Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) ανέκαθεν αποτελούσε το σημαντικότερο πολιτικό γεγονός του Σεπτεμβρίου και σηματοδοτούσε εν πολλοίς τον σχεδιασμό της εκάστοτε κυβέρνησης σε επίπεδο παροχών και μέτρων. Τα τελευταία χρόνια, όμως, ο χαρακτήρας της έχει μεταβληθεί. Δεν είναι πλέον μόνο το βήμα από το οποίο ο εκάστοτε πρωθυπουργός παρουσιάζει την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης ούτε το σημείο όπου η αντιπολίτευση επιχειρεί να αντιπαρατεθεί με εναλλακτικές προτάσεις. Η ΔΕΘ έχει εξελιχθεί στην ανεπίσημη έναρξη κάθε προεκλογικής περιόδου, ακόμη και όταν οι εκλογές απέχουν αρκετούς μήνες.
Το αφήγημα της κάλπης
Φέτος, μάλιστα, αυτός ο χαρακτήρας είναι ακόμη πιο έντονος, καθώς το Μέγαρο Μαξίμου καλείται να διαμορφώσει το πολιτικό αφήγημα με το οποίο θα πορευτεί μέχρι την ολοκλήρωση της κυβερνητικής θητείας ή έως όποτε τελικά στηθούν οι κάλπες. Η κυβέρνηση εξακολουθεί επισήμως να τοποθετεί τις εκλογές στο τέλος της τετραετίας, ωστόσο στο πολιτικό παρασκήνιο η συζήτηση γύρω από το πακέτο μέτρων και παροχών επηρεάζει αναπόφευκτα τον σχεδιασμό της ΔΕΘ.
Στην πραγματικότητα, η φετινή ΔΕΘ δεν θα είναι μια ομιλία δύο ωρών. Θα είναι η πρώτη πράξη μιας προεκλογικής εκστρατείας που θα εξελιχθεί σε διαδοχικά επεισόδια μέχρι τις κάλπες. Και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, οι κυβερνητικές αποφάσεις δεν θα ληφθούν μόνο με οικονομικά κριτήρια αλλά κυρίως με πολιτικά. Υπό το ίδιο πρίσμα, αντίστοιχης δυναμικής αναμένεται να είναι και η παρουσία των λοιπών πολιτικών δυνάμεων, με τα φώτα να πέφτουν στον Νίκο Ανδρουλάκη ως αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ενώ ενδιάμεσα είναι προγραμματισμένη να γίνει και η συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα, δίνοντας με αυτόν τον τρόπο μια άλλη διάσταση στη φετινή ΔΕΘ.
Η στρατηγική Μητσοτάκη: από τις παροχές στο δίλημμα
Στο Μέγαρο Μαξίμου θεωρούν ότι η φετινή ΔΕΘ δεν μπορεί να περιοριστεί σε έναν κατάλογο οικονομικών εξαγγελιών. Το κυβερνητικό επιτελείο εκτιμά ότι οι πολίτες έχουν ήδη προεξοφλήσει ότι θα υπάρξει ένα πακέτο φοροελαφρύνσεων και εισοδηματικών παρεμβάσεων. Επομένως, η πολιτική υπεραξία δεν θα προκύψει μόνο από το ύψος των μέτρων, αλλά κυρίως από το συνολικό αφήγημα που θα τα συνοδεύσει.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να επιχειρήσει να μεταφέρει τη δημόσια συζήτηση από το «τι δίνει η κυβέρνηση σήμερα» στο «ποιος μπορεί να εγγυηθεί σταθερότητα και ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια». Είναι ένα αφήγημα στο οποίο επένδυσε και στις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις και η λογική λέει πως αποδείχθηκε πετυχημένο -εκ του αποτελέσματος- γι’ αυτό και δεν αλλάζει. Στόχος είναι η οικονομία να παραμείνει το ισχυρότερο συγκριτικό πλεονέκτημα της Νέας Δημοκρατίας, με έμφαση στη δημοσιονομική σταθερότητα, στις μειώσεις φόρων και στη συνέχιση των επενδύσεων. Η λογική δεν είναι η διανομή έκτακτων παροχών, αλλά η οικοδόμηση μιας εικόνας συνέχειας μέχρι το 2030.
