Financial Times: Η Ευρώπη πρέπει να μιλήσει με την Ρωσία

Ο πρώην πρέσβης της Μεγάλης Βρετανίας στην Ελλάδα και πρώην πρόεδρος της Μεικτής Επιτροπής Πληροφοριών γράφει για την Ευρώπη και την Ρωσία που πρέπει να κάτσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων

Ο Σάιμον Γκας, πρόεδρος της Μεικτής Επιτροπής Πληροφοριών υπό τους Τερέζα Μέι, Μπόρις Τζόνσον και Ρίσι Σούνακ μιλώντας στους Financial Times για τον πόλεμο ανάμεσα στην Ουκρανία και την Ρωσία, ζήτησε από την Ευρώπη να συνομιλήσει με την Ρωσία.

Όπως περιγράφει το 1983 ήταν μια επικίνδυνη χρονιά, όπου οι Σοβιετικοί ηγέτες πίστευαν ότι η έντονη αντικομμουνιστική ρητορική του προέδρου Ρόναλντ Ρέιγκαν ενδέχεται να σήμαινε προθυμία να ξεκινήσει πόλεμο. Τον Σεπτέμβριο, εντόπισαν κάτι που έμοιαζε με εκτόξευση διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων από τις ΗΠΑ.

Ευτυχώς, ένας Σοβιετικός αξιωματικός ο Στάνισλαβ Πετρόφ πόνταρε ή όπως γράφει αποφάσισε ότι πιθανότατα επρόκειτο για σφάλμα του συστήματος και απέτρεψε μια πυρηνική αντεπίθεση που θα σήμανε το τέλος του κόσμου όπως τον γνωρίσαμε.

Τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς, οι Σοβιετικοί ερμήνευσαν την ετήσια στρατιωτική άσκηση του ΝΑΤΟ «Able Archer» ως προετοιμασία για επίθεση εναντίον της χώρας τους. «Δεν μπορούμε να πούμε με ακρίβεια πόσο κοντά φτάσαμε στον πυρηνικό πόλεμο, αλλά ήταν πολύ κοντά για να νιώθουμε άνετα» έγραψε ο βρετανός διπλωμάτης.

Πάνω από τέσσερις δεκαετίες αργότερα, το φάντασμα του πολέμου μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσης έχει ξαναεμφανιστεί. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δηλώνει ότι πρέπει να είμαστε έτοιμοι για ρωσική επίθεση μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Αντίστοιχα, η Ρωσία είναι πεπεισμένη ότι τα μέλη του ΝΑΤΟ συμμετέχουν ενεργά στις εχθροπραξίες στην Ουκρανία.

Η αντίδραση της Ευρώπης ήταν τριπλή: να στηρίξει την Ουκρανία, να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες σε μια προσπάθεια να αντισταθμίσει χρόνια ανεπαρκών επενδύσεων και να ενισχύσει την ανθεκτικότητά της έναντι επιθέσεων της «γκρίζας ζώνης», σύμφωνα με τον διπλωμάτη που πρόλαβε περίπου 16 μήνες πολέμου από θέση υψηλής ευθύνης.

Διάβασε Επίσης:

Ένας αμοιβαία καταστροφικός πόλεμος

Ωστόσο, αυτά τα απαραίτητα μέτρα δεν θα μειώσουν επαρκώς τον μικρό, αλλά όχι αμελητέο, κίνδυνο ενός αμοιβαία καταστροφικού πολέμου με τη Ρωσία. Η αύξηση των αμυντικών δαπανών μπορεί να συμβάλει στην αποτροπή του ρωσικού τυχοδιωκτισμού. Όμως, η αποτροπή δεν περιορίζεται απλώς σε ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις. Τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ πρέπει να καταβάλλουν τόση προσπάθεια για την αποφυγή του πολέμου όση και για την προετοιμασία γι’ αυτόν.

 

Πολλά από τα προστατευτικά μέτρα που υπήρχαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου έχουν πλέον καταργηθεί. Οι συμφωνίες ελέγχου των όπλων είναι σχεδόν ανύπαρκτες. Η αμοιβαία κατανόηση της θεωρίας της αποτροπής έχει εξαφανιστεί. Οι διαδικασίες διαχείρισης της κλιμάκωσης είναι αδύναμες. Τα αποτελεσματικά κανάλια στρατιωτικής ή πολιτικής επικοινωνίας με τη Ρωσία είναι λίγα και μη παραγωγικά, όπως αξιολογεί ο Γκας.

Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος οι δύο πλευρές να παρερμηνεύσουν τις προθέσεις της άλλης. Οι φοιτητές διεθνών σχέσεων μαθαίνουν για το λεγόμενο «παράδοξο της ασφάλειας», στο οποίο δύο αντίπαλοι λαμβάνουν μέτρα για να ενισχύσουν την άμυνά τους, αλλά με τρόπους που ο άλλος ερμηνεύει ως επιθετικούς και που απαιτούν αντίστοιχη αντίδραση.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένας κύκλος κλιμάκωσης που, τελικά, καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί. Όπως και το 1983, ο κίνδυνος μιας σκόπιμης σύγκρουσης ενδέχεται να είναι μικρότερος από τον κίνδυνο εσφαλμένων εκτιμήσεων ή ατυχημάτων σε μια περίοδο υψηλής έντασης.

