Τα ποτάμια σε όλο τον κόσμο βίωσαν το 2025 μια από τις ξηρότερες χρονιές τους εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες, σύμφωνα με μια ολοκληρωμένη μελέτη των παγκόσμιων υδάτινων πόρων.
Η αξιολόγηση του παγκόσμιου κύκλου του νερού από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO) αποκαλύπτει μια εξάντληση των παγκόσμιων αποθεμάτων νερού: η ποσότητα γλυκού νερού που διατηρείται στο έδαφος ή κάτω από αυτό, συμπεριλαμβανομένων των υπόγειων υδάτων, των λιμνών, των ποταμών, του χιονιού, της υγρασίας του πάγου στο έδαφος και μέσα στα φυτά και τα δέντρα, ήταν 42% κάτω από το κανονικό σε ολόκληρο τον κόσμο πέρυσι.
Οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στα ακραία καιρικά φαινόμενα και η δημιουργία των λεγόμενων καιρικών φαινομένων whiplash οδηγούν σε έναν πιο ασταθή και απρόβλεπτο κύκλο του νερού. Από το λιώσιμο των παγετώνων μέχρι τις ακραίες ξηρασίες και τις ξαφνικές πλημμύρες, τα ποτάμια του κόσμου ταλαντεύονται μεταξύ υπερβολικής και ελάχιστης ποσότητας νερού.
Τα τελευταία επτά χρόνια έχουν παρατηρηθεί ποτάμια σε όλο τον κόσμο με λιγότερες «κανονικές» ροές από το 1991.
Το 2025, ένα από τα θερμότερα χρόνια που έχουν καταγραφεί ποτέ, μόνο περίπου το ένα τρίτο των ποταμών ήταν εντός του κανονικού εύρους, ενώ το 36% της παγκόσμιας έκτασης των λεκανών παρουσίασε ροές ποταμών κάτω ή πολύ κάτω από το κανονικό, και το 21% ήταν πάνω και πολύ πάνω από το κανονικό, σύμφωνα με τη μελέτη του WMO, χρησιμοποιώντας προσομοιώσεις από 13 παγκόσμια υδρολογικά μοντέλα, με βάση παρατηρούμενα μετεωρολογικά δεδομένα.
«Εξαντλούμε τον λογαριασμό αποταμίευσης»
Η Celeste Saulo, γενική γραμματέας του WMO, δήλωσε σύμφωνα με τον Guardian:«Εξαντλούμε αυτόν τον λογαριασμό αποταμίευσης. Η παγκόσμια αποθήκευση νερού στην ξηρά έχει δείξει φθίνουσα τάση από το 2014-16 – ένα επίμονο, δεκαετές σήμα».
Οι παγετώνες έχουν δει τις μεγαλύτερες απώλειες μάζας πάγου από τη δεκαετία του 1990 και οι μεγαλύτερες απώλειες είναι οι πιο πρόσφατες. Μόνο το 2025 η απώλεια μάζας πάγου ήταν 400 γιγατόνοι, γεγονός που προσθέτει 1,1 χιλιοστό στα παγκόσμια επίπεδα της θάλασσας.
Η ανάλυση αποτελεί μια ολοκληρωμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη αξιολόγηση ολόκληρου του κύκλου του νερού, συμπεριλαμβανομένων των ροών των ποταμών, των υπόγειων υδάτων, της εξάτμισης και της διαπνοής, της αποθήκευσης χερσαίου νερού, καθώς και του χιονιού και του πάγου. Ο Wayne Jenkinson, διευθυντής υδρολογίας στον WMO, δήλωσε ότι η έρευνα αποτελεί έκκληση για δράση ενόψει μιας συνεχιζόμενης παγκόσμιας εικόνας μείωσης των υδάτινων πόρων.
Χαμηλές στάθμες νερού στον ποταμό Ρήνο
«Πρέπει να διπλασιάσουμε τις προσπάθειές μας για να βελτιώσουμε την κατανόησή μας σχετικά με τους υδάτινους πόρους παγκοσμίως», είπε. «Αυτό απαιτεί αυξημένη συλλογή και ανταλλαγή δεδομένων. Έτσι αυξάνουμε την κατανόηση και την προστασία της ζωής και της ευημερίας των ανθρώπων».
Η μελέτη δημοσιεύεται καθώς τα ποτάμια σε όλο τον κόσμο αγωνίζονται ενάντια σε πολλαπλές απειλές που προκαλούνται από τις ξηρασίες, τη ρύπανση και την υπερεκμετάλλευση που προκαλούνται από την κλιματική κρίση.
Επιπτώσεις σε οικονομία, ενέργεια και κοινωνία
Και ο αντίκτυπος στα ποτάμια μας συστήματα έχει άμεσες αλυσιδωτές επιπτώσεις για τους ανθρώπους, την ευημερία τους και την παγκόσμια οικονομία.
Τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα νερού στον Δούναβη αυτό το καλοκαίρι δημιούργησαν μια άνευ προηγουμένου ενεργειακή κρίση στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία, άλλωστε όλοι οι πυρηνικοί αντιδραστήρες τους εκτός από έναν έπρεπε να κλείσουν επειδή η στάθμη του ποταμού ήταν πολύ χαμηλή για να παρέχει νερό για την ψύξη τους .
Ο ποταμός Μισισιπή, ο οποίος αποτελεί την κύρια πηγή νερού για 50 δήμους των ΗΠΑ, απειλείται από χημική ρύπανση που έχει δημιουργήσει υποξικές νεκρές ζώνες στον Κόλπο του Μεξικού, από άνοδο της στάθμης της θάλασσας που επιταχύνει την απώλεια υγροτόπων και την εισχώρηση αλμυρού νερού , καθώς και από διαλείπουσες ξηρασίες.
Σημαντικά αφρικανικά ποτάμια όπως ο Νείλος, ο Νίγηρας και ο Ζαμβέζη αντιμετωπίζουν σημαντικές απειλές από σοβαρή ρύπανση και ξηρασίες που προκαλούνται από το κλίμα, οι οποίες μειώνουν τα επίπεδα των υδάτων και βλάπτουν τα τοπικά οικοσυστήματα.
Στην Αγγλία, κανένα ποτάμι δεν βρίσκεται σε καλή συνολική οικολογική και χημική κατάσταση. Υποφέρουν από έναν τοξικό συνδυασμό ρύπανσης από λύματα, γεωργικής ρύπανσης, των επιπτώσεων των αέναων χημικών ουσιών και της υπερβολικής άντλησης.
Η απειλή για τα ποτάμια συνεχίζεται
Η έρευνα του WMO δείχνει ότι η απειλή για τα ποτάμια συνεχίζεται και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επιταχύνεται. Το 2025, για έβδομο συνεχόμενο έτος, ο αριθμός των λεκανών απορροής ποταμών με «κανονικές» συνθήκες ήταν σε σαφή μειοψηφία: κυμαινόταν μεταξύ 34 και 38%, σε σύγκριση με τον μέσο όρο του 46% σε κανονικές συνθήκες μεταξύ 1991 και 2020, σύμφωνα με την έκθεση.
Κατά τη διάρκεια των πέντε ετών που πραγματοποιήθηκε η ανάλυση του WMO, από το 2021 έως το 2025, παρατηρήθηκαν επαναλαμβανόμενες ροές ποταμών κάτω του κανονικού σε μεγάλα τμήματα των λεκανών του Αμαζονίου και της Λα Πλάτα, στη Βόρεια Αμερική, στην κεντρική και ανατολική Αφρική, στην κεντρική Ασία και στη Μέση Ανατολή.
Οι ροές των ποταμών κάτω του κανονικού έως πολύ κάτω του κανονικού επηρέασαν μεγάλο μέρος της Βόρειας Αμερικής, τις λεκάνες Λα Πλάτα και Σάο Φρανσίσκο της Νότιας Αμερικής, τις λεκάνες της Ανατολικής Ευρώπης, τη Μέση Ανατολή και την κεντρική Ασία.
Σε καθένα από τα τελευταία πέντε χρόνια, οι εθνικές μετεωρολογικές και υδρολογικές υπηρεσίες σε όλο τον κόσμο ανέφεραν πρωτοφανείς πλημμύρες και ξηρασίες. Ορισμένες περιοχές δεν είχαν χρόνο ανάκαμψης μεταξύ των γεγονότων.
IN.GR
