Σχετικά με την ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας κρίσιμων πρώτων υλών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε σήμερα ότι επέλεξε 46 νέα στρατηγικά έργα σε 16 κράτη μέλη. Τα έργα θα συμβάλουν στα σημεία αναφοράς που ορίζονται στην πράξη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες (CRMA), σύμφωνα με τα οποία έως το 2030 η δυναμικότητα της ΕΕ θα καλύπτει τουλάχιστον το 10% της ετήσιας κατανάλωσής της για εξόρυξη, το 40% για επεξεργασία και το 25% για ανακύκλωση πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας. Στόχος είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η ανάπτυξη μεγαλύτερης ανθεκτικότητας και η μείωση της εξάρτησης από οποιονδήποτε μεμονωμένο προμηθευτή.
Τα νέα στρατηγικά έργα βρίσκονται στο Βέλγιο, τη Βουλγαρία, την Εσθονία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Λιθουανία, τις Κάτω Χώρες, την Πολωνία, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, την Ισπανία και τη Σουηδία. Επιλέχθηκαν ανάμεσα σε 102 αιτήσεις που κατατέθηκαν, στο πλαίσιο της πρόσκλησης υποβολής αιτήσεων η οποία ολοκληρώθηκε στις αρχές του τρέχοντος έτους.
Τα έργα καλύπτουν διάφορα στάδια της αλυσίδας αξίας των πρώτων υλών: οκτώ σχετίζονται με την εξόρυξη, 11 με την επεξεργασία και 19 με έργα ανακύκλωσης. Επιπλέον, υπάρχουν οκτώ ολοκληρωμένα έργα: τρία που συνδυάζουν την εξόρυξη και την επεξεργασία και πέντε που συνδυάζουν την επεξεργασία και την ανακύκλωση, υποστηρίζοντας την προσέγγιση της ΕΕ για ολοκληρωμένη αξιακή αλυσίδα. Τα έργα καλύπτουν 15 από τις 17 πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας στο πλαίσιο της πράξης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες.
Τα έργα θα ενισχύσουν τις ευρωπαϊκές αξιακές αλυσίδες στους τομείς των συσσωρευτών, της άμυνας και της αεροδιαστημικής, καθώς και των μόνιμων μαγνητών. Περιλαμβάνουν επτά έργα για το λίθιο, 12 για το νικέλιο, 10 για το κοβάλτιο, πέντε για το μαγγάνιο και τέσσερα για τον γραφίτη, τα οποία στο σύνολό τους στηρίζουν την αξιακή αλυσίδα των συσσωρευτών της ΕΕ. Τα δύο έργα για το μαγνήσιο και τα τρία για το βολφράμιο θα συμβάλουν στην άμυνα και την αεροδιαστημική, ενώ τα τέσσερα έργα για τα στοιχεία σπάνιων γαιών θα στηρίξουν την αξιακή αλυσίδα των μόνιμων μαγνητών.
Τα 46 έργα —σε συνδυασμό με τα 47 έργα στρατηγικής σημασίας στην ΕΕ και τα 13 στρατηγικά έργα σε τρίτες χώρες που επιλέχθηκαν τον Μάρτιο και τον Ιούνιο του περασμένου έτους αντίστοιχα— αναμένεται να συμβάλουν σημαντικά στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για τη μείωση των κινδύνων και τη διαφοροποίηση των κρίσιμων πρώτων υλών. Θα μπορούσαν να καλύψουν πλήρως τα σημεία αναφοράς για την εξόρυξη λιθίου, νικελίου, στοιχείων σπάνιων γαιών, μαγνησίου και βολφραμίου, καθώς και τα σημεία αναφοράς για την επεξεργασία στοιχείων λιθίου και σπάνιων γαιών. Θα μπορούσαν επίσης να καλύψουν το 89% του δείκτη αναφοράς για την επεξεργασία κοβαλτίου και το 57% και το 51% για το βολφράμιο και το μαγνήσιο αντίστοιχα. Παράλληλα θα καλύψουν πλήρως τα σημεία αναφοράς για την ανακύκλωση στοιχείων λιθίου, κοβαλτίου και σπάνιων γαιών.
Πρόοδος όσον αφορά τον πρώτο κατάλογο στρατηγικών έργων
Τα στρατηγικά έργα που επιλέχθηκαν το 2025 σημειώνουν ήδη πρόοδο ως προς την έναρξη λειτουργίας τους. Μέχρι σήμερα, 25 στρατηγικά έργα έχουν ολοκληρώσει την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και 17 έχουν λάβει άδεια κατασκευής, χάρη στα ενιαία σημεία επαφής στα κράτη μέλη που συμβάλλουν στην επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης.
Με την ανακοίνωση RESourceEU του Δεκεμβρίου του περασμένου έτους, η ΕΕ επιταχύνει και εντείνει τις προσπάθειές της. Από τη δρομολόγηση του RESourceEU, η «Ομάδα Ευρώπη» έχει κινητοποιήσει χρηματοδοτική στήριξη άνω των 2 δισ. ευρώ η οποία έχει δεσμευτεί μέσω του Ταμείου Καινοτομίας, των κρατικών ενισχύσεων και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Αρκετά έργα έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο ως προς τη σύναψη συμφωνιών αγοράς. Επιπλέον, ο μηχανισμός για τις πρώτες ύλες, ο οποίος δημιουργήθηκε με στόχο τη συγκέντρωση της ζήτησης και της προσφοράς καθώς και τον εντοπισμό δυνητικών αγοραστών, έχει δημιουργήσει πάνω από 30 αντιστοιχίσεις -προσφοράς και ζήτησης- για 10 υλικά.
Ιστορικό
Η CRMA τέθηκε σε ισχύ στις 23 Μαΐου 2024. Θεσπίζει μέτρα για την ενίσχυση της δυναμικότητας της ΕΕ κατά μήκος των αλυσίδων αξίας κρίσιμων πρώτων υλών και τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκήρυξε δύο προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων για στρατηγικά έργα. Η πρώτη πρόσκληση ολοκληρώθηκε στις 22 Αυγούστου 2024 και ο δεύτερος γύρος ολοκληρώθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2026.
Για τη δεύτερη αυτή πρόσκληση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε 102 αιτήσεις από 18 κράτη μέλη της ΕΕ. Από αυτές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εξωτερικοί εμπειρογνώμονες αξιολόγησαν 92 αιτήσεις, με βάση τα κριτήρια που ορίζει η πράξη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως η ασφάλεια του εφοδιασμού, η τεχνική σκοπιμότητα, τα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και σχετικά με τη διακυβέρνηση πρότυπα, καθώς και τα διασυνοριακά οφέλη για την ΕΕ. Με βάση την αξιολόγηση αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη του συμβουλίου κρίσιμων πρώτων υλών, το οποίο απαρτίζουν εκπρόσωποι των κρατών μελών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμμετέχει ως παρατηρητής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ανακοινώσει σύντομα νέα πρόσκληση υποβολής αιτήσεων για στρατηγικά έργα προς το τέλος του 2026.
INSIDER.GR
