Ζούμε μια άνευ προηγουμένου στιγμή πολλαπλών κρίσεων. Δεκάδες εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι αντιμετωπίζουν την πείνα. Εκατοντάδες εκατομμύρια περισσότεροι αντιμετωπίζουν απίστευτες αυξήσεις στο κόστος των βασικών αγαθών ή της θέρμανσης των σπιτιών τους.
Η φτώχεια έχει αυξηθεί για πρώτη φορά μετά από 25 χρόνια.
Ταυτόχρονα, όλες αυτές οι πολλαπλές κρίσεις έχουν νικητές. Οι πολύ πλουσιότεροι έχουν γίνει δραματικά πλουσιότεροι και τα εταιρικά κέρδη έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ, οδηγώντας σε μια έκρηξη ανισότητας.
Πώς ένας μόλις φόρος μπορεί να σώσει εκατομμύρια ζωές
Οι πολιτικές αναδιανομής πλούτου που συζητούνται επί του παρόντος σε διεθνή φόρουμ θα μπορούσαν να αποτρέψουν 6,6 έως 29,5 εκατομμύρια θανάτους έως το 2030, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The Lancet, με επικεφαλής την ISGlobal σε συνεργασία με άλλα κορυφαία οικονομικά και ερευνητικά ιδρύματα υγείας.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι μια σειρά διεθνών φορολογικών μέτρων θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικούς πόρους για προγράμματα ανάπτυξης και υγείας σε μια εποχή που πολλές χώρες δωρητές μειώνουν την επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια (ODA).
Η μελέτη ανέλυσε δεδομένα από 59 χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος μεταξύ 2002 και 2021 και προέβλεψε μελλοντικά σενάρια έως το 2030.
Οι ερευνητές εκτίμησαν αρχικά τη σχέση μεταξύ της χρηματοδότησης της Επίσημης Αναπτυξιακής Βοήθειας (ΕΑΒ) και της θνησιμότητας. Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν αυτές τις εκτιμήσεις για να μοντελοποιήσουν τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία από διαφορετικές πολιτικές αναδιανομής πλούτου που έχουν σχεδιαστεί για να αντισταθμίσουν τη μείωση της χρηματοδότησης της ΕΑΒ.
Η ανάλυση διαπίστωσε ότι τα υψηλότερα επίπεδα αναπτυξιακής βοήθειας συσχετίστηκαν με μείωση της συνολικής θνησιμότητας κατά 24% και μείωση της θνησιμότητας κατά 33% μεταξύ των παιδιών κάτω των πέντε ετών.
Ένας φόρος πλούτου 1% συσχετίστηκε με 15,1 εκατομμύρια αποφευχθέντες θανάτους
Στη συνέχεια, οι ερευνητές μοντελοποίησαν ένα σενάριο στο οποίο οι τρέχουσες μειώσεις στην αναπτυξιακή βοήθεια συνεχίζονται έως το 2030.
Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, προέβλεψαν περίπου 7,6 εκατομμύρια επιπλέον θανάτους, συμπεριλαμβανομένων 1,4 εκατομμυρίων παιδιών κάτω των πέντε ετών. Αυτό το σενάριο μείωσης της χρηματοδότησης χρησίμευσε ως βάση έναντι του οποίου αξιολογήθηκαν οι διάφορες πολιτικές αναδιανομής του πλούτου.
Η φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων
Οι ερευνητές αξιολόγησαν δέκα πολιτικές που έχουν προταθεί σε πρόσφατες διεθνείς συμφωνίες και συζητήσεις πολιτικής υψηλού επιπέδου. Αυτές περιελάμβαναν φόρους σε άτομα με εξαιρετικά υψηλή καθαρή αξία (δισεκατομμυριούχους), πολυεθνικές εταιρείες, χρηματοοικονομικές συναλλαγές, εκπομπές άνθρακα, κρυπτονομίσματα και τόκους που εισπράττονται από κρατικό χρέος.
Κάθε σενάριο αναδιανομής μοντελοποιήθηκε με βάση το προβλεπόμενο σενάριο μείωσης της βοήθειας, επιτρέποντας στους ερευνητές να εκτιμήσουν τον βαθμό στον οποίο τα πρόσθετα έσοδα θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις στην υγεία από τη μείωση της βοήθειας.
Σε όλα τα σενάρια, οι πολιτικές δημιούργησαν επαρκείς πόρους για την αντιστάθμιση μέρους —ή, στις περισσότερες περιπτώσεις, του συνόλου— των προβλεπόμενων αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία που σχετίζονται με τις τρέχουσες μειώσεις της βοήθειας.
Ανάλογα με τον μηχανισμό και το επίπεδο φορολογίας, εκτιμάται ότι αυτά τα μέτρα θα αποτρέψουν μεταξύ 6,6 εκατομμυρίων και 29,5 εκατομμυρίων θανάτων έως το 2030.
Μεταξύ των πολιτικών που αναλύθηκαν:
- Ένας φόρος 3% στον πλούτο των δισεκατομμυριούχων συσχετίστηκε με την αποφυγή έως και 29,5 εκατομμυρίων θανάτων έως το 2030.
