Κανείς δεν μπόρεσε να μετρήσει πόσες φορές ο αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ αποκάλεσε «φίλο» του, «ισχυρό ηγέτη», «εξαιρετικό», τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τις λιγότερες από 30 ώρες που έμεινε στην Άγκυρα, για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Πόσες φορές εξύμνησε την επιρροή του Ερντογάν, τη στρατιωτική δύναμη της Τουρκίας, τη σημασία της χώρας και κυρίως το ότι ο τούρκος πρόεδρος δεν στράφηκε εναντίον των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν «αν και θα μπορούσε».
Τα πολυσυζητημένα F-35
Ο Τραμπ εξέφρασε ευθαρσώς την άποψη του ότι οι κυρώσεις CAATSA απέναντι στην Τουρκία θα πρέπει να αρθούν και η Άγκυρα εν τέλει θα πρέπει να πάρει τα F-35. Με διάφορους τρόπους. Ακόμα και αν κατέληξε στο «θα το σκεφτώ», αυτό συνοδεύτηκε με το ότι ο Ερντογάν κάνει πάρα πολλά για «εμάς» (δλδ τις ΗΠΑ). Με αρκετούς να διαβάζουν πίσω από τις δηλώσεις, μη ανακοινώσιμες συνεννοήσεις Τραμπ – Ερντογάν, που θα λύσουν το «Γόρδιο δεσμό» των κυρώσεων εν τέλει, με μία win win ή kazan kazan απόφαση…
Δεν θα το σκεφτεί απλά, θα προσπαθήσει να πετύχει την παράδοση των πέντε ή έξι F-35 που είχαν παραχθεί για την Τουρκία και δεν δόθηκαν ποτέ, λόγω των S-400, έως το Νοέμβριο. Και αυτό θα κριθεί πριν τις ενδιάμεσες εκλογές, καθώς μέχρι τότε μπορεί να ελέγξει το Κογκρέσο. Ή και να επιχειρήσει να το παρακάμψει. Με την πώληση των S-400 να εξετάζεται ως λύση.
Για την Τουρκία τα F-35 έχουν γίνει και ένα θέμα γοήτρου. Ζητά και άλλα εξοπλιστικά από την Ουάσιγκτον, όπως οι κινητήρες για το τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος, τουρκικής κατασκευής, ΚΑΑΝ. Ωστόσο τα F-35 που μονοπώλησαν το ενδιαφέρον στην Ελλάδα και ίσως έδωσαν διέξοδο στο δημόσιο διάλογο στο Μέγαρο Μαξίμου, να υπογραμμίσει την υπεροχή της Αθήνας στο συγκεκριμένο ζήτημα, είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Στην πραγματικότητα η Τουρκία θέλει επανασύνδεση της αμυντικής αμυντικής βιομηχανίας με τις ΗΠΑ, παράλληλα με μία πύλη εισόδου στην κοινή άμυνα και την αμυντική βιομηχανία της Ευρώπης. Επιδιώκει και πετυχαίνει με τη στήριξη Τραμπ μία σημαντική αναβάθμιση στη γεωπολιτική σκακιέρα και σαφώς στο ρόλο της στο ΝΑΤΟ.
Ο πολιτικός έρωτας του Τραμπ με τον Ερντογάν
Η έκφραση υπερβολικής αγάπης από τον Τραμπ στον Ερντογάν, το διήμερο της Συνόδου Κορυφής δεν ήταν απλά λόγια.
Ναι, μέσα από αυτά ο Ερντογάν κέρδισε τη μάχη των εντυπώσεων στο εσωτερικό μέτωπο, αλλά κέρδισε πολλά περισσότερα και στον πόλεμο της διπλωματίας, παγιώνοντας τη θέση στα δεξιά του κ. Τραμπ.
Ο Τραμπ έσβησε από το δημόσιο διάλογο των ηγετών τις παραβιάσεις στο πεδίο των πολιτικών ελευθεριών και δικαιωμάτων που λαμβάνουν χώρα στην Τουρκία, εξαφανίζοντας την κριτική για αυταρχισμό κατά του Ερντογάν.
Κάτι που βολεύει και τα ευρωπαϊκά κράτη – μέλη του ΝΑΤΟ, που θέλουν να βλέπουν συμφέροντα τα οποία δεν εμποδίζονται από τέτοιες «λεπτομέρειες».
Το νέο ΝΑΤΟ και η Τουρκία
Το ΝΑΤΟ αναδιατάσσεται στο πρότυπο της περιόδου του Ψυχρου Πολέμου. Και σε αυτή τη νέα αρχιτεκτονική του ΝΑΤΟ 3.0, η Τουρκία αναβαθμίζει το ρόλο της, ίσως περισσότερο και από αυτή που ήταν την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Ακόμα και ο πιο ευρωπαϊκός χαρακτήρας του ΝΑΤΟ, ευνοεί την Τουρκία.
Με την Άγκυρα να μην έχει χάσει διαχρονικά το ρόλο της ως απαραίτητος σύμμαχος των ΗΠΑ στην περιοχή, ακόμα και στις χειρότερες περιόδους των αμερικανο – τουρκικών σχέσεων που υπογραμμιζόταν ότι η Ουάσιγκτον δεν πρέπει να χάσει την Άγκυρα. Και όσοι ξεχνούν καλό θα είναι να κοιτάξουν πίσω στη μάχη Φινλανδίας και Σουηδίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ, τη στάση της Τουρκίας και τη στάση των ΗΠΑ.
