δεν μπορεί να υποστηριχθεί η επιβολή τελών διέλευσης για τον διάπλου στα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, πρόσθεσε ότι το Ομάν θεωρεί χρήσιμο να διερευνήσει εθελοντικές ρυθμίσεις. Αυτές, σημείωσε, «θα μπορούσαν να ενισχύσουν περαιτέρω την ασφάλεια στη θάλασσα, να προστατεύσουν το θαλάσσιο περιβάλλον, να μειώσουν τον κίνδυνο ρύπανσης και να ενισχύσουν την ετοιμότητα για θαλάσσιες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένων συγκρούσεων και πυρκαγιών σε πλοία και δεξαμενόπλοια».
Στενά του Ορμούζ και Μνημόνιο Κατανόησης
Η ρήτρα 5 του μνημονίου κατανόησης (MoU), του οδικού χάρτη διαπραγμάτευσης για την κατάπαυση του πυρός που υπεγράφη από τις ΗΠΑ και το Ιράν, δέσμευε το Ιράν να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων χωρίς χρέωση για μόνο 60 ημέρες.
Επίσης, προβλέπει ότι, μόλις αφαιρεθούν τα τεχνικά και στρατιωτικά εμπόδια, η κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων θα «αποκατασταθεί» εντός 30 ημερών.
Οι ΗΠΑ ισχυρίστηκαν ότι το Μνημόνιο Κατανόησης δεν σήμαινε ότι τα πλοία μπορούσαν να περάσουν τα Στενά του Ορμούζ μόνο με την άδεια του Ιράν και μόνο σε διαδρομές που καθόριζε η Τεχεράνη.
Ξεχωριστά, το μνημόνιο δέσμευε το Ιράν να διεξάγει συνομιλίες για ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο για τα Στενά με το Ομάν.
Πηγή: The Guardian
