Πυρετώδεις είναι οι προετοιμασίες για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου, ενώ τα κράτη – μέλη της Συμμαχίας αναζητούν τρόπο να επιδείξουν ενότητα, απέναντι στην αβεβαιότητα που φέρνουν οι απειλές του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δείχνει να αντιμετωπίζει το Βορειατλαντικό Σύμφωνο ως μία συμμαχία σε συνθήκες Ψυχρού Πολέμου.
Οι δηλώσεις Τραμπ τόσο για την μείωση των αμερικανικών δυνάμεων όσο και την αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, έχει αυξήσει τη νευρικότητα στη Συμμαχία, ενώ την ίδια στιγμή ο αμερικανός πρόεδρος επικρίνει όχι τη Συμμαχία, αλλά τις χώρες του ΝΑΤΟ που δεν προσέφεραν υποστήριξη στις ΗΠΑ στον πόλεμο εναντίον του Ιράν και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, πριν υπάρξει πλήρης κατάπαυση του πυρός.
Την ίδια στιγμή ο Τραμπ διαφημίζει τη στενή σχέση του με τον τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στον οποίο αποδίδει μάλιστα την πρόθεση του να δώσει το παρόν στη Σύνοδο Κορυφής στην Άγκυρα.
Η πολιτική Ερντογάν και το ΝΑΤΟ
Παρά την άριστη σχέση Τραμπ – Ερντογάν στη δεύτερη θητεία του αμερικανόυ προέδρου στο Λευκό Οίκο, η Τουρκία παρά τις διακηρύξεις του προέδρου της, ότι η χώρα του είναι ένας αξιόπιστος σύμμαχος στην ανατολική πτέρυγα, η Άγκυρα ακολουθεί συχνά μια ανεξάρτητη και απρόβλεπτη εξωτερική πολιτική που προκαλεί εκνευρισμό – όπως επισημαίνει το Associated Press – στους συμμάχους της.
Αυτό αποδεικνύεται από την εμπλοκή της σε διαρκείς διαφωνίες και διαμάχες με την Ελλάδα, την άρνησή της να συμμετάσχει στις δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, την αγορά ρωσικών πυραυλικών συστημάτων (που οδήγησε στον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα των F-35 το 2019), την πολυμηνιαία καθυστέρηση της ένταξης της Φινλανδίας και της Σουηδίας, καθώς και το μπλοκάρισμα των διορισμών των Γενικών Γραμματέων του ΝΑΤΟ (Rasmussen το 2009, Rutte το 2024) μέχρι να αποσπάσει ανταλλάγματα.
Ταυτόχρονα, αυτή η ανεξάρτητη στάση τής επέτρεψε να λειτουργήσει και ως μεσολαβητής, όπως στη συμφωνία για τα σιτηρά της Μαύρης Θάλασσας το 2022 ή σε πρόσφατες πρωτοβουλίες για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν.
Η γεωστρατηγική σημασία της Τουρκίας
Ωστόσο η Τουρκία η οποία είναι μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό της συμμαχίας και η θέση της στο χάρτη χαρακτηρίζεται εξαιρετικά κρίσιμη από γεωστρατηγική άποψη.
Παρά την προσπάθεια της Άγκυρας να εμφανίζει εαυτόνν ως αυτόνομο παίκτη, σε αυτή την περίοδο που η γεωπολιτικές συνθήκες είναι τόσο ρευστές η Τουρκία υποχρεώνονται να Δύση και το ΝΑΤΟ, καθώς οι περιφερειακές απειλές εντείνονται.
Είναι σαφές ότι η σημασία της συμμαχικής ομπρέλας υπογραμμίστηκε κατά τον πόλεμο με το Ιράν, όταν ΝΑΤΟϊκά συστήματα αεράμυνας αναχαίτισαν τέσσερις ιρανικούς πυραύλους που κατευθύνονταν σε τουρκικό έδαφος. Σε μία περίοδο που η Τουρκία έμοιαζε πλήρως ανοχύρωτη.
Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι λίγες εβδομάδες μόνο πριν από τη σύνοδο, η Ιταλία και η Γερμανία ανέπτυξαν επιπλέον συστήματα αεράμυνας στην Τουρκία για την ενίσχυση της ασφάλειάς της, επιβεβαιώνοντας ότι, παρά τις ισορροπίες που επιχειρεί, η Άγκυρα τελικά «κλίνει» προς τη Δύση εξαιτίας των αναγκών ασφαλείας της.
Η Δύση αφήνει στην άκρη τα πολιτικά δικαιώματα
Οι γεωπολιτικές και αμυντικές ανάγκες του ΝΑΤΟ φαίνεται να είναι και ο λόγος που οι Σύμμαχοι επιλέγουν να αφήσουν στην άκρη την εσωτερική πολιτική καταστολή στην Τουρκία και να επικεντρωθούν στο τι σημαίνει η θέση της στο χάρτη και σε μία δύσκολη γεωπολιτική «πίστα» όπως αυτή. Σε αντίθεση με το παρελθόν.