Σίγουρα η αναφορά Τραμπ στις καλές σχέσεις Ερντογάν – Πούτιν δεν ήταν τυχαία, ούτε στη σχέση του Ερντογάν με το αλ Σάρα. Και σίγουρα όλοι μέτρησαν τα καρφιά για τη σχέση του Νετανιάχου με τον Ερντογάν.
Χώρα με γεωστρατηγική σημασία
Όσο και αν δημοσίως επιχειρείται υποτίμηση των όσων συνέβησαν στην Άγκυρα, για τους έμπειρους διπλωμάτες είναι πάγια θέση ότι η Τουρκία είναι μία μεγάλη χώρα, με γεωστρατηγική σημασία, επιρροή, εξαιρετικά ανεπτυγμένη αμυντική βιομηχανία (ακόμα και ελαφρώς κατώτερης ποιότητας από ότι διαφημίζει), ισχυρό και αριθμητικά μεγάλο στρατό.
Και αυτά δεν παραβλέπονται. Ούτε στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.
Η σχέση Τραμπ – Ερντογάν που ενισχύεται σημαντικά και από τις ικανότητες του αμερικανού πρεσβευτή στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ και οι εκδηλώσεις αγάπης μπροστά στις κάμερες, δεν εξέπληξαν την Αθήνα. Τουλάχιστον δεν εξέπληξαν την ελληνική διπλωματία.
Τα καπέλα MAGA της κυβέρνησης και οι άλλοι
Και αν κάποιοι στην κυβέρνηση θεωρούν το μεγαλύτερο τους επίτευγμα ότι έχουν φορέσει καπέλο MAGA, αυτό δεν ισχύει για όλους.
To ερώτημα είναι η κυβέρνηση μπορεί να επιμένει σε μία λευκή επιταγή στις ΗΠΑ προσφέροντας κάθε δυνατή διευκόλυνση άνευ ανταλλάγματος στα σχέδια της Ουάσιγκτον;
Διπλωματικές πηγές αναγνωρίζουν σημαντικά προβλήματα στην πολιτική Τραμπ, το θαυμασμό του σε αυταρχικούς ηγέτες, αλλά και την προσωπική του ροπή στον αναθεωρητισμό και την παραβίαση των θεσμών.
Και σημειώνουν ότι η σχέση της Αθήνας με τις ΗΠΑ δεν καθορίζεται από πρόσωπα, αλλά έχει θεσμικό χαρακτήρα και διατηρούνται ισχυροί δίαυλοι επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον ώστε να μην ανησυχούν. Σε κάθε περίπτωση όμως παρακολουθούν τις εξελίξεις. Και χαρακτήριζαν αναμενόμενη τη στάση Τραμπ απέναντι στον Ερντογάν. Υπήρχε άλλωστε και σχετική έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωση και από την ελληνική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον.
Σε κάθε περίπτωση πάντως δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι σε αυτή τη φάση θα ήθελε η Αθήνα να δει εμπλοκή Τραμπ στα ελληνοτουρκικά καθ’ οιονδήποτε τρόπο. Διπλωματικές πηγές μάλιστα σημείωναν ότι ούτε η Τουρκία θα ήθελε παρέμβαση των ΗΠΑ στα ελληνοτουρκικά.
Συμφέρει ένα τηλέφωνο στον Τραμπ;
Με τις ίδιες πηγές να λένε πως δεν συνηθίζεται σύμμαχος χώρα να αναλαμβάνει επιδιαιτησία επί διμερών προβλημάτων. Και όλα αυτά ενώ στο παρελθόν οι συζητήσεις για το αν και πόσο μπορούν να πιέσουν οι ΗΠΑ την Τουρκία, στα ελληνοτουρκικά ήταν στην ημερήσια διάταξη και το μεγαλύτερο προσόν ενός αμερικανού πρεσβευτή στην Αθήνα ήταν να μπορεί να σηκώσει το τηλέφωνο σε μία ενδεχόμενη κρίση και να επικοινωνήσει αδιαμεσολάβητα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, υπέρ της Ελλάδας.
Ακόμα και αν όπως επιβάλλει η πόλωση της προεκλογικής περιόδου η θέση της κυβέρνησης είναι ότι Ελλάδα και Τουρκία δεν μπορούν να συζητήσουν για θαλάσσιες ζώνες αυτή τη στιγμή, το πρόβλημα που αποτελεί την πηγή των εντάσεων στις σχέσεις των δύο χωρών, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να φορτώσει και με άλλα θέματα την ατζέντα των επί της ουσίας συνομιλιών, είναι θετικό ότι αναγνωρίζεται πως η Αθήνα στη μάχη με την Άγκυρα δεν μπορεί να διεκδικεί νίκη 100-0, ότι ένα σκορ, ακόμα και 90-10 θα πρέπει να πάψει να θεωρείται προδοσία και ότι αν δεν γίνουν οι καλώς νοούμενοι συμβιβασμοί δεν θα υπάρξει διαρκής και σταθερή λύση. Το ερώτημα είναι ποιος θα τους επιχειρήσει και σε ποια συγκυρία, πέρα από αυταπάτες…
IN.GR
