Νέα στοιχεία της Eurostat για το 2025 δείχνουν ότι η Ελλάδα καταλαμβάνει την τελευταία θέση μεταξύ των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την απασχόληση των νέων πτυχιούχων. Το ποσοστό απασχόλησης για νέους ηλικίας 20 έως 34 ετών που έχουν αποφοιτήσει τα τελευταία τρία χρόνια διαμορφώνεται στο 62,4%, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ βρίσκεται στο 83%.
Όμως τα κακά νέα δεν σταματάνε εδώ. Μετρηθήκαμε και βρεθήκαμε λειψοί και σε σύγκριση με τις επιδόσεις της Ελλάδα το αμέσως προηγούμενο έτος. Το 2024 ήμασταν και πάλι στον πάτο της Ευρώπης, αλλά με ποσοστό απασχόλησης 72,7% – αισθητά υψηλότερο.
Η υποχώρηση του ποσοστού απασχόλησης των νέων πτυχιούχων προκαλεί έκπληξη με την πρώτη ματιά, με δεδομένο ότι το ίδιο διάστημα η ανεργία βαίνει μειούμενη και η συνολική απασχόληση αυξάνεται.
Η Ελλάδα έχει τα χαμηλότερα ποσοστά απασχόλησης νέων πτυχιούχων και στα δύο φύλα.
Μειώνεται η απασχόληση στους 30ρηδες;
Μια πρώτη ερμηνεία είναι ότι η αύξηση της απασχόλησης έχει ως κύριες δεξαμενές τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (π.χ. συνταξιούχοι που επιστρέφουν στη δουλειά), τις γυναίκες (που όμως ξεκινάνε από πολύ πιο χαμηλά επίπεδα) και τις θέσεις εργασίας σε τουρισμό – εστίαση. Πρόκειται για δουλειές περιστασιακές ή εποχικές, με υψηλό βαθμό επισφάλειας και χαμηλούς μισθούς. Επίσης πρόκειται για δουλειές έντασης εργασίας και όχι έντασης γνώσης, που απαιτούν φθηνά και πρόθυμα εργατικά χέρια, και όχι μόρφωση και πτυχία. Λογικό είναι οι δουλειές να στελεχώνονται πιο εύκολα από αποφοίτους δευτεροβάθμιας ή βασικής εκπαίδευσης ή φοιτητές ή από μετακλητούς εργαζόμενους από τρίτες χώρες, παρά από άτομα που μόλις έχουν αποφοιτήσει και αναζητούν κάτι καλύτερο.
Μια άλλη πιθανή εξήγηση είναι η έλλειψη ποιοτικών θέσεων εργασίας για 30άρηδες με εξειδικευμένες γνώσεις. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που εντοπίζουν έρευνες του ΚΕΠΕ, διαπιστώνοντας «αιμορραγία εργατικού δυναμικού» από τις πλέον παραγωγικές ηλικίες 30-40 ετών. Η αγορά εργασίας τροφοδοτείται κυρίως από άτομα άνω των 55 και αλλοδαπούς εργαζόμενους, ενώ ο συνδυασμός γήρανσης του πληθυσμού και brain drain συντηρεί το πρόβλημα.
Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο τα ποσοστά απασχόλησης αποφοίτων αυξάνονται – Με κίτρινο οι πτυχιούχοι παν/μίου – με κόκινο οι απόφοιτοι μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (ΙΕΚ, κολέγια κλπ).
Κόντρα στο ρεύμα η Ελλάδα – αλλά με την κακή έννοια
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η μετάβαση από τα φοιτητικά έδρανα στην εργασία βελτιώνεται σταθερά. Το ποσοστό απασχόλησης των νέων αποφοίτων ανέβηκε στο 83% το 2025 από 82,3% το 2024, συνεχίζοντας μια ανοδική πορεία που έχει φέρει βελτίωση 7,5 ποσοστιαίων μονάδων τα τελευταία 11 χρόνια.
Η Ελλάδα κινείται αντίθετα προς αυτή την τάση. Με ποσοστό 62,4%, απέχει πάνω από 20 ποσοστιαίες μονάδες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και περισσότερο από 28 μονάδες από τις χώρες που βρίσκονται στην κορυφή της κατάταξης: τη Μάλτα (91%), τη Γερμανία (90,6%) και την Ολλανδία (90,1%).
Ακόμη και οι χώρες που βρίσκονται ακριβώς πριν την Ελλάδα στην κατάταξη, η Ιταλία (71,8%) και η Ρουμανία (72,7%), καταγράφουν σημαντικά καλύτερες επιδόσεις.
Απασχόληση και γυναίκες πτυχιούχοι
Ένα στοιχείο που ξεχωρίζει στα ελληνικά δεδομένα αφορά τη σχέση ανδρών και γυναικών αποφοίτων. Στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι άνδρες απόφοιτοι βρίσκουν δουλειά ευκολότερα από τις γυναίκες, με ποσοστά 84,4% έναντι 81,5% αντίστοιχα. Σε χώρες όπως η Τσεχία, η Λετονία και η Σλοβενία, η διαφορά αυτή φτάνει σε διπλά ψηφία.
Στην Ελλάδα η εικόνα αντιστρέφεται. Οι γυναίκες απόφοιτοι καταγράφουν ποσοστό απασχόλησης 68,6%, ενώ οι άνδρες μόλις 56,8%.
Η απόσταση των 11,8 ποσοστιαίων μονάδων ανάμεσά τους είναι η υψηλότερη που παρατηρείται σε χώρα της Ένωσης όπου το προβάδισμα έχουν οι γυναίκες (Εσθονία, Φινλανδία).
Το ποσοστό του 56,8% για τους άνδρες αποφοίτους σημαίνει στην πράξη ότι λιγότεροι από έξι στους δέκα νέους άνδρες που έχουν τελειώσει τις σπουδές τους τα τελευταία τρία χρόνια βρίσκονται σε εργασία. Συγκριτικά, στην Τσεχία το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνδρες ξεπερνά το 92%.
Το παράδοξο του φύλου
Τα υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης μεταξύ των γυναικών πτυχιούχων στην Ελλάδα – σε σύγκριση με τους άντρες – πιθανόν οφείλονται και στο είδος της εργασίας που είναι διατεθειμένες να αναλάβουν: χαμηλότεροι εισαγωγικοί μισθοί, υψηλότερα ποσοστά ετεροαπασχόλησης και μερικής απασχόλησης.
Επίσης οι απόφοιτοι παιδαγωγικών σχολών, νηπιαγωγών, νοσηλευτών κ.ά. – κλάδοι που έχουν ταχύτερη επαγγελματική απορρόφηση – έχουν παραδοσιακά υψηλότερη εκπροσώπηση γυναικών. Mια άλλη πιθανή παράμετρος είναι η υποχρεωτική στράτευση των αντρών, η οποία συνήθως αναβάλλεται για μετά το τέλος των σπουδών, καθυστερώντας την ένταξη στην αγορά εργασίας.
Παρά τις καλύτερες επιδόσεις σε σύγκριση με τους άντρες, οι γυναίκες πτυχιούχοι στην Ελλάδα παραμένουν στον πάτο της ευρωπαϊκής κατάταξης. Στην αμέσως επόμενη θέση βρίσκεται η Ιταλία, με ποσοστό απασχόλησης γυναικών αποφοίτων 70,2% και η Ρουμανία με 70,3%
Η συνολική εικόνα
Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, η τριτοβάθμια εκπαίδευση συνδέεται με σαφές προβάδισμα στην απασχόληση. Οι απόφοιτοι ανώτατων σχολών καταγράφουν ποσοστό 87%, έναντι 77,2% για τους αποφοίτους τεχνικών σχολών ή μεταλυκειακής εκπαίδευσης χωρίς πανεπιστημιακό πτυχίο (π.χ. ΣΑΕΚ, κολέγια, κέντρα ελευθέρων σπουδών κ.λπ). Ωστόσο η εικόνα αυτή, που σε άλλες χώρες λειτουργεί ως ασπίδα, δεν αρκεί στην Ελλάδα για να ανατρέψει τη συνολική εικόνα της χαμηλής απασχόλησης.
Τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 αποτυπώνουν ένα πολυδιάστατο πρόβλημα για την ελληνική αγορά εργασίας. Από τη μία πλευρά η Ελλάδα παραμένει η πιο δύσκολη χώρα στην ΕΕ για όσους προσπαθούν να ενταχθούν στην αγορά εργασίας αμέσως μετά τις σπουδές τους. Από την άλλη, η ανισορροπία ανάμεσα στα δύο φύλα δείχνει ότι το πρόβλημα δεν χτυπά εξίσου όλους τους νέους. Στην Ελλάδα φαίνεται να επιβαρύνει περισσότερο τους άνδρες αποφοίτους, σε αντίθεση με τη γενική τάση. Τέλος, ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η υποχώρηση στα ποσοστά απασχόλησης στων νέων πτυχιούχων, όταν στην υπόλοιπη Ευρώπη συμβαίνει το αντίθετο.
IN.GR
