Σε έντονο κλίμα πόλωσης, υπό τη σκιά του σκανδάλου των υποκλοπών και καταγγελιών για εκφοβισμό, η Σερβία οδηγείται την Κυριακή 25 Οκτωβρίου σε πρόωρες βουλευτικές εκλογές.
Το φοιτητικό κίνημα, που αναδύθηκε μετά την τραγωδία στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ το 2024, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους, συγκρότησε εκλογική λίστα που διεκδικεί με αξιώσεις την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αμφισβητώντας τη δωδεκαετή πολιτική κυριαρχία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος βρίσκεται στο τιμόνι της χώρας από το 2014, έχοντας διατελέσει πρωθυπουργός και στη συνέχεια πρόεδρος. Πλέον, ο 56χρονος ηγέτης του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος διεκδικεί εκ νέου την πρωθυπουργία.
Την ίδια ώρα, το σκάνδαλο των υποκλοπών αφορά τη στοχοποίηση 14 ατόμων με τα κατασκοπευτικά λογισμικά Pegasus και NoviSpy. Μεταξύ των στόχων ήταν μέλη του φοιτητικού κινήματος, ακτιβιστές, ένας βουλευτής και ένας τοπικός σύμβουλος, όλοι από τον χώρο της αντιπολίτευσης. Η κυβέρνηση δέχεται επικρίσεις για την παράνομη χρήση των εν λόγω λογισμικών, την οποία αρνείται κατηγορηματικά.
Ανάμεσα στα θύματα των παρακολουθήσεων ήταν η 25χρονη Γελένα Κόντιτς (Jelena Kontic), μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ανατολικών Σπουδών στη Φιλολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου. Στις 14 Μαΐου 2026 έλαβε ειδοποίηση ότι είχε γίνει στόχος του Pegasus στο iPhone της. Η εγκληματολογική ψηφιακή ανάλυση της συσκευής επιβεβαίωσε ότι το κατασκοπευτικό λογισμικό είχε εντοπιστεί σε αυτήν κατά το διάστημα από τις 30 Δεκεμβρίου 2025 έως τις 6 Ιανουαρίου 2026.
Η Γέλενα Κόντιτς σε συνέντευξη Τύπου στη Σέρβια μετά την αποκάλυψη των υποκλοπών σε βάρος 14 ατόμων – Πηγή φωτογραφίας: balkaninsight.com – Marija Colakovic
«Δεν θα μπορούσε ιδιώτης να αγοράσει το Pegasus, πωλείται αποκλειστικά σε κρατικούς πελάτες»
Μιλώντας στο in, η Γελένα Κόντιτς περιγράφει τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι τέθηκε στο στόχαστρο του κατασκοπευτικού λογισμικού, υποδεικνύοντας ως υπεύθυνες τις κρατικές αρχές της Σερβίας. Η υπόθεσή της παρουσιάζει ομοιότητες με εκείνη των υποκλοπών στην Ελλάδα, καθώς, όπως τονίζει η ίδια, το Pegasus πωλείται αποκλειστικά σε κρατικούς πελάτες, γεγονός που εγείρει από μόνο του σοβαρά ερωτήματα.
«Το κατασκοπευτικό λογισμικό Pegasus πωλείται αποκλειστικά σε κρατικούς πελάτες. Δεν είναι κάτι που μπορεί απλώς να αγοράσει ένας ιδιώτης, ούτε είναι κάτι που θα μπορούσε να αντέξει οικονομικά ένας συνηθισμένος άνθρωπος. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ακριβό και ιδιαίτερα εξελιγμένο εργαλείο παρακολούθησης, σχεδιασμένο για χρήση από κρατικές αρχές. Αυτό και μόνο εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το ποιος θα μπορούσε να βρίσκεται πίσω από την παρακολούθηση και γιατί», ανέφερε χαρακτηριστικά, ερωτηθείσα για την παρακολούθησή της.
Το grassroots movement των Σέρβων φοιτητών
Σύμφωνα με την ίδια, ένας από τους λόγους για τους οποίους ενδέχεται να τέθηκε υπό παρακολούθηση ήταν η μακροχρόνια και ενεργή συμμετοχή της στο φοιτητικό κίνημα, μέσω της ομάδας «Ένας φοιτητής σε κάθε χωριό», η οποία λειτουργεί με όρους grassroots movement.
