Ενεργειακή κρίση: Ο αντίκτυπος του ακριβού πετρελαίου στην καθημερινότητα

Το ενεργειακό σοκ, από τις τιμές του πετρελαίου οι οποίες βρέθηκαν σε υψηλό πέντε μηνών στα 110 δολάρια το βαρέλι, έως τις τιμές του φυσικού αερίου σε Ευρώπη και Ασία που έφτασαν στα υψηλότερα επίπεδά τους από τον Δεκέμβριο του 2022, αφήνει ισχυρό αποτύπωμα στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς από τη μία άκρη του κόσμου μέχρι την άλλη.

Πέρα από την αύξηση του κόστους μεταφοράς και θέρμανσης, ασκεί επιπλέον πιέσεις στις τιμές των τροφίμων, της ένδυσης και των συσκευασιών, συμβάλλοντας καθοριστικά στην άνοδο του πληθωρισμού και του κόστους δανεισμού.

Ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη ωθήσει τις παγκόσμιες τιμές του ντίζελ σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Το αποτύπωμα της ενεργειακής κρίσης

Στο γράφημα που ακολουθεί, αποτυπώνονται ανάγλυφα οι διακυμάνσεις της τιμής του Brent από τον Οκτώβριο του 2025, όταν βρισκόταν κοντά στα 70 δολάρια το βαρέλι, πώς πήρε την ανιούσα από την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο στην Αργεντινή από τις ΗΠΑ και πώς εκτοξεύτηκαν από το τέλος Φεβρουαρίου όταν ξεκίνησε η επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν μέχρι τον Απρίλιο, για να φτάσει σε υψηλό έτους η τιμή. Τον Ιούνιο του 2026 έδειχνε να πέφτει σε κανονικά επίπεδα, για να εκτοξευτεί και πάλι από τον Ιούλιο, με την όξυνση στο πολεμικό πεδίο.

Ρεκόρ στο ντίζελ

Οι μέσες τιμές του ντίζελ στα βρετανικά πρατήρια έφτασαν για πρώτη φορά αυτόν τον μήνα τις £2,00 το λίτρο, ενώ οι τιμές στις ΗΠΑ σημείωσαν ρεκόρ στα 6,53 δολ. το γαλόνι τον Σεπτέμβριο.

Για να περιορίσει την αύξηση της τιμής στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ, επέτρεψε την πρόσβαση σε όλους, μέχρι το τέλος του έτους, στο κόκκινο ντίζελ, το οποίο χρησιμοποιείται σε εξοπλισμό και οχήματα που συνήθως δεν κυκλοφορούν σε δημόσιους δρόμους και απαλλάσσεται από τους φόρους χρήσης οδικού δικτύου.

Στο γράφημα που ακολουθεί αποτυπώνεται η αύξηση του κόστους για να γεμίσει ένα 50λιτρο ντεπόζιτο αυτοκινήτου στη Γερμανία, στη Βρετανία, στις ΗΠΑ, στην Ινδία και στη Βραζιλία, από το τέλος Φεβρουαρίου (πριν την έναρξη του πολέμου στη Μ. Ανατολή) μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου, όπως την κατέγραψε το Reuters. Η μεγαλυ΄τερη διαφορά παρατηρείται στη Βρετανία κατά 40%.

Αυξάνεται το κόστος δανεισμού

Ο αντίκτυπος επεκτείνεται και στα επιτόκια των στεγαστικών δανείων, καθώς οι τιμές της ενέργειας ασκούν πιέσεις στον πληθωρισμό, τον οποίο οι κεντρικές τράπεζες προσπαθούν να συγκρατήσουν αυξάνοντας τα επιτόκια.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Τράπεζα της Ιαπωνίας αύξησαν από δύο φορές τα επιτόκια, ενώ μία φορά αύξησε μέχρι τώρα η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ.

Ο πληθωρισμός και ο δανεισμός στη Βρετανία αυξήθηκαν περισσότερο από το αναμενόμενο τον περασμένο μήνα. Η αύξηση τον Αύγουστο, η οποία σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Βρετανίας οφειλόταν στο υψηλότερο κόστος βενζίνης και ντίζελ, έφερε τον πληθωρισμό στο υψηλότερο επίπεδό του από τον Οκτώβριο του 2025.

