Η 26η Κνεσέτ του Ισραήλ ξεκινά σήμερα τις εργασίες της, αν και το βασικό ζητούμενο σχηματισμού κυβέρνησης δεν έχει ακόμα απαντηθεί.
Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης, Γκάντι Άιζενκοτ, έχει πάρει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης αλλά για να σχηματίσει πλειοψηφία ή να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης θα πρέπει ίσως να βασιστεί στη στήριξη των αραβικών κομμάτων.
Αν και τα αραβικά κόμματα έχουν δηλώσει ότι θα στηρίξουν έναν σχηματισμό κόντρα στον Νετανιάχου, δεν είναι εύκολο για τα εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης να δεχτούν αυτή την προσφορά καθώς και προεκλογικά ξόρκιζαν τέτοιου είδους συνεργασίες.
Οι διαδικασίες για σχηματισμό κυβέρνησης μπορεί να διαρκέσουν μήνες και εάν δεν αποφέρουν καρπούς θα διεξαχθούν νέες εκλογές. Έως τότε η Βουλή μπορεί να συνεδριάζει ενώ έχει συγκεκριμένες αρμοδιότητες.
Παρακάτω αναφέρουμε τι ισχύει με την Κνεσέτ και τα επόμενα βήματα για σχηματισμό κυβέρνησης.
120 βουλευτές και 11 κόμματα
Η Κνεσέτ αποτελείται από 120 βουλευτές. Αυτή τη φορά εκπροσωπούνται 11 κόμματα.
Πώς μπορεί να σχηματιστεί κυβέρνηση
Ένας κυβερνητικός συνασπισμός —ο οποίος, στην ιστορία του Ισραήλ, αποτελούνταν πάντα από περισσότερα του ενός κόμματα— πρέπει να εξασφαλίσει τουλάχιστον 61 έδρες για να κυβερνήσει ως κυβέρνηση πλειοψηφίας.
Μετά τους γύρους διαβουλεύσεων της περασμένης εβδομάδας με τον πρόεδρο του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτζογκ, ο Άιζενκοτ έλαβε τη στήριξη 67 βουλευτών, ενώ ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έλαβε τη στήριξη 46 βουλευτών.
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας αλλά και μετά τις εκλογές, ο Άιζενκοτ πρότεινε τον σχηματισμό κυβέρνησης μειοψηφίας, η οποία θα βασίζεται στα τέσσερα εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης —Yashar, Together, Δημοκρατικοί (Democrats) και Yisrael Beiteinu. Τα κόμματα αυτά κατέχουν συνολικά 48 έδρες, γεγονός που καθιστά τον σχηματισμό εξαρτώμενο από υποστήριξη εκτός του συνασπισμού προκειμένου να επιτευχθεί η απαιτούμενη πλειοψηφία. Η υποστήριξη αυτή θα μπορούσε να προέλθει είτε από την «Ενωμένη Αραβική Λίστα» (United Arab List) ή/και την «Κοινή Λίστα» (Joint List) —αραβικά σχήματα που δήλωσαν ότι θα δώσουν ψήφο εμπιστοσύνης σε έναν συνασπισμό αντιπολίτευσης — είτε από το υπερορθόδοξο κόμμα «Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά» (United Torah Judaism), το οποίο αρνήθηκε να στηρίξει κάποιον υποψήφιο κατά τις διαβουλεύσεις με τον Χέρτζογκ.
Μια άλλη επιλογή είναι η κυβέρνηση μειοψηφίας, η οποία μπορεί να σχηματιστεί εάν τουλάχιστον ένα κόμμα απέχει από την ψηφοφορία για την έγκριση της κυβέρνησης. Κυβερνήσεις μειοψηφίας έχουν υπάρξει στο Ισραήλ αρκετές φορές, συνήθως για σύντομα χρονικά διαστήματα που δεν ξεπερνούν τα δύο έτη. Αυτό συμβαίνει συνήθως όταν ένα κόμμα αποχωρεί από έναν κυβερνητικό συνασπισμό πλειοψηφίας.
Πότε θα σχηματιστεί μία νέα κυβέρνηση
- 6 Δεκεμβρίου 2026
Προθεσμία για τον Γκάντι Άιζενκοτ προκειμένου να σχηματίσει κυβέρνηση — πριν από την υποβολή αιτήματος για παράταση.
- 20 Δεκεμβρίου 2026
Εκπνέει η δεύτερη προθεσμία για τον Γκάντι Άιζενκοτ για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Μετά την ημερομηνία αυτή, ο Χέρτζογκ μπορεί να δώσει περιθώριο ενός μήνα σε άλλον υποψήφιο, ώστε να επιχειρήσει να σχηματίσει κυβέρνηση.
- 20 Ιανουαρίου 2027
Η τελική προθεσμία για τον δεύτερο υποψήφιο προκειμένου να σχηματίσει κυβέρνηση.
- 10 Φεβρουαρίου 2027
61 βουλευτές της Κνεσέτ μπορούν να ζητήσουν από τον Χέρτζογκ να αναθέσει σε έναν επιπλέον υποψήφιο τον σχηματισμό κυβέρνησης.
