Τις 130.000 προσεγγίζουν οι νέες αιτήσεις για σύνταξη το τελευταίο επτάμηνο, καθιστώντας το 2026 το έτος της μεγάλης φυγής των ασφαλισμένων από τον εργασιακό βίο. Εφόσον οι αιτήσεις συνταξιοδότησης συνεχιστούν με τον ίδιο ρυθμό είναι πολύ πιθανό να καταρριφθεί το περσινό ρεκόρ, των 223.000 αιτήσεων – οι περισσότερες από τότε που ιδρύθηκε ο ΕΦΚΑ, το 2007.
Κανείς δεν πέφτει από τα σύννεφα, αφού τα σημάδια ήταν εκεί από την αρχή της χρονιάς: «Έκρηξη – ρεκόρ στις συνταξιοδοτήσεις» έγραφε ρεπορτάζ των Νέων (Ηλίας Γεωργάκης), στις 21 Ιανουαρίου. Το 2026 είναι έτος-κλειδί για να προλάβουν να αξιοποιήσουν ενοϊκές μεταβατικές διατάξεις χιλιάδες –παλαιοί κυρίως- ασφαλισμένοι, πριν «κλειδώσουν» οριστικά οι νέοι δυσμενέστεροι όροι. Για παράδειγμα, μητέρες ασφαλισμένες στο πρώην ΙΚΑ, που είχαν συμπληρώσει πάνω από 5.500 ημέρες ασφάλισης ως το 2010 με ανήλικο τέκνο και είχαν κλείσει τα 55 έτη ως το 2018, μπορούν να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη στα 62.
Κάποιες άλλες κατηγορίες είναι οι ασφαλισμένοι με βαρέα ανθυγιεινά, παλαιοί ασφαλισμένοι στο δημόσιο που μπορούν να φύγουν με μειωμένη σύνταξη κ.ά. Όμως κάθε κατηγορία έχει ξεχωριστές προϋποθέσεις, αστερίσκους και απρόοπτα, που καθιστούν τον δρόμο προς τη σύνταξη λαβύρινθο. Πρόκειται για περιπτώσεις που αφορούν μια υπολογίσιμη μερίδα ασφαλισμένων, αλλά δεν αρκούν από μόνες τους για να δικαιολογήσουν το τσουνάμι των αιτήσεων για σύνταξη.
πηγή: ΕΝΥΠΕΚΚ (επεξεργασία στοιχείων ΕΦΚΑ)
Φόβος για αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης
Από τις κύριες αιτίες που δημιουργούν συνωστισμό προς την πόρτα της εξόδου είναι ο φόβος και η ανησυχία: φόβος ότι θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης· φόβος ότι θα αλλάξει προς το χειρότερο το πλαίσιο εξαγοράς πλασματικού χρόνου· βάσιμη ανησυχία ότι αν αργήσουν να κάνουν τα χαρτιά τους κινδυνεύουν με νέες περικοπές – πόσο μάλλον όταν οι συντάξεις υπολογίζονται με βάση τους μισθούς ολόκληρου του εργασιακού βίου και όχι της τελευταίας ή της καλύτερης πενταετίας, όπως ίσχυε πριν τον νόμο Κατρούγκαλου (13-5-2016).
Τα παραπάνω αναφέρει στις εκτενείς και εμπεριστατωμένες αναλύσεις του ο καθηγητής Αλέξης Μητρόπουλος, πρόεδρος της Ένωσης για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ). Έχει βαφτίσει δε τη διάταξη για υπολογισμό της σύνταξης με βάση το σύνολο του εργασιακού βίου ως «συνταξιοκτόνο ρήτρα Τσίπρα» – καθώς θεσμοθετήθηκε με το τρίτο μνημόνιο ν. 4336/2015. Η αλλαγή αυτή, υποστηρίζει ο εργατολόγος, οδηγεί στη φτωχοποίηση των νέων συνταξιούχων – ιδίως του ιδιωτικού τομέα – ένα φαινόμενο που θα γίνει ακόμα πιο έντονο από το 2028. Θα είχε ενδιαφέρον να ξέραμε πώς απαντά ο πρώην πρωθυπουργός και νυν αρχηγός της ΕΛΑΣ στις κατηγορίες του παλαιού του συντρόφου.
Υπενθυμίζεται ότι ο Αλέξης Μητρόπουλος έχει επανειλημμένα αναφερθεί στην ανάγκη κατάργησης των μνημονιακών διατάξεων για το ασφαλιστικό-συνταξιοδοτικό, ανάμεσά τους κι εκείνες που συνδέουν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής.
