Χωρίς τον Πούτιν: Το ρωσικό σχέδιο και το παρασκήνιο της διαδοχής στη σκιά του πολέμου

Την ώρα που η διεθνής προσοχή εστιάζει στις καθημερινές εξελίξεις στα μέτωπα, στο εσωτερικό της ρωσικής κρατικής μηχανής συντελείται μια αθόρυβη, βαθιά θεσμική μεταρρύθμιση. Το πάγιο ερώτημα για την «επόμενη μέρα» στο Κρεμλίνο και τη διαδοχή του Βλαντίμιρ Πούτιν, φαίνεται να βρίσκει μια απρόσμενη απάντηση μέσα από τις πρόσφατες εσωτερικές κινήσεις της Μόσχας.

Η Ρωσία δεν αναζητά έναν «εκλεκτό» αντικαταστάτη. Αντίθετα, εφαρμόζει ένα εξαιρετικά περίπλοκο μοντέλο που οι ειδικοί ονομάζουν «Μετάβαση χωρίς διάδοχο». Πρόκειται για μια στρατηγική όπου η στρατηγική διοίκηση παραμένει στην κορυφή, αλλά η καθημερινή διαχείριση του κράτους διαχέεται σε νέα θεσμικά όργανα, μια νέα γενιά τεχνοκρατών και μια θωρακισμένη πολεμική οικονομία.

Το Κρατικό Συμβούλιο ως ο «συλλογικός πόλος εξουσίας»

Η πιο σημαντική αλλά λιγότερο προβεβλημένη αλλαγή στη δομή της ρωσικής εξουσίας είναι η συστηματική αναβάθμιση του Κρατικού Συμβουλίου (Gossovet). Παραδοσιακά, το όργανο αυτό είχε καθαρά συμβουλευτικό χαρακτήρα. Ωστόσο, οι πρόσφατες διοικητικές αναδιαρθρώσεις το έχουν μετατρέψει σε ένα πανίσχυρο υπερ-υπουργείο όπου συγκλίνουν τα μεγάλα εθνικά προγράμματα και ο συντονισμός των περιφερειών της χώρας.

Κεντρικό πρόσωπο σε αυτή τη νέα αρχιτεκτονική είναι ο Αλεξέι Ντιούμιν, ο οποίος ανέλαβε Γραμματέας του Κρατικού Συμβουλίου. Ο Ντιούμιν δεν λειτουργεί ως ένας κλασικός «δελφίνος» που προορίζεται να πάρει τη θέση του Προέδρου, αλλά ως ένας de facto «επιχειρησιακός Αντιπρόεδρος». Ο ρόλος του είναι να τρέχει τη γραφειοκρατία, την εσωτερική ασφάλεια και την περιφερειακή διακυβέρνηση.

Αυτή η δομή επηρεάζει άμεσα την παραδοσιακή Κυβέρνηση. Το Κρατικό Συμβούλιο λειτουργεί πλέον ως φίλτρο ελέγχου και ισορροπιών. Περιορίζει την αυτονομία του εκάστοτε Πρωθυπουργού –ο οποίος βάσει Συντάγματος αναλαμβάνει χρέη υπηρεσιακού Προέδρου σε περίπτωση ανάγκης– και πολλαπλασιάζει τα κέντρα λήψης αποφάσεων, αποτρέποντας τη συγκέντρωση υπερβολικής ισχύος σε ένα μόνο πρόσωπο.

Η «δεύτερη γενιά» τεχνοκρατών στο τιμόνι

Παράλληλα, παρατηρείται η ανάδυση μιας νέας γενιάς τεχνοκρατών, οι οποίοι είναι νεότεροι, έχουν μεγαλώσει επαγγελματικά μέσα στο σύστημα και η ισχύς τους είναι απόλυτα συνδεδεμένη με την τρέχουσα κρατική δομή.

• Ντμίτρι Πατρούσεφ (48 ετών): Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης. Έχοντας διατελέσει Υπουργός Γεωργίας, πιστώνεται την αγροτική αυτάρκεια της Ρωσίας και την επέκταση των εξαγωγών προς τις αγορές της Ασίας και των BRICS εν μέσω των κυρώσεων.
• Μπορίς Κοβαλτσούκ (48 ετών): Επικεφαλής του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ελέγχει τη ροή του κρατικού χρήματος, αποτελώντας τα «μάτια» του συστήματος πάνω στις δαπάνες της αμυντικής βιομηχανίας.
• Μιχαήλ Μισούστιν (60 ετών): Ο νυν Πρωθυπουργός. Ο απόλυτος διαχειριστής που συντονίζει τη μακροοικονομική σταθερότητα της χώρας.

Αυτή η νέα ελίτ έχει αποδείξει την αξία της στη διατήρηση της κρατικής λειτουργίας. Η αθόρυβη αλλά συστηματική αναδιανομή αρμοδιοτήτων προς αυτή τη «δεύτερη βαθμίδα» εξασφαλίζει ότι η νέα γενιά αξιωματούχων έχει κάθε υλικό και πολιτικό συμφέρον να διατηρήσει το σύστημα ανέπαφο και σταθερό, χωρίς να επιδιώξει ριζικές ανατροπές ή εσωτερικές συγκρούσεις όταν προκύψει αναπόφευκτα ζήτημα φυσικής διαδοχής.

Τα σκληρά δεδομένα της ρωσικής οικονομίας

Κανένας πολιτικός σχεδιασμός δεν θα ήταν εφικτός χωρίς την ανθεκτικότητα της ρωσικής οικονομίας, η οποία χρηματοδοτεί την εσωτερική σταθερότητα. Παρά τις κυρώσεις, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι η Μόσχα διατηρεί μια ελεγχόμενη πορεία, έχοντας απορροφήσει τους αρχικούς κραδασμούς:

• ΑΕΠ και Ανάπτυξη: Μετά από μια ισχυρή άνοδο 4,9% το 2024, το ρωσικό ΑΕΠ παρουσίασε σκόπιμη επιβράδυνση στο 1% το 2025 λόγω της σφιχτής νομισματικής πολιτικής της Κεντρικής Τράπεζας για τη συγκράτηση του πληθωρισμού. Για το τρέχον έτος, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά την ανάπτυξη στο 1,1%, υποστηριζόμενη από τις σταθερές τιμές των εμπορευμάτων.
• Πολεμικός Κεϋνσιανισμός: Το ρωσικό ονομαστικό ΑΕΠ προσεγγίζει τα 2,66 τρισεκατομμύρια δολάρια. Το κράτος διοχετεύει τεράστιους πόρους στην εγχώρια παραγωγή, με τις αμυντικές δαπάνες στον φετινό προϋπολογισμό να αγγίζουν τα 13 τρισεκατομμύρια ρούβλια, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 38% των συνολικών κρατικών δαπανών συνυπολογίζοντας και την εθνική ασφάλεια. Αυτή η ένεση ρευστότητας κρατά την ανεργία στο ιστορικό χαμηλό του 2,4% και ενισχύει τους μισθούς στην επαρχία.
• Αποδολαριοποίηση και BRICS: Η Μόσχα μετέφερε το σύνολο των ενεργειακών της εξαγωγών προς την Ασία χρησιμοποιώντας εθνικά νομίσματα, κυρίως γιουάν και ρούβλια. Το γεγονός αυτό της επιτρέπει να διατηρεί πλεονασματικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο για φέτος εκτιμάται στα 78,3 δισ. δολάρια, παρά τον αποκλεισμό από το σύστημα SWIFT.

Το τελικό συμπέρασμα είναι σαφές: η σημερινή Ρωσία δεν προετοιμάζεται για μια θεαματική αλλαγή φρουράς, αλλά για μια θεσμική θωράκιση. Ο πόλεμος λειτουργεί ως ένα σκληρό φίλτρο αξιοκρατίας: όσοι αποτυγχάνουν απομακρύνονται, ενώ οι αποτελεσματικοί τεχνοκράτες αναβαθμίζονται ταχύτατα.

Όταν τελικά πραγματοποιηθεί η μετάβαση της εξουσίας –είτε με τη λήξη της τρέχουσας θητείας το 2030, είτε αργότερα– αυτή δεν θα μοιάζει με τις ιστορικές κρίσεις του ρωσικού παρελθόντος. Θα είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς, ελεγχόμενης διαδικασίας, όπου η εξουσία θα μεταβιβαστεί σε μια νέα, δοκιμασμένη γενιά τεχνοκρατών και σε ισχυρά συλλογικά όργανα, εξασφαλίζοντας ότι η γραμμή πλεύσης της χώρας θα παραμείνει αναλλοίωτη.

IN.GTR