 

Η πολεμική ρητορική πρέπει να κοπάσει

Ο κίνδυνος αυτός αυξάνεται αν οι πολιτικοί χρησιμοποιούν πολεμική ρητορική κάτι που ερμηνεύεται πολύ εύκολα ως προπαρασκευή για σύγκρουση. Μπορεί να είναι λογικό το ΝΑΤΟ να έχει σχέδια για την παράκαμψη των ρωσικών αμυντικών συστημάτων γύρω από την θύλακα του Καλίνινγκραντ. Δεν είναι όμως λογικό όταν ένας υπουργός Εξωτερικών της ΕΕ να το δηλώνει δημοσίως και στη συνέχεια ισχυρίζεται ότι οι παρατηρήσεις του δεν προορίζονταν για ρωσικά αυτιά.

Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Τα τελευταία χρόνια, ο διάλογος με τη Ρωσία ήταν άκαρπος και επηρεασμένος από την εμμονή του Βλαντιμίρ Πούτιν με αυτό που ο ίδιος θεωρεί ως ιστορικές αδικίες. «Υποτιμούμε, με δικό μας κίνδυνο, την πεποίθηση των Ρώσων ηγετών ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ απειλεί την ασφάλειά τους. Δεν αποδέχονται ότι το ΝΑΤΟ είναι απλώς μια αμυντική συμμαχία» υπογραμμίζει ο διπλωμάτης.

Παρ’ όλα αυτά, οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να αξιοποιήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα κανάλια επικοινωνίας με τη Ρωσία, τόσο για να εξηγήσουν πώς αντιλαμβανόμαστε την ευρωπαϊκή ασφάλεια όσο και για να διερευνήσουν τις δυνατότητες μείωσης των παρερμηνειών.

Αυτό απαιτεί μεγαλύτερη ενότητα στόχων από ό,τι έχουν επιδείξει μέχρι στιγμής οι ευρωπαϊκές χώρες. Οι ηγέτες της ηπείρου θα πρέπει να ορίσουν εκπροσώπους που θα μπορούν να αναλάβουν τον κύριο ρόλο στη μετάδοση μηνυμάτων στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας διαλόγου χωρίς να αποκλείουν άλλους από τη συνεργασία με τη Ρωσία.

Ο διπλωμάτης περιγράφει έλλειμμα γνώσεων γεωπολιτικής εκ μέρους των ευρωπαίων ηγετών

Οι χώρες μας θα μπορούσαν επίσης να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες για να οξύνουν τη στρατηγική σκέψη πέρα από τα κεντρικά γραφεία του ΝΑΤΟ. «Αν πρέπει να είμαστε έτοιμοι για πόλεμο με τη Ρωσία», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γκας «οι ηγέτες της Ευρώπης πρέπει να έχουν μελετήσει διεξοδικά πώς θα λειτουργούσαν στην πράξη η διαχείριση της κλιμάκωσης και η αντιμετώπιση κρίσεων».

Η βελτίωση της στρατηγικής κατανόησης θα βοηθούσε επίσης στην εναρμόνιση και την αποσαφήνιση των μηνυμάτων. Η επιτυχής αποτροπή απαιτεί αποτελεσματική στρατιωτική ικανότητα, αλλά και προσεκτική επικοινωνία των συνεπειών μιας επιθετικής ενέργειας, με τον σωστό συνδυασμό σαφήνειας και αμφισημίας. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό όταν τα μηνύματα των ΗΠΑ είναι τόσο ασυνεπή.

«Το 1983, η Μάργκαρετ Θάτσερ αφιέρωσε μια ολόκληρη ημέρα σε ένα σεμινάριο με ειδικούς, προκειμένου να κατανοήσει καλύτερα τη Σοβιετική Ένωση πώς λειτουργούσε, τι πίστευαν οι ηγέτες της, ποια ήταν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της. Οι ηγέτες μας θα έκαναν καλά να επαναλάβουν αυτή την άσκηση. Ήταν δικαίως πεπεισμένη ότι η Δύση βρισκόταν σε συστημική αντιπαράθεση με τους Σοβιετικούς. Πίστευε όμως ότι η απομόνωσή τους θα ήταν λάθος και ήθελε να είμαστε έτοιμοι για τη στιγμή που θα ερχόταν η αλλαγή. Ένα χρόνο αργότερα υποδέχτηκε τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ κατά την ιστορική επίσκεψή του» υπογράμμισε ο βρετανός διπλωμάτης.

IN.GR

Κοινοποίηση:

Σχετικά Άρθρα