Το αγκάθι της ακρίβειας
Παράλληλα, το Μαξίμου γνωρίζει ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα των πολιτών. Για τον λόγο αυτό, οι παρεμβάσεις θα στοχεύσουν κυρίως στη μεσαία τάξη, στους ελεύθερους επαγγελματίες, στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στους εργαζόμενους, δηλαδή στις κοινωνικές ομάδες που παραδοσιακά διαμορφώνουν το εκλογικό αποτέλεσμα. Η επιδίωξη είναι διπλή: να περιοριστούν οι διαρροές προς τα δεξιά αλλά και να επαναπατριστούν ψηφοφόροι του κέντρου που εμφανίζονται επιφυλακτικοί.
Το πρόβλημα βέβαια εδώ είναι πως ό,τι και αν σκαρφίστηκε η κυβέρνηση τα προηγούμενα χρόνια προκειμένου να αντιμετωπιστεί η μάστιγα της ακρίβειας, αποδείχθηκε είτε λίγο, είτε ανεπαρκές. Εν ολίγοις, με αόριστες υποσχέσεις και διάφορα pass, το πρόβλημα δεν λύνεται. Παρ’ όλα αυτά φαίνεται ότι στο Μαξίμου θεωρούν ότι μπορούν να το ξεπεράσουν με τις λιγότερες απώλειες.
Τούτων δοθέντων, ο πρωθυπουργός θα επιδιώξει να μετατρέψει τη ΔΕΘ στην αφετηρία ενός νέου διλήμματος: σταθερότητα ή πολιτική αβεβαιότητα. Πρόκειται για το ίδιο δίλημμα που αξιοποίησε στις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις, προσαρμοσμένο όμως στις νέες πολιτικές συνθήκες.
Ο Ανδρουλάκης: η μάχη της αυτονομίας
Αν ο στόχος του Μητσοτάκη είναι να κυριαρχήσει στο κέντρο και του Τσίπρα να επανασυσπειρώσει τον χώρο της κεντροαριστεράς, ο Νίκος Ανδρουλάκης καλείται να δώσει μια διαφορετική μάχη: να αποδείξει ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να παραμείνει αυτόνομος κυβερνητικός πόλος και να μην εγκλωβιστεί στη σύγκρουση μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και Τσίπρα. Σίγουρα, δεν είναι και το ευκολότερο πράγμα στον κόσμο. Οι πιέσεις που δέχθηκε το ΠΑΣΟΚ πριν τις καλοκαιρινές διακοπές και όπως αυτές αποτυπώθηκαν στις δημοσκοπήσεις ήταν ενδεικτικές του κλίματος που διαμορφώνεται. Το ερώτημα είναι αν το ΠΑΣΟΚ μπορεί να ανατρέψει τις προβλέψεις και να διαψεύσει τις Κασσάνδρες.
Η Χαριλάου Τρικούπη σχεδιάζει να προσέλθει στη ΔΕΘ με ολοκληρωμένες προγραμματικές προτάσεις για την οικονομία, την ενέργεια, το ασφαλιστικό και το κράτος, επιχειρώντας να αναδείξει ότι διαθέτει συνεκτικό κυβερνητικό πρόγραμμα και όχι μόνο αντιπολιτευτικό λόγο.
Ταυτόχρονα, ο Νίκος Ανδρουλάκης αναμένεται να συνεχίσει τη στρατηγική της διμέτωπης επίθεσης. Από τη μία θα κατηγορήσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη ότι οι εξαγγελίες της ΔΕΘ δεν αντιμετωπίζουν τις βαθύτερες αιτίες της ακρίβειας και των ανισοτήτων. Από την άλλη θα επιχειρήσει να αποτρέψει την επιστροφή του πολιτικού διπολισμού, υποστηρίζοντας ότι η αναμέτρηση Μητσοτάκη–Τσίπρα αναπαράγει ένα μοντέλο που στο παρελθόν ευνόησε τη Νέα Δημοκρατία. Ήδη οι επιθέσεις προς τον πρώην πρωθυπουργό και την ΕΛΑΣ δίνουν και παίρνουν το τελευταίο διάστημα, ενώ αναμένεται να κλιμακωθούν στη ΔΕΘ.