«Η συμμετοχή μου επικεντρώνεται κυρίως στην εκστρατεία μας από τη βάση. Είμαι ένα από τα μέλη με τη μακροβιότερη παρουσία σε μια ομάδα που ονομάζεται ‘Ένας φοιτητής σε κάθε χωριό’. Ταξιδεύουμε σε ολόκληρη τη Σερβία, από τα μικρότερα και πιο απομακρυσμένα χωριά μέχρι τις μεγαλύτερες πόλεις, και συνομιλούμε απευθείας με τους πολίτες. Όλα όσα κάνουμε είναι ανοιχτά και διαφανή. Δεν προσπαθήσαμε ποτέ να κρύψουμε τις δραστηριότητές μας. Αντιθέτως, ανακοινώναμε τακτικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πού ακριβώς θα βρισκόμασταν και τι θα κάναμε. Αυτό που ενδεχομένως με διαφοροποιούσε ήταν ότι ήμουν ένα από τα μεγαλύτερα σε ηλικία μέλη της ομάδας και συμμετείχα ενεργά στον συντονισμό αυτών των δραστηριοτήτων με τις τοπικές κοινότητες. Με την πάροδο του χρόνου, δημιούργησα ένα δίκτυο επαφών που εκτείνεται από τον βορρά μέχρι τον νότο της Σερβίας, από τη Σουμπότιτσα μέχρι το Νόβι Παζάρ», αναφέρει.
«Προφανώς», επισημαίνει η κ. Κόντιτς, «κάποιος ενδιαφερόταν πολύ για αυτές τις διασυνδέσεις ή ένιωθε βαθιά άβολα με την ύπαρξή τους. Προσωπικά, πιστεύω ότι φοβούνταν αυτό που αντιπροσώπευε αυτό το δίκτυο: απλούς ανθρώπους που επικοινωνούν, συνδέονται και οργανώνονται εθελοντικά».
Στιγμιότυπο από διαδήλωση φοιτητών στο Βελιγράδι για το δυστύχημα στο Νόβι Σαντ
Μήνυση κατά των υπηρεσιών πληροφοριών της Σερβίας και της NSO
Αναφερόμενη στα συναισθήματά της όταν ανακάλυψε ότι είχε γίνει στόχος παρακολούθησης, περιγράφει τον φόβο, τον θυμό και την πραγματική ανησυχία που ένιωσε. «Με την πάροδο του χρόνου, όμως, αυτά τα συναισθήματα μετατράπηκαν σε κάτι άλλο. Έγιναν η ίδια η δύναμη που με ώθησε να συνεχίσω. Άλλαξα το τηλέφωνό μου, ενεργοποίησα τη λειτουργία Lockdown και έγινα πολύ πιο προσεκτική, όχι μόνο ως προς τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιώ τις συσκευές μου, αλλά και όσον αφορά την προσωπική μου ασφάλεια, ακόμη και όταν απλώς περπατάω στον δρόμο», υπογραμμίζει.
Παράλληλα, στις 6 Οκτωβρίου, υπέβαλε μήνυση κατά αγνώστων αρμόδιων υπαλλήλων της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ασφαλείας της Σερβίας (BIA) ή/και της αστυνομίας, καθώς και κατά των υπευθύνων της NSO, της εταιρείας που δημιούργησε το κατασκοπευτικό λογισμικό Pegasus.
Οι Αρχές αρνούνται… τα πάντα
Όπως αναφέρει, η ίδια και οι συνήγοροί της αναμένουν την επίσημη αντίδραση στη μήνυση που υπέβαλε. Την ίδια ώρα, οι σερβικές Αρχές αρνούνται ότι αγόρασαν, κατέχουν ή χρησιμοποίησαν ποτέ το κατασκοπευτικό λογισμικό Pegasus. Αρνούνται επίσης ότι είχαν οποιονδήποτε λόγο να θέσουν τη Γελένα Κόντιτς υπό παρακολούθηση.
