Ο Εμμανουήλ Ροΐδης (1836-1904), ο πρώτος που έκανε στην Ελλάδα μεταφράσεις στην ελληνική των έργων του Ντοστογιέφσκι, αυτός που αφορίσθηκε από τη Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος για το έργο του «Πάπισσα Ιωάννα» – τί και αν μετά ανακαλέστηκε η απόφαση αφορισμού – έγραφε: «Πάντες οι έχοντες ονύχια, αγωνίζονται να σπαράξωσι τους έχοντας πτερά». Αυτός που πέθανε στα 1904 από καρδιακή προσβολή και είχε περισσότερα από 35 ψευδώνυμα για να υπογράφει το έργο του (Σκνίπας, Θεοτούμπης…).
Οι πολλές εκδοχές στην ονοματοδοσία, έστω και ως ψευδώνυμες, λίγο έως πολύ, θυμίζει τη μιαρή περίπτωση της αμαρτίας. «Έχει διαφορά η αμαρτία που γίνεται από επιθυμία, με την αντίστοιχη που γίνεται από αδυναμία», τόνιζε ο άγιος Παΐσιος ο αγιορείτης. Ωσαύτως και η ταπείνωση: η εκούσια προέρχεται από φιλότιμο, ενώ η ακούσια από την πτώση του ανθρώπου. Πλην, όμως, και οι δύο περιπτώσεις καθίστανται λυτρωτικές για τον πιστό.
Θα σας γράψω για μια ιδιαίτερη προσωπικότητα, έναν από τους πολλούς εκείνους τους ελαφρώς παλαβούς, έτσι όπως εμένα με γοητεύουν, για τον GuillaumeApollinaire (ΓκιγιώμΑπολιναίρ, 1880-1918). Αν και γεννήθηκε στη Ρώμη, μεγάλωσε στο Μονακό και τη Γαλλική Ριβιέρα και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι. Αρκετά δημοφιλής ποιητής στους καλλιτεχνικούς κύκλους της εποχής του, αρθρογραφούσε σε περιοδικά και εφημερίδες (ο Πικάσο ήταν φίλος του). Στα 1911 κατηγορήθηκε, αδίκως, με τον Πικάσο, ότι είχαν εμπλοκή στην υπόθεση κλοπής της ¨Μόνα Λίζα¨. Φυλακίστηκε και μελαγχόλησε! Αμαυρώθηκε έτσι η φήμη και η αξιοπιστία του. Κατηγορήθηκε, με άλλα λόγια, ως αρχηγός διεθνούς ¨σπείρας¨, που είχε μεταβεί στη Γαλλία με σκοπό να κλέψει σημαντικά μουσειακά εκθέματα! Ποιον; Αυτόν που σήμερα θεωρείται πρόδρομος του σουρεαλισμού (Υπερρεαλισμός ή σουρρεαλισμός: sur καιrealism = ρεαλισμός, πραγματικότητα). Τα ποιήματά του, με αυτή την ιδιόμορφη χρήση των σημείων στίξης, και τα «καλλίγραμμα», τον καθιέρωσαν ως έναν από τους σημαντικότερους Γάλλους ποιητές του 20ου αι.
Τον Απολιναίρ, λοιπόν, ένας χορός φθονερών και αντιφρονούντων σε αυτόν ανθρώπων, τον κάλεσαν κάποτε σε ένα από τα γνωστά καμπαρέ της Μονμάρτρης! Οι ίδιοι, σφοδροί και αδέκαστοι πολέμιοι της τέχνης του και της προσωπικότητός του, ¨ζωγράφισαν¨ ένα πίνακα προς τιμήν του, ώστε να τον παρουσιάσουν σε αυτόν και να ζητήσουν την κρίση του! Ο δε πίνακας, είχε, μεταξύ άλλων, ένα γάϊδαρο, μια βούρτσα με μπογιά, δήθεν μια ζωγραφιά και είχε τίτλο «και ο Ήλιος βασιλεύει πάνω από την Αδριατική!». Ο Γκιγιώμ ατάραχος, ανέκφραστος, αφού λίγα λεπτά της ώρας εξερεύνησε τον πίνακα και τον παρατήρησε επισταμμένα, τούς απάντησε: «Πρόκειται για μια σπουδαία δουλειά, ένα σπουδαίο έργο! Μπράβο σε όλους σας!».
Και, όμως! Σε ανθρώπους εκτός Εκκλησίας (αν χωρά εδώ αυτός ο παρωχημένος σήμερα τίτλος), πολλές φορές, συναντάς περισσότερο Θεό (δεν αναφέρομαι εδώ στον Γκιγιώμ) σε σχέση με εμάς τους εκκλησιαστικούς! Βέβαια, τους ανθρώπους του Θεού, η νοσταλγία του Παραδείσου τούς κάνει απρόθυμους για την αμαρτία και πολιτεύονται επί της γης ως παρεπίδημοι, αλλά, προσοχή χρειάζεται, προσοχή μη χάσουμε την ορθόδοξη οδό!
Ο Νέστωρ Ανίσιμωφ (Μητροπολίτης Κυροβογκάρντ, 1885-1962) τονίζει πως «τα γενόμενα ουκ απογίγνονται». Ας επιλέξει καθενας λοιπόν, σε ποια πλευρά της καθημερινότητας και της Ιστορίας επιθυμεί να ανήκει: σε εκείνη των πολεμίων του Γκιγιώμ ή σε αυτή που, ως άλλος Απολιναίρ, μπορεί να ανέχεται και ακόμη να εκθειάζει τους λοιδορούς του;
Του Δημητρίου Λυκούδη, θεολόγου