Η Κεντρική Τράπεζα της Αυστραλίας αύξησε το βασικό της επιτόκιο σε υψηλό 15 ετών τον περασμένο μήνα, παρασύροντας προς τα πάνω τα κυμαινόμενα —στην πλειονότητά τους— επιτόκια των στεγαστικών δανείων της χώρας, γεγονός που επιβαρύνει τις τιμές των ακινήτων. Για παράδειγμα, κατά την αγορά κατοικίας με μέσο δάνειο 731.000 δολ. Αυστραλίας και 30ετή διάρκεια, μια αύξηση των επιτοκίων από 5,5% το 2025 σε 6,2% σήμερα, αυξάνει τις ετήσιες αποπληρωμές κατά περίπου 3.900 δολ. Αυστραλίας.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η δραστηριότητα αγοράς κατοικιών με στεγαστικά δάνεια έχει εξασθενήσει, καθώς τα επιτόκια των 30ετών στεγαστικών δανείων αυξήθηκαν από περίπου 6,1% σε σχεδόν 7,5%, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού για τους υποψήφιους αγοραστές. Οι περισσότεροι αγοραστές επιλέγουν πλέον σταθερά επιτόκια.

Βαρίδι το κόστος θέρμανσης

Σε βαρίδι για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς εξελίσσεται και το κόστος θέρμανσης, ιδίως για τα νοικοκυριά που βασίζονται στο πετρέλαιο.

Στην πολιτεία της Νέας Υόρκης, οι λογαριασμοί θέρμανσης πιθανότατα θα αυξηθούν κατά 47% σε σχέση με πέρυσι, σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Ένωσης Διευθυντών Ενεργειακής Βοήθειας.

Στη Βρετανία, όπου κατά κύριο λόγο για τη θέρμανσης χρησιμοποιείται φυσικό αέριο, τα νοικοκυριά ενδέχεται να δουν ετήσια αύξηση 10% στους λογαριασμούς τους αυτό το τρίμηνο, σύμφωνα με εκτιμήσεις της EnergyUK.

Δεδομένου ότι τα περισσότερα πλαστικά κατασκευάζονται από πετρέλαιο και στη συνέχεια μετατρέπονται σε πολυμερή για την κατασκευή των πάντων -από μπουκάλια μέχρι αθλητικά παπούτσια, καθώς και υφάσματα από πολυεστέρα- η αύξηση των τιμών του αργού πετρελαίου έχει ευρύτερες επιπτώσεις.

Για τα κοινά είδη παντοπωλείου, η συσκευασία οποιουδήποτε τύπου, είτε πρόκειται για πλαστικό, χαρτί ή γυαλί, αποτελεί συνήθως το 5% έως 15% του κόστους κατασκευής ενός προϊόντος, σύμφωνα με τη εταιρεία συμβούλων MAT.

Είναι ενδεικτικό ότι οι τιμές των πλαστικών στις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 7% τον Αύγουστο σε σύγκριση με τον Οκτώβριο του 2025.

Στις ΗΠΑ, οι τιμές καταναλωτή επιταχύνθηκαν τον Σεπτέμβριο, με την κατακόρυφη αύξηση των τιμών της βενζίνης να αντιστοιχεί σε πάνω από το μισό της συνολικής αύξησης.

Περαιτέρω ανατιμήσεις στα τρόφιμα

Ο παγκόσμιος πληθωρισμός στα τρόφιμα αναμένεται να επιταχυνθεί περαιτέρω και να διατηρηθεί έως και το 2027, λόγω των διαταραχών στις μεταφορές και του υψηλότερου κόστους των λιπασμάτων, τα οποία επίσης παρασκευάζονται από φυσικό αέριο, όπως έδειξαν τα στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO).

Το αυξημένο κόστος ενέργειας, μεταφοράς και γεωργικών εισροών επιβαρύνει τους παραγωγούς, ενώ η ξηρασία σε τμήματα της Ασίας περιορίζει τις αποδόσεις των καλλιεργειών.

Οι τιμές του σιταριού έχουν αυξηθεί πάνω από 30% μέσα στο 2026, ενώ το ρύζι σε βασικές ασιατικές εξαγωγικές χώρες έχει ακριβύνει κατά 10%-13%, παρά τα σημαντικά αποθέματα. Επιπλέον, τα ναύλα σε ορισμένες κρίσιμες διεθνείς διαδρομές, όπως από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Νοτιοανατολική Ασία, έχουν αυξηθεί περίπου 50%.

Πηγή: OT.gr