Και όλα αυτά όπως παρατηρεί το Reuters γιατί η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι πρόσφατες περιφερειακές εξελίξεις, όπως ο πόλεμος στο Ιράν, έχουν αναδείξει τον Τούρκο Πρόεδρο σε έναν «γεωστρατηγικά αναντικατάστατο εταίρο».
Το κόστος που έχουν αποφασίσει να αναλάβουν οι Σύμμαχοι και η Δύση γενικότερα, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον τους αποκλειστικά στην ενίσχυση των αμυντικών δεσμών και της περιφερειακής ασφάλειας, παραμερίζοντας τις δημόσιες επικρίσεις για τη διολίσθηση των δημοκρατικών θεσμών.
Καμία μομφή στη Σύνοδο για τις πρακτικές της Τουρκίας
Πληροφορίες του Reuters σημειώνουν ότι κατά τη Σύνοδο δεν πρόκειται να διατυπωθεί καμία μομφή για τη φυλάκιση του Δημάρχου Κωνσταντινούπολης και βασικού πολιτικού αντιπάλου του Erdogan, Εκρέμ Ιμάμογλου, ούτε για τις προληπτικές συλλήψεις άνω των 200 ατόμων και τον αποκλεισμό ανεξάρτητων δημοσιογράφων ενόψει της διοργάνωσης.
Με τους διπλωμάτες της Δύσης να προκρίνουν πλέον την τακτική των διμερών συζητήσεων με την Άγκυρα, για τα θέματα αυτά, αφού θεωρούν πλέον ότι οι δημόσιες παρεμβάσεις είναι αναποτελεσματικές.
Έστω και αν επικριτές αυτής της γραμμής, όπως ο David Satterfield (πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Άγκυρα και νυν διευθυντής του Baker Institute for Public Policy), προειδοποιούν ότι η συμμαχική ανοχή απομονώνει την εγχώρια αντιπολίτευση και υπονομεύει τις καταστατικές αρχές του ίδιου του ΝΑΤΟ.
Τι θα δώσει ο Τραμπ στον Ερντογάν
Ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο σε αυτή τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ είναι και τα δώρα που θα φέρει ο Τραμπ στον Ερντογάν, κατά την πρώτη επίσκεψη του αμερικανού προέδρου στην Τουρκία, σε αυτή τη θητεία.
Το τι θα επιλέξει να του δώσει θεωρείται ότι θα αναδείξει το επίπεδο των μεταξύ τους σχέσεων και θα επισφραγίσει τη θερμή προσωπική σχέση και φιλία που διατηρεί με τον Ερντογάν.
Από την τουρκική πλευρά ο στόχος είναι να γίνει αυτή η συνάντηση του αμερικανού με τον τούρκο πρόεδρο σε πεδίο διεύρυνσης των βιομηχανικών και αμυντικών της συμπράξεων.
Όπως σημειώνει το Reuters διεθνείς αναλυτές, όπως ο Karol Wasilewski (επικεφαλής του τμήματος Τουρκίας, Καυκάσου και Κεντρικής Ασίας στο Center for Eastern Studies), η τουρκική ηγεσία προσέρχεται στη Σύνοδο με τη βεβαιότητα ότι η γεωπολιτική της χρησιμότητα ως αναχώματος στη νοτιοανατολική πτέρυγα υπερτερεί έναντι οποιουδήποτε εσωτερικού δημοκρατικού ελλείμματος, διασφαλίζοντας ότι η δυτική κριτική θα παραμείνει υποτονική.
Αρνητική συγκυρία για την Ελλάδα
Οι γεωπολιτικές συνθήκες διαμορφώνουν ένα αρνητικό περιβάλλον για τα συμφέροντα τόσο της Ελλάδας όσο και της Κύπρο κατ΄επέκταση, που δεν μπορούν να περιμένουν ρεαλιστικά καμία στήριξη έναντι των σχεδιασμών της Άγκυρας και η συγκυρία δεν επιτρέπει αισιοδοξία για στήριξη της Αθήνας σε ζητήματα που αφορούν τις ελληνοτουρκικές διαφορές. Και μάλιστα σε μία περίοδο που η Άγκυρα έχει αναβάλλει μεν δεν έχει ακυρώσει δε το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Με διπλωμάτες μάλιστα να επιμένουν ότι η παρούσα περίοδος είναι απαγορευτική για να επιχειρηθεί εμπλοκή των ΗΠΑ σε ελληνοτουρκικά θέματα.
Όσο για τις ΗΠΑ το ζητούμενο δεν είναι ομαλοποίηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αλλά των σχέσεων Τουρκίας – Ισραήλ, με τη ρητορική έντασης ανάμεσα σε Άγκυρα και Τελ Αβίβ να συνεχίζει να οξύνεται διαρκώς.
IN.GR