Ένα από τα επιχειρήματα του καθηγητή είναι ότι η Ελλάδα έχει ήδη από τα υψηλότερα γενικά όρια συνταξιοδότησης και τους πιο γερασμένους συνταξιούχους στην Ευρώπη και ότι «κινδυνεύει με απόλυτη πληθυσμιακή κατάρρευση αν υποχρεώσει άνδρες και γυναίκες με παιδιά να παραμένουν στην εργασία μέχρι τα βαθιά γεράματα».
Εργαζόμενοι συνταξιούχοι
Εκτός από το μαστίγιο του φόβου, ότι όσο καθυστερούν θα βγουν περισσότερο χαμένοι παρά κερδισμένοι, οι υποψήφιοι συνταξιούχοι έχουν και το καρότο της δυνατότητας να εργάζονται και μετά τη σύνταξη. Η κατάργηση της παρακράτησης ποσοστού της σύνταξης και το κίνητρο «μπόνους» στο μέλλον, όσο καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές, οδήγησε στην εκτόξευση του αριθμού των εργαζόμενων συνταξιούχων. Πλέον υπολογίζεται ότι αγγίζουν τους 300.000, όταν το 2023 ήταν μόλις 35.000.
Για τους περισσότερους εργαζόμενους-συνταξιούχους η παραμονή ή η επιστροφή στη δουλειά δεν είναι ελεύθερη επιλογή, αλλά λύση ανάγκης. Είναι εξάλλου γνωστό ότι οι νέες συντάξεις του ιδιωτικού τομέα είναι εξαιρετικά χαμηλές. Η μέση κύρια σύνταξη που απονεμήθηκε στους νέους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα, διαμορφώθηκε τον Ιούνιο διαμορφώθηκε στα 888 ευρώ μεικτά – λιγότερο από τον κατώτατο μισθό. Η αντίστοιχη μέση κύρια σύνταξη του Δημοσίου ανήλθε στα 1427 ευρώ, σχεδόν 540 ευρώ ή 60% περισσότερα.
Οι συντάξεις ως επενδυτικά προϊόντα
Κι ενώ οδεύουμε σε ιστορικό ρεκόρ αιτήσεων συνταξιοδότησης, το νέο νομοσχέδιο για την επαγγελματική ασφάλιση έρχεται να ενισχύσει τον δεύτερο πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος, που βασίζεται στο κεφαλαιοποιητικό μοντέλο. Σύμφωνα με την υπουργό εργασίας το νομοσχέδιο «παρέχει στους εργαζόμενους και στις επιχειρήσεις επιπλέον δυνατότητες συνταξιοδοτικής προστασίας με συμπληρωματικές συνταξιοδοτικές παροχές».
Θεσπίζει τα λεγόμενα «ανοιχτά» Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), που θα μπορούν να υποδέχονται επιχειρήσεις και επαγγελματίες από διαφορετικούς κλάδους. Οι όροι λειτουργίας και εποπτείας των ανοιχτών (ή πολύ-εργοδοτικών) ΤΕΑ, εξομοιώνονται πλήρως με τους όρους των Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ).
Όπως φανερώνει το όνομά τους, πρόκειται για επενδυτικά προϊόντα, που ενέχουν όλα τα ρίσκα της επενδυτικής αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της υποτίμησης, της κατάρρευσης ή της πτώχευσης. Τα ΟΑΠΕΣ παρέχονται από ιδιωτικές εταιρείες, μέσω συμφωνιών με τον εργοδότη και είναι ένα βήμα πιο κοντά στον τρίτο πυλώνα, την ατομική ιδιωτική ασφάλιση. Μια εύλογη ανησυχία είναι ότι η ενίσχυση του δεύτερου «συμπληρωματικού-προαιρετικού» πυλώνα, συνδυάζεται με την απίσχναση του πρώτου, της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης. Όταν ο μισθός δεν φτάνει καν για να βγει ο μήνας, από πού θα βγουν οι έξτρα εισφορές για τον «ατομικό κουμπαρά» του κεφαλαιοποιητικού προγράμματος; Οι πιο φτωχοί εργαζόμενοι θα καταδικάζονται σε συντάξεις πείνας, ενώ οι εισφορές των ασφαλισμένων στα πολύ-επαγγελματικά ταμεία θα μετατρέπονται σε προϊόντα χρηματιστηριακού τζόγου.
IN.GR