«Οι δηλώσεις αυτές έγιναν αφότου αποκαλύψαμε δημόσια ότι είχαμε τεθεί υπό παρακολούθηση. Για μένα, αυτό αντανακλά μια ευρύτερη απροθυμία ανάληψης ευθυνών. Και θα πω κάτι που έχω πει και στο παρελθόν: πιστεύω ότι οι αρχές φοβούνται τους ίδιους τους πολίτες τους. Φοβούνται τους ανθρώπους που απλώς διεκδικούν πράγματα τα οποία θα έπρεπε να θεωρούνται απολύτως αυτονόητα σε κάθε δημοκρατική χώρα. Λογοδοσία, διαφάνεια και το δικαίωμα να ζούμε χωρίς τον φόβο ότι μας παρακολουθούν όσοι βρίσκονται στην εξουσία», τονίζει χαρακτηριστικά η 25χρονη φοιτήτρια.
«Να αλλάξει το σύστημα, όχι μια καρέκλα»
Με τις εκλογές να πλησιάζουν και την 25χρονη φοιτήτρια να συμμετέχει ενεργά στην προεκλογική εκστρατεία, η ίδια επισημαίνει πως «συμμετέχοντας στις εκλογές, ελπίζουμε να λάβουμε επιτέλους απαντήσεις σε ορισμένα από τα πολλά ερωτήματα που θέτουν εδώ και χρόνια οι πολίτες σε ολόκληρη τη Σερβία. Πρώτα απ’ όλα, θέλουμε απαντήσεις για την κατάρρευση του στεγάστρου του σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους, αλλά και για άλλες τραγωδίες και αποτυχίες που έχουν σημειωθεί τα τελευταία 14 χρόνια».
Υποστηρίζει, ωστόσο, ότι το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αντικατασταθεί μία κυβέρνηση από μία άλλη. «Δεν έχει να κάνει με το όνομα που θα αναγράφεται στην πόρτα ενός γραφείου ή με το ποιος θα καθίσει σε μια συγκεκριμένη καρέκλα. Πρόκειται για την αλλαγή του ίδιου του συστήματος. Πρόκειται για την αποκατάσταση των θεσμών, τη διασφάλιση της λογοδοσίας τους και την εγγύηση ότι πράγματι υπηρετούν τους ανθρώπους τους οποίους υποτίθεται ότι προστατεύουν», αναφέρει.
Όπως εξηγεί η φοιτήτρια, το εκλογικό ψηφοδέλτιο δεν έχει έναν και μοναδικό ηγέτη, απορρίπτοντας έτσι τη λογική της ανάθεσης. «Γνωρίζω ότι αυτό μπορεί να ακούγεται ασυνήθιστο, ακόμη και δύσκολο ώστε να γίνει κατανοητό, ιδίως σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου τα πάντα τείνουν να περιστρέφονται γύρω από ένα πρόσωπο. Είμαστε, όμως, μια μεγάλη και πολυσυλλεκτική ομάδα φοιτητών, η οποία αφιέρωσε περισσότερους από έξι μήνες για να καταρτίσει προσεκτικά αυτό το ψηφοδέλτιο. Αναζητήσαμε ανθρώπους με πραγματική εξειδίκευση στους αντίστοιχους τομείς τους: ακαδημαϊκούς, καθηγητές, επαγγελματίες του αγροτικού τομέα και άλλες προσωπικότητες με κύρος, οι οποίες θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν να μετασχηματίσουμε ριζικά ένα σύστημα που έχει αποτύχει απέναντι στους πολίτες του. Ανθρώπους που χαίρουν εκτίμησης στις κοινότητές τους, στα πανεπιστήμια, στους επαγγελματικούς τους χώρους και στους θεσμούς. Ανθρώπους που στάθηκαν στο πλευρό των φοιτητών και στήριξαν το κίνημά μας καθ’ όλη τη διάρκεια αυτών των δύο τελευταίων ετών. Η δύναμή μας δεν βρίσκεται σε ένα άτομο. Βρίσκεται σε όλους μας», τονίζει.
«Χαοτική η κατάσταση στη Σερβία, νιώθω ότι όλα καταρρέουν»
Η Γελένα Κόντιτς περιγράφει μια κατάσταση έντονης αβεβαιότητας στη Σερβία, εκφράζοντας, ωστόσο, την αίσθηση ότι κάτι αρχίζει να αλλάζει στην κοινωνία.