- Ένας παγκόσμιος ελάχιστος φόρος στις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες συσχετίστηκε με την αποφυγή περίπου 20 εκατομμυρίων θανάτων.
- Οι φόροι επί των χρηματοοικονομικών συναλλαγών συσχετίστηκαν με την αποφυγή περίπου 24 εκατομμυρίων θανάτων.
«Αρχικά εκτιμήσαμε πώς η τρέχουσα μείωση της ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκατομμύρια θανάτους που θα μπορούσαν να αποφευχθούν στις πιο ευάλωτες χώρες του κόσμου», λέει ο Gonzalo Barreix, ερευνητής στο ISGlobal και πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
«Καθώς οι χώρες δωρητές αντιμετωπίζουν αυξανόμενο χρέος και ανακατανέμουν ολοένα και περισσότερο τους πόρους τους σε στρατιωτικές δαπάνες, η χρηματοδότηση της ανθρωπιστικής βοήθειας μέσω της φορολόγησης μεγάλων περιουσιών ήταν μια από τις πιο βιώσιμες στρατηγικές», λέει ο Lucio Esposito, ανώτερος οικονομολόγος της μελέτης και ερευνητής στη Σχολή Οικονομικών του ICESI και στη Σχολή Παγκόσμιας Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου East Anglia.
«Τα μοντέλα μας έδειξαν ότι η διατήρηση, ή ακόμη και η αύξηση, της ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας θα μπορούσε να σώσει εκατομμύρια ζωές τα επόμενα χρόνια », λέει ο Rodrigo Anderle, ερευνητής στο Ινστιτούτο Συλλογικής Υγείας στη Βραζιλία και ένας από τους συντάκτες της μελέτης.
Πολιτικές που βρίσκονται ήδη υπό συζήτηση
Η μελέτη έρχεται σε μια εποχή που η αναπτυξιακή βοήθεια από αρκετές μεγάλες χώρες δωρητές έχει υποστεί απότομες περικοπές. Ταυτόχρονα, οι διεθνείς συζητήσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης επικεντρώνονται ολοένα και περισσότερο σε εναλλακτικούς μηχανισμούς κινητοποίησης πόρων.
Πρόσφατες πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένων των δεσμεύσεων που συζητήθηκαν από την G20, της τέταρτης Διεθνούς Διάσκεψης για τη Χρηματοδότηση της Ανάπτυξης που πραγματοποιήθηκε στη Σεβίλλη το 2025, και του Πλαισίου Χωρίς Αποκλεισμούς του ΟΟΣΑ/G20 για τη διεθνή φορολογία, έχουν ανανεώσει το ενδιαφέρον για τους φόρους περιουσίας, την ελάχιστη φορολογία εταιρειών και άλλα μέτρα αναδιανομής.
Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η εφαρμογή ακόμη και μέτριων πολιτικών αναδιανομής πλούτου, όπως αυτές που προτείνονται σε πρόσφατες διεθνείς συμφωνίες, θα μπορούσε κυριολεκτικά να σώσει δεκάδες εκατομμύρια ζωές τα επόμενα χρόνια
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι ο στόχος της μελέτης τους δεν είναι να υποστηρίξουν μια συγκεκριμένη πολιτική, αλλά μάλλον να εκτιμήσουν τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία από μια σειρά μηχανισμών χρηματοδότησης που αποτελούν ήδη μέρος των διεθνών συζητήσεων πολιτικής.
«Ζούμε σε έναν εξαιρετικά άνισο κόσμο, όπου ένας μικρός αριθμός ατόμων και εταιρειών συσσωρεύει πλούτο με πρωτοφανή ρυθμό και κλίμακα, ενώ εκατομμύρια ευάλωτοι άνθρωποι συνεχίζουν να πεθαίνουν λόγω έλλειψης πρόσβασης σε βασικές, συχνά χαμηλού κόστους, ανθρωπιστικές παρεμβάσεις», λέει ο Davide Rasella , καθηγητής ICREA στο ISGlobal, ο οποίος συνέλαβε και συντόνισε τη μελέτη.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η εφαρμογή ακόμη και μέτριων πολιτικών αναδιανομής πλούτου, όπως αυτές που προτείνονται σε πρόσφατες διεθνείς συμφωνίες, θα μπορούσε κυριολεκτικά να σώσει δεκάδες εκατομμύρια ζωές τα επόμενα χρόνια».
Φόροι περιουσίας έχουν εφαρμοστεί σε μερικές χώρες
Η Ισπανία εισήγαγε έναν φόρο αλληλεγγύης περιουσίας το 2022, εφαρμόζοντας συντελεστές μεταξύ 1,7% και 3,5% σε άτομα με καθαρή περιουσία άνω των 3 εκατομμυρίων ευρώ.
Η Γαλλία έχει επίσης συζητήσει την επιβολή φόρου 2% σε άτομα με εξαιρετικά υψηλή καθαρή περιουσία, αν και μια πρόσφατη πρόταση απορρίφθηκε από τη Γερουσία.
Άλλες χώρες, όπως η Σουηδία, εφάρμοσαν φόρο περιουσίας για αρκετές δεκαετίες πριν τον καταργήσουν το 2007.
IN.GR
