Στην επικαιρότητα συνεχίζει να βρίσκεται το ενδεχόμενο αναπροσαρμογής των ορίων ηλικίας για συνταξιοδότηση μετά το 2030, καθώς η γήρανση του πληθυσμού και οι δημογραφικές εξελίξεις ασκούν ολοένα και μεγαλύτερες πιέσεις στη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.
Όσοι κλείνουν το 62ο έτος μετά το 2030 το πιθανότερο είναι ότι αν ισχύσουν οι αλλαγές, θα συνταξιοδοτηθούν στα 63 και μισό
Παρότι η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει καμία ειλημμένη απόφαση για άμεση αύξηση των ορίων ηλικίας, οι αναλογιστικές μελέτες και οι προβλέψεις διεθνών οργανισμών διατηρούν το θέμα στην επικαιρότητα. Επισημαίνεται ότι σήμερα τα όρια ηλικίας έχουν «κλειδώσει» σε δύο βασικές κατηγορίες:
• Στα 62 έτη, με προϋπόθεση συμπλήρωσης 40 ετών ασφάλισης (12.000 ένσημα).
• Στα 67 έτη, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (4.500 ένσημα).
Πηγές του υπουργείου Εργασίας αναφέρουν ότι δεν προβλέπεται άμεση αύξηση, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε μεγάλες αυξήσεις ορίων σε προηγούμενες περιόδους.
Ειδικότερα:
• από 1/1/2013 τα όρια αυξήθηκαν στα 62 και 67 έτη,
• με τον νόμο 4336/2015 αυξήθηκαν και όλα τα ενδιάμεσα όρια ηλικίας.
Παράλληλα, ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι οι αλλαγές μετά το 2030 θα εξαρτηθούν από τρεις δημογραφικούς δείκτες:
• Δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων άνω των 65 προς τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό: εκτιμάται ότι κινείται προς το 60% από 39% σήμερα.
• Δείκτης γήρανσης: για κάθε 170 ηλικιωμένους αντιστοιχούν 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας.
• Δείκτης γονιμότητας: από 1,3 παιδιά το 2018 αυξήθηκε οριακά σε 1,5 το 2022, παραμένοντας χαμηλότερος από το 2,1. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Αναλογιστικής Αρχής, το 2030 τα νομοθετημένα όρια ηλικίας των 62 και 67 ετών εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά περίπου 1,5 έτος.
Ποιους δεν αφορούν
Πάντως, οι σχεδιαζόμενες αλλαγές δεν θα επηρεάσουν τις παρακάτω 5 κατηγορίες ασφαλισμένων, οι οποίες δεν κινδυνεύουν από μια ενδεχόμενη αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Και αυτοί είναι:
1. Οι ασφαλισμένοι που έχουν ήδη θεμελιωμένο δικαίωμα συνταξιοδότησης για μειωμένη ή πλήρη σύνταξη σε όλα τα Ταμεία με βάση τα όρια ηλικίας που ισχύουν από 19/8/2015 έως 1/12/2021 και από 1/1/2022 και μετά. Οσοι δηλαδή μπορούν να συνταξιοδοτηθούν οποτεδήποτε δεν επηρεάζονται.
2. Ασφαλισμένοι που συνταξιοδοτούνται με διατάξεις ανάπηρου μέλους (τέκνο, σύζυγος, αδελφός).
3. Οι ειδικές κατηγορίες ασφαλισμένων, όπως όσοι ανήκουν στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα.
4. Οι ένστολοι, για τους οποίους οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης καθορίζονται με ειδικό νόμο.
5. Οσοι βρίσκονται σήμερα στην ηλικία των 57 ετών και πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν με πλήρη σύνταξη στο 62ο έτος, έχοντας συμπληρώσει 40 έτη ασφάλισης, ή μαζί με αναγνώριση πλασματικών ετών.
Ποιους αφορούν
Αντίθετα οι αλλαγές στα όρια ηλικίας εκτιμάται ότι θα αφορούν:
• Τους ασφαλισμένους με ηλικίες 50 ως 55 ετών σήμερα, που βρίσκονται σε απόσταση 12 ως 7 έτη για να συμπληρώσουν τα 62 και να αποκτήσουν δικαίωμα είτε για μειωμένη σύνταξη είτε για πλήρη, αν έχουν και 40 χρόνια ασφάλισης.
Με βάση τα ως τώρα δεδομένα αλλά και τις προσαρμογές που έγιναν στα όρια ηλικίας μετά τις 19/8/2015 (νόμος 4336/2015), οι ασφαλισμένοι που δεν θα θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης εντός της τριετίας 2027, 2028 και 2029 θα επιβαρυνθούν με όλη την αύξηση που θα προκύψει.
Ετσι όσοι κλείνουν το 62ο έτος μετά το 2030 το πιθανότερο είναι ότι, αν αυξηθούν τα όρια ηλικίας όπως δείχνουν οι μελέτες, θα συνταξιοδοτηθούν στα 63,6 χρόνια τους.
• Τους ασφαλισμένους με ηλικίες 35 ως 50 ετών, οι οποίοι μέχρι να συνταξιοδοτηθούν θα επωμιστούν 2 έως 3 διαδοχικές αυξήσεις στα όρια ηλικίας.
• Τους νέους ασφαλισμένους που διανύουν τα πρώτα χρόνια του εργασιακού τους βίου και από τώρα θα πρέπει να συμβιβαστούν με την ιδέα ότι θα πάρουν σύνταξη μετά τα 64 και με 42 χρόνια ασφαλιστικού βίου, ή κοντά στα 70 αν έχουν λιγότερα έτη εργασιακού βίου.
