Από την Μαρικάρμεν και το κίνημα που πυροδότησε η ιστορία της, στις ογκώδεις διαδηλώσεις της κοινωνίας σε Γαλλία και Αλβανία, το δικαίωμα στην κατοικία το οποίο πλήττεται βάναυσα τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη, δεν έχει για την ώρα μεταμορφωθεί σε ένα μεγάλο, συμπαγές κίνημα στην Ελλάδα.
Γύρω από το θέμα μοιάζει να επικρατεί αμηχανία. Ομάδες κινητοποίησης υπάρχουν αλλά αφορούν για την ώρα, μικρότερα θραύσματα στα πολλά ξεχωριστά κεφάλαια της στεγαστικής κρίσης αλλά και της κρίσης που χτυπάει πια και τη στέγη των μαθητών στα κτίρια των σχολείων τους αλλά και των φοιτητών στις φοιτητικές εστίες.
Το στεγαστικό πρόβλημα έχει πολλά πρόσωπα σύμφωνα με τα μέλη της Πρωτοβουλίας.
Όπως συμπύκνωσε την εικόνα ο Πέτρος Κωνσταντίνου, δημοτικός σύμβουλος στον Δήμο Αθηναίων: «Δεν είναι μόνο τα ενοίκια, τα οποία είναι απλησίαστα, αλλά ένας ολόκληρος κόσμος, από τους φοιτητές που δεν μπορούν να βρουν σπίτιμέχρι τον εργαζόμενο στον Δήμο Καλλιθέας, ο οποίος πέθανε σε δημοτικό αμαξοστάσιο όπου είχε καταλήξει να κοιμάται, γιατί δεν είχε σπίτι αλλά και τους εκπαιδευτικούς που πηγαίνουν να εργαστούν στην περιφέρεια και βάζουν τους εαυτούς και τα παιδιά τους μέσα σε αντίσκηνα επειδή δεν υπάρχει ένα σπίτι για να νοικιάσουν».
»Ταυτόχρονα έχουμε τις καταστροφές, όσα γίνονται στην Κυψέλη, την έκρηξη στην πολυκατοικία στην Πλάκα, όπου χώρος είχε μετατραπεί σε airbnb, την κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα, όπου δίπλα χτίζονταν βιαστικά νέες πολυτελείς κατοικίες.
Έχουμε φτάσει λοιπόν σε μια εικόνα όπου οι καταστροφές και η στέρηση του δικαιώματος γενικεύονται και χρειάζονται απαντήσεις».
Όπως σημείωσε ο κ. Κωνσταντίνου, η Πρωτοβουλία “Αγώνα Κατοικία για Όλους” ιδρύθηκε την περασμένη εβδομάδα με τον προσανατολισμό ότι υπάