Οι τιμές του σιταριού έχουν αυξηθεί απότομα εν μέσω διαταραχών στις εξαγωγές από τη Μαύρη Θάλασσα, καθώς ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας συνεχίζεται και οι μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες προκαλούν ξηρασίες που έχουν μειώσει δραστικά την παραγωγή.
Τον τελευταίο μήνα, η Ρωσία και η Ουκρανία έχουν εντείνει τις εκατέρωθεν επιθέσεις στους τερματικούς σταθμούς σιτηρών πλευράς στη Μαύρη Θάλασσα.
Με τη Ρωσία να είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας σιταριού στον κόσμο και την Ουκρανία να συγκαταλέγεται στις 10 κορυφαίες χώρες παραγωγής σιτηρών, αυτές οι επιθέσεις έχουν επηρεάσει αρνητικά την παγκόσμια προσφορά σιταριού και σιτηρών.
Εν τω μεταξύ, η άνοδος των θερμοκρασιών και η έλλειψη βροχής απειλούν να μειώσουν τη φετινή συγκομιδή σιταριού στο Σουάρτλαντ της Νότιας Αφρικής, το οποίο παράγει περίπου το 20% του σιταριού της χώρας.
Ποια είναι η επίδραση του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας στις τιμές;
Σύμφωνα με το Al Jazeera, τον τελευταίο μήνα, οι επιθέσεις σε λιμάνια, πλοία και εγκαταστάσεις σιτηρών εν μέσω της σύγκρουσης Ρωσίας-Ουκρανίας έχουν διαταράξει τη λειτουργία των τερματικών σταθμών σιτηρών και έχουν αναγκάσει τους μεταφορείς να καθυστερήσουν ή να ακυρώσουν τις φορτώσεις φορτίων κατά τη διάρκεια της περιόδου αιχμής των εξαγωγών.
Ενώ οι ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις έχουν επηρεάσει τις εξαγωγές σιτηρών της Ουκρανίας, οι επιθέσεις με drones της Ουκρανίας στη Θάλασσα του Αζοφ έχουν επίσης περιορίσει δραστικά τις ρωσικές αποστολές τόσο σιτηρών όσο και σιταριού. Ταυτόχρονα, οι επιθέσεις στα λιμάνια Νοβοροσίσκ και Ταμάν της Ρωσίας έχουν αυξήσει τα έξοδα μεταφοράς από τα λιμάνια της στη Μαύρη Θάλασσα.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Υποδομών της Ουκρανίας, τον Ιούλιο η Ουκρανία υπέστη 35 ρωσικές επιθέσεις σε πλοία εντός λιμένων, 22 εν πλω και 67 σε λιμενικές εγκαταστάσεις. Συγκριτικά, ο συνολικός αριθμός επιθέσεων σε πλοία για ολόκληρο το 2025 ήταν μόλις 14.
Την Παρασκευή, ο υπουργός Γεωργίας του Κιέβου δήλωσε ότι οι πρόσφατες ρωσικές αεροπορικές επιθέσεις έχουν καταστρέψει περίπου το 90% της εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων των λιανοπωλητών.
Με τη μεταφορά του σιταριού να έχει περιοριστεί, οι τιμές έχουν αυξηθεί, προκαλώντας φόβους για επισιτιστική ανασφάλεια σε όλο τον κόσμο.
Ο Τζο Γκλάουμπερ, επίτιμος ερευνητής στο γραφείο του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Επισιτιστική Πολιτική, δήλωσε ότι το ζήτημα, επομένως, δεν είναι τόσο η ποσότητα του σιταριού που παράγεται, όσο το κόστος μεταφοράς του στους αγοραστές και τους καταναλωτές.
«Υπάρχει άφθονο σιτάρι στη Ρωσία και την Ουκρανία, και τελικά αυτός ο σίτος θα καταλήξει στην αγορά. Όμως, αυτή τη στιγμή αυτό δεν είναι εφικτό, ή γίνεται με πολύ υψηλό κόστος, και έτσι οι τιμές του σίτου αντανακλούν αυτή την κατάσταση», δήλωσε στο Al Jazeera.
«Υπάρχει πολύ σιτάρι στον κόσμο… δεν είναι θέμα διαθεσιμότητας, είναι θέμα οικονομικής προσιτότητας», πρόσθεσε.
Η Αίγυπτος, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας σιταριού στον κόσμο, συνήθως δαπανά περίπου 3 δισ. δολάρια ετησίως για την εισαγωγή σιταριού.
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, προμήθευσε περισσότερο από το 82% των αποθεμάτων της από τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Στην Ασία, η Ινδονησία, ο δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας σιταριού, αγόρασε σιτάρι αξίας 361 εκατομμυρίων δολαρίων από την Ουκρανία και 102 εκατομμυρίων δολαρίων από τη Ρωσία μεταξύ 2023 και 2024, σύμφωνα με το Observatory of Economic Complexity.
Η Ινδονησία συνήθως προμηθεύεται μεταξύ 15% και 20% του σιταριού της από τις δύο αυτές χώρες.
Ο Ουκρανός αγρότης Σεργκέι Ριμπάλκο δείχνει κόκκους σιταριού μέσα σε μια αποθήκη, εν μέσω της ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας, στην περιφέρεια Ζιτόμιρ της Ουκρανίας, στις 7 Αυγούστου 2026
Πώς σχετίζεται η κλιματική αλλαγή με όλα αυτά;
Εκτός από τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι ξηρασίες και τα ξηρότερα καιρικά φαινόμενα έχουν επηρεάσει αρνητικά την παραγωγή σιταριού και έχουν συμβάλει στην αύξηση των τιμών.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών (USDA), από την 1η Ιουλίου, οι ΗΠΑ, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς σιταριού, προβλέπεται να έχουν απόδοση «περίπου 314 κιλά σιταριού ανά στρέμμα, μειωμένη κατά περίπου 0,7 κιλά ανά στρέμμα σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και κατά περίπου 55 κιλά ανά στρέμμα σε σχέση με την περσινή μέση απόδοση, η οποία ανερχόταν σε περίπου 369 κιλά ανά στρέμμα».
«Εάν επιβεβαιωθεί, η απόδοση των Ηνωμένων Πολιτειών θα είναι η χαμηλότερη από το 2015», ανέφερε το USDA.
Σε μια έκθεση που ενημερώθηκε στις 14 Αυγούστου, το υπουργείο έγραψε:
«Η φετινή μικρή σοδειά είναι αποτέλεσμα της μακροπρόθεσμης μείωσης της καλλιεργούμενης έκτασης σιταριού στις ΗΠΑ και των εκτεταμένων επιπτώσεων της ξηρασίας στην παραγωγή HRW [σκληρού κόκκινου χειμερινού σιταριού] στις πολιτείες των Μεγάλων Πεδιάδων. Οι συνολικές προμήθειες σιταριού προβλέπεται να μειωθούν κατά 13 τοις εκατό σε σχέση με το προηγούμενο έτος, με τα μεγαλύτερα αρχικά αποθέματα να μετριάζουν την επίδραση της μικρότερης σοδειάς.»
Όσον αφορά τον Καναδά, τον έκτο μεγαλύτερο παραγωγό σιταριού στον κόσμο, η Υπηρεσία Εξωτερικών Γεωργικών Υποθέσεων του USDA διαπίστωσε ότι για το έτος παραγωγής 2026-2027, η συνολική παραγωγή προβλέπεται να ανέλθει σε 34,6 εκατομμύρια μετρικούς τόνους (MMT) – επίσης 13% χαμηλότερη από το προηγούμενο έτος – λόγω της μείωσης της καλλιεργούμενης έκτασης και της επιστροφής σε αποδόσεις χαμηλότερες από τον μέσο όρο.
Εν μέσω των καυσώνων που έχουν πλήξει τις ευρωπαϊκές χώρες τους τελευταίους τρεις μήνες, η παραγωγή σίτου στην ΕΕ έχει επίσης μειωθεί.
Σύμφωνα με την COCERAL, την ευρωπαϊκή ένωση εμπορίου δημητριακών, ελαιοειδών σπόρων, ρυζιού, οσπρίων, ελαιόλαδου, ελαίων και λιπών, ζωοτροφών και γεωργικών εφοδίων, η υπερβολική ζέστη αναμένεται να μειώσει τις καλλιέργειες σιτηρών το 2026 κατά περίπου 9 εκατομμύρια τόνους, σε 286 εκατομμύρια τόνους.
Σε μια έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο, η COCERAL ανέφερε:
«Οι καιρικές συνθήκες έχουν αρχίσει να επηρεάζουν την επικονίαση του καλαμποκιού στο νότιο μισό της Γαλλίας και στην Ουγγαρία. Αναμένονται περαιτέρω ζημιές από την προβλεπόμενη ζέστη σε άλλα μέρη της ΕΕ».
Το καιρικό φαινόμενο «Ελ Νίνιο» αναμένεται επίσης να φέρει πιο ξηρές από το συνηθισμένο συνθήκες στο Νότιο Ημισφαίριο φέτος, με αποτέλεσμα η Νότια Αφρική και η Αυστραλία να αντιμετωπίσουν ξηρασίες.
Ένας εργαζόμενος χρησιμοποιεί έναν τροχοφόρο φορτωτή για να φορτώσει σπόρους σιταριού από μια αποθήκη σε ένα φορτηγό, στις εγκαταστάσεις ενός αγροκτήματος, εν μέσω της ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας, στην περιφέρεια Ζιτόμιρ της Ουκρανίας, στις 7 Αυγούστου 2026. REUTERS
Τι μπορεί να γίνει για να μετριαστούν όλα αυτά;
Ενώ ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας συνεχίζεται, τον Ιούλιο του 2022, το έτος που ξέσπασε ο πόλεμος, συμφωνήθηκε η «Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά της Μαύρης Θάλασσας», προκειμένου να καταστεί δυνατή η ασφαλής εξαγωγή σιτηρών, τροφίμων και λιπασμάτων από τα ουκρανικά λιμάνια, με στόχο τη σταθεροποίηση και τη μείωση των παγκόσμιων τιμών των τροφίμων.
Όσο ίσχυε η εν λόγω συμφωνία, περισσότερα από 1.000 πλοία γεμάτα σιτηρά και άλλα τρόφιμα αναχώρησαν από την Ουκρανία, σύμφωνα με την ΕΕ. Ωστόσο, η Ρωσία κατέληξε τη συμφωνία τον Ιούλιο του 2023.
Η λύση στην τρέχουσα κρίση δεν είναι καθόλου εύκολη, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Η μείωση των τιμών αυτή τη στιγμή θα απαιτούσε σημαντική αλλαγή στη στρατηγική του πολέμου τόσο από τη Ρωσία όσο και από την Ουκρανία, ενώ ο αντίκτυπος της κλιματικής αλλαγής θα μπορούσε να μετριαστεί αν οι κυβερνήσεις εφάρμοζαν πολιτικές που περιλαμβάνουν τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις μέσω της χρήσης δεξαμενών, με σκοπό τη στήριξη των καλλιεργειών που πλήττονται από την ξηρασία και τη μείωση των απωλειών στην παραγωγή.
Επιπλέον, εξήγησε ο Γκλάουμπερ, ενώ υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές για τη μεταφορά σιτηρών από τη Ρωσία και την Ουκρανία, αυτές είναι δαπανηρές, προσθέτοντας ότι η επιστροφή σε μια πιθανή «Πρωτοβουλία Σιτηρών της Μαύρης Θάλασσας» «θα συνέβαλε σημαντικά στην ηρεμία των αγορών σιταριού».
Μια λύση μπορεί να είναι η παρέμβαση άλλων χωρών.
Σύμφωνα με τον Γκλάουμπερ, κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας αύξησης των τιμών των σιτηρών το 2022, άλλες χώρες παραγωγής σιταριού, όπως η Ινδία, αύξησαν τις εξαγωγές τους για να καλύψουν τις ελλείψεις.
«Η Ινδία, για παράδειγμα, σημείωσε ρεκόρ εξαγωγών το 2022. Είναι μάλλον λιγότερο πιθανό να συμβεί το ίδιο φέτος, απλώς λόγω του φαινομένου Ελ Νίνιο και άλλων παραγόντων που την επηρεάζουν, αλλά θα μπορούσε επίσης να προσφέρει περισσότερο σιτάρι. Πιστεύω ότι η παγκόσμια αγορά σιταριού αποδείχθηκε πολύ ανθεκτική το 2022 και αναμένω ότι θα δούμε το ίδιο και το 2026», ανέφερε.
IN.GR