- 26 Φεβρουαρίου 2027
Η τελική προθεσμία για την προσπάθεια του τρίτου υποψηφίου να σχηματίσει κυβέρνηση.
- Αν όλα τα παραπάνω αποτύχουν
Ένας νέος γύρος εκλογών θα διεξαχθεί έως τα τέλη Μαΐου 2027 —ή και νωρίτερα, εάν η Κνεσέτ ψηφίσει νόμο για την αυτοδιάλυσή της.
Ο Άιζενκοτ έχει στη διάθεσή του – από την Κυριακή που πήρε την εντολή από τον Χέρτζογκ – 28 ημέρες για να διαπραγματευτεί μια συμφωνία για σχηματισμό κυβέρνησης, με δυνατότητα παράτασης έως και 14 ημερών, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα και εγκριθεί από τον πρόεδρο του Ισραήλ.
Εάν ο Άιζενκοτ αποτύχει, ο Χέρτζογκ θα έχει περιθώριο τριών ημερών για να αποφασίσει αν θα δώσει την εντολή σε άλλον βουλευτή. Ο δεύτερος υποψήφιος θα έχει στη συνέχεια 28 ημέρες για να σχηματίσει συνασπισμό, χωρίς δυνατότητα παράτασης.
Εάν αποτύχει και ο δεύτερος υποψήφιος, τότε οποιοσδήποτε βουλευτής εξασφαλίσει τη στήριξη τουλάχιστον 61 μελών της Κνεσέτ μπορεί να λάβει μια τελευταία ευκαιρία για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Εάν κανείς δεν συγκεντρώσει αυτή τη στήριξη, ή εάν ο τρίτος υποψήφιος αποτύχει να σχηματίσει κυβέρνηση εντός 14 ημερών, η Κνεσέτ θα διαλυθεί και θα προκηρυχθούν νέες εκλογές.
Σε κάθε περίπτωση, ακόμη κι αν ο Άιζενκοτ επιτύχει στον σχηματισμό κυβέρνησης εντός της τρέχουσας εβδομάδας, δεν αναμένεται να ενημερώσει άμεσα τον πρόεδρο. Αντιθέτως, αναμένεται να περιμένει έως ότου ο πρόεδρος της Κνεσέτ, Αμίρ Οχάνα, αντικατασταθεί από εκπρόσωπο ενός εκ των κομμάτων του δικού του πολιτικού μπλοκ, προτού παρουσιάσει την κυβέρνηση στο σώμα για την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης.
Ο πρόεδρος της Κνεσέτ έχει τον πλήρη έλεγχο της ημερήσιας διάταξης και θα μπορούσε να προωθήσει νομοσχέδια που κατατίθενται από το μπλοκ της αντιπολίτευσης, σε μια προσπάθεια να εμποδίσει τις κινήσεις του κυβερνητικού συνασπισμού υπό τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Μια Κνεσέτ χωρίς κυβέρνηση;
Μέχρι τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, η απερχόμενη κυβέρνηση, υπό τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ασκεί καθήκοντα υπηρεσιακής κυβέρνησης. Αυτό περιορίζει σημαντικά το εύρος των αρμοδιοτήτων της, τόσο όσον αφορά το νομοθετικό έργο όσο και τους διορισμούς.
Ακόμη και χωρίς κυβέρνηση, η νέα Κνεσέτ μπορεί να εκλέξει νέο πρόεδρο και να στελεχώσει την Επιτροπή Διευθετήσεων, η οποία είναι αρμόδια για τη συγκρότηση των διαφόρων κοινοβουλευτικών επιτροπών και τον καθορισμό της ημερήσιας διάταξης της Κνεσέτ, έως ότου σχηματιστεί κυβερνητικός συνασπισμός.
Μπορεί επίσης να προωθήσει νομοθεσία και να εγκρίνει ορισμένους κανονισμούς.
Επιπλέον, η Κνεσέτ μπορεί —υπό ορισμένες προϋποθέσεις— να προωθήσει και να ψηφίσει νομοθεσία, καθώς και να διεξαγάγει κοινοβουλευτικό έλεγχο προς τους απερχόμενους υπουργούς της κυβέρνησης.
Επιτροπές και ανάδειξη προέδρου της Κνεσέτ
Η Κνεσέτ θα μπορούσε να αποφασίσει τη δημιουργία ανεξάρτητης επιτροπής έρευνας για τα σφάλματα και τις παραλείψεις της 7ης Οκτωβρίου και για τις ενδεχόμενες ευθύνες του Νετανιάχου.
Η πρώτη πολιτική αναμέτρηση της νέας βουλής θα αφορά την ανάδειξη του προέδρου.
Το αξίωμα αυτό κατέχει σήμερα ο Αμίρ Οχάνα, πιστός του Μπενιαμίν Νετανιάχου και βουλευτής του Λικούντ (δεξιά), του κόμματος του πρωθυπουργού.
Ο κανονισμός ορίζει ότι ψηφοφορία γι’ αυτό μπορεί να διεξαχθεί από την εναρκτήρια συνεδρίαση του κοινοβουλίου σήμερα, ως το αργότερο την ημέρα της ορκωμοσίας νέας κυβέρνησης.
Με πληροφορίες από Haaretz και Reuters