«Η σημερινή κατάσταση στη Σερβία είναι, για να είμαι απολύτως ειλικρινής, χαοτική. Λίγες μόλις ημέρες πριν από τις εκλογές, έχω την αίσθηση ότι τα πάντα γύρω μας αρχίζουν να καταρρέουν. Ορισμένες φορές, μοιάζει σχεδόν σκόπιμο, σαν εκείνοι που βρίσκονται στην εξουσία να διαλύουν τα πάντα επειδή γνωρίζουν ότι μπορεί να χάσουν. Κάθε μέρα φέρνει ένα ακόμη περιστατικό, μια νέα εξέλιξη, έναν ακόμη λόγο ανησυχίας», επισημαίνει.
Ωστόσο, κάνει λόγο για «μια αίσθηση ελευθερίας», η οποία, όπως λέει, μπορεί να μην είναι πλήρης, αλλά συνοδεύεται από την αίσθηση ότι κάτι αλλάζει.
«Είναι δύσκολο να βρεις κάποιον που να μην περιμένει την 25η Οκτωβρίου, κάποιον που να μην έχει βρει έναν τρόπο να συμβάλει, είτε προσφέροντας εθελοντική εργασία στο πεδίο είτε συμμετέχοντας ως εκλογικός παρατηρητής, επιτηρώντας τα εκλογικά τμήματα ή βοηθώντας με την υλικοτεχνική υποστήριξη. Και οι δύο πλευρές εργάζονται στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους. Το κάνουν, όμως, με πολύ διαφορετικούς τρόπους. Κάποιοι χρησιμοποιούν μεθόδους που θεωρώ βρόμικες και ανέντιμες, ενώ άλλοι εργάζονται ανοιχτά, έντιμα και με αφοσίωση», υπογραμμίζει.
O Αλεξάνταρ Βούτσιτς που επιδιώκει να συνεχίσει την πολιτική κυριαρχία του
«Η Φοιτητική Λίστα μπορεί να νικήσει στις εκλογές στη Σερβία»
Η 25χρονη φοιτήτρια εκφράζει την πεποίθηση ότι η «Φοιτητική Λίστα» μπορεί να κερδίσει τις εκλογές, ανοίγοντας τον δρόμο, όπως τονίζει, για την αλλαγή της κυβέρνησης και την επιστροφή της ουσιαστικής εκπροσώπησης, της λογοδοσίας και του ουσιαστικού διαλόγου στο σερβικό κοινοβούλιο.
«Στη συνέχεια, ακολουθεί η πολύ δυσκολότερη και μακροχρόνια διαδικασία: η ανοικοδόμηση των θεσμών και η αντιμετώπιση των βαθιά ριζωμένων προβλημάτων του συστήματος. Γιατί είναι ένα πράγμα να αλλάζεις τους ανθρώπους που βρίσκονται στην εξουσία και άλλο να αλλάζεις τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η εξουσία», τονίζει, προσθέτοντας ότι οι αλλαγές που ελπίζει να δει «δεν πρόκειται να συμβούν από τη μια μέρα στην άλλη».
Παρά την πεποίθησή της ότι η Φοιτητική Λίστα μπορεί να νικήσει, ανησυχεί για την αντίδραση του κυβερνητικού στρατοπέδου σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
«Πιστεύω απολύτως ότι η αλλαγή είναι δυνατή και ότι η Φοιτητική Λίστα μπορεί να νικήσει. Ταυτόχρονα, όμως, έχουμε ήδη δει τι είναι ικανοί να κάνουν όσοι βρίσκονται στην εξουσία. Γι’ αυτό δεν μπορούμε να προβλέψουμε μέχρι πού θα ήταν διατεθειμένοι να φτάσουν ή τι μπορεί να κάνουν στις 25 Οκτωβρίου, καθώς τα στοιχεία για τη συμμετοχή των ψηφοφόρων θα αρχίσουν να ανακοινώνονται κατά τη διάρκεια της ημέρας και τα εκλογικά αποτελέσματα θα ακολουθήσουν αργότερα το ίδιο βράδυ. Αυτό που με ανησυχεί είναι το πώς μπορεί να αντιδράσουν όσοι βρίσκονται σήμερα στην εξουσία σε αυτή την πιθανότητα», λέει.
Κατά την ίδια, οι φοιτητές έφτασαν στο σημείο να κατεβάσουν δικό τους ψηφοδέλτιο «αφού συνειδητοποιήσαμε ότι τα αιτήματά μας δεν ικανοποιούνταν και ότι, παρά όλες τις πορείες, τις διαμαρτυρίες, τις δημόσιες δράσεις και τις καταλήψεις των πανεπιστημίων, δεν λαμβάναμε πλέον ουσιαστικές απαντήσεις».
Προσθέτει πως «είχαμε προσπαθήσει να ακουστεί η φωνή μας με κάθε διαθέσιμη μορφή ειρηνικής πολιτικής και κοινωνικής δράσης. Και όταν αυτές οι προσπάθειες δεν απέδωσαν τη λογοδοσία που ζητούσαμε, συνειδητοποιήσαμε ότι το κίνημα έπρεπε να κάνει το επόμενο βήμα. Το επόμενο βήμα ήταν να ζητήσουμε πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Ήταν, κατά κάποιον τρόπο, το επόμενο επίπεδο του αγώνα μας: να περάσουμε από τη διεκδίκηση της αλλαγής στους δρόμους στην αναζήτηση της δυνατότητας να επιφέρουμε αυτή την αλλαγή μέσω των δημοκρατικών θεσμών».
«Συγκεντρώνουμε ανθρώπους από όλο το πολιτικό και ιδεολογικό φάσμα»
Κατά κανόνα, τα πολιτικά κινήματα έχουν συγκεκριμένη στόχευση, ενώ στο εσωτερικό τους αναπτύσσεται συχνά διαπάλη μεταξύ διαφορετικών ιδεολογιών, με τη «γραμμή» να καθορίζεται από την ιδεολογία που ηγεμονεύει. Σύμφωνα με τη Γελένα Κόντιτς, ωστόσο, το φοιτητικό κίνημα στη Σερβία είναι εκ φύσεως πολυσυλλεκτικό, όπως και το ψηφοδέλτιό του.
«Συγκεντρώνουμε ανθρώπους από όλο το πολιτικό και ιδεολογικό φάσμα: ανθρώπους της Αριστεράς και της Δεξιάς, πατριώτες και φιλελεύθερους, φοιτητές και ειδικούς με διαφορετικό υπόβαθρο και διαφορετικές οπτικές. Και ακριβώς αυτή η πολυμορφία είναι το ζητούμενο. Άμεσος στόχος μας δεν είναι να επιβάλουμε μία ιδεολογία σε όλους. Είναι να αλλάξουμε το σύστημα, να αποκαταστήσουμε την εύρυθμη λειτουργία των θεσμών και να διασφαλίσουμε τον σεβασμό στο Σύνταγμα και στο κράτος δικαίου. Πρόκειται για αρχές που θα έπρεπε να μας ενώνουν, ανεξάρτητα από τις πολιτικές μας διαφορές», τονίζει.
Η υποψηφιότητα του Ντέγιαν Μποντιρόγκα
Ερωτηθείσα, τέλος, για την υποψηφιότητα του πρώην μπασκετμπολίστα του Παναθηναϊκού και προέδρου της EuroLeague, Ντέγιαν Μποντιρόγκα, η οποία προκάλεσε αίσθηση, απαντά ότι η επιλογή των υποψηφίων ήταν μια μακρά και προσεκτικά οργανωμένη διαδικασία. Όπως εξηγεί, ο ίδιος, όπως και οι υπόλοιποι υποψήφιοι, πέρασε από διαδικασία επιλογής «στην οποία συμμετείχαν φοιτητές και σχολές, αρχικά σε τοπικό επίπεδο και στη συνέχεια σε ολόκληρη τη Σερβία».
Όπως λέει, «ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα επιλέχθηκε μέσα από την ίδια διαδικασία και συμφώνησε να συμμετάσχει στη Φοιτητική Λίστα. Με άλλα λόγια, η συμπερίληψή του δεν ήταν απλώς μια απόφαση που έλαβε ένα πρόσωπο. Ήταν αποτέλεσμα της συλλογικής διαδικασίας επιλογής μέσω της οποίας διαμορφώθηκε το εκλογικό μας ψηφοδέλτιο».
IN.GR