Ο Τσίπρας: η επιστροφή μέσα από την οικονομία
Για τον Αλέξη Τσίπρα, η ΔΕΘ αποτελεί την πρώτη μεγάλη ευκαιρία να εμφανιστεί ως ο βασικός διεκδικητής της εξουσίας μετά την επιστροφή του στην κεντρική πολιτική σκηνή. Η στρατηγική του δεν αναμένεται να εξαντληθεί στην κριτική για το ύψος των κυβερνητικών μέτρων. Θα επιχειρήσει να αμφισβητήσει συνολικά το οικονομικό μοντέλο της κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι η ανάπτυξη δεν κατανέμεται δίκαια και ότι τα οφέλη δεν φτάνουν στα νοικοκυριά.
Το επιτελείο του γνωρίζει ότι δεν αρκεί μια αντιπολιτευτική ρητορική. Χρειάζεται να πείσει ότι υπάρχει εναλλακτική κυβερνητική πρόταση. Γι’ αυτό αναμένεται να δώσει ιδιαίτερο βάρος στην αναδιανομή, στην ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, στη φορολογία του μεγάλου πλούτου και στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, επιχειρώντας να εμφανιστεί ως ο βασικός εκφραστής όσων θεωρούν ότι έμειναν εκτός της οικονομικής ανάπτυξης. Το μεγάλο στοίχημα για τον Αλέξη Τσίπρα εν προκειμένω δεν είναι να μπει στη διαδικασία να αποδείξει ποιος μπορεί να είναι καλύτερος διαχειριστής.
Είναι να καταφέρει να αποδείξει ότι υπάρχει εναλλακτική στην πολιτική της κυβέρνησης και παράλληλα να πείσει ένα κοινό που τον αντιμετωπίζει με μια επιφύλαξη ότι η πολιτική του επανεμφάνιση δεν αφορά μια επιστροφή στο παρελθόν, αλλά την οικοδόμηση ενός νέου πολιτικού φορέα με προοπτική εξουσίας. Η ΔΕΘ, επομένως, θα αποτελέσει και δοκιμασία αξιοπιστίας για το νέο του εγχείρημα.
Η πραγματική πολιτική σύγκρουση
Έτσι, πίσω από τις εξαγγελίες της ΔΕΘ θα εξελιχθούν στην πραγματικότητα τρεις διαφορετικές προεκλογικές εκστρατείες. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα επιδιώξει να πείσει ότι μόνο η συνέχιση της σημερινής πολιτικής μπορεί να διασφαλίσει σταθερότητα και οικονομική πρόοδο. Ο Αλέξης Τσίπρας θα επιχειρήσει να μετατρέψει την κοινωνική δυσαρέσκεια σε αίτημα πολιτικής αλλαγής. Και ο Νίκος Ανδρουλάκης θα προσπαθήσει να αποδείξει ότι υπάρχει ένας τρίτος δρόμος, χωρίς επιστροφή ούτε στη σημερινή διακυβέρνηση, ούτε στο μοντέλο της προηγούμενης δεκαετίας.
Την ίδια ώρα το πολιτικό θερμόμετρο δεν θα ανέβει μόνο μέσα στο συνεδριακό κέντρο «Ιωάννης Βελλίδης». Θα ανέβει στις επικείμενες δημοσκοπήσεις, στις περιοδείες, στις κοινοβουλευτικές συγκρούσεις και στις αντιδράσεις που θα ακολουθήσουν. Γιατί η φετινή ΔΕΘ δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη μεγάλο πολιτικό ραντεβού του Σεπτεμβρίου. Αποτελεί το σημείο από το οποίο ξεκινά, ουσιαστικά, η μεγάλη διαδρομή προς την επόμενη εκλογική αναμέτρηση, όποτε κι αν αυτή πραγματοποιηθεί.
Υπό αυτή την έννοια, η φετινή ΔΕΘ δεν θα είναι απλώς η παρουσίαση τριών οικονομικών προγραμμάτων. Θα αποτελέσει την πρώτη μεγάλη αναμέτρηση για τη διαμόρφωση των πολιτικών συσχετισμών που θα συνοδεύσουν τη χώρα μέχρι την επόμενη εθνική κάλπη.
IN.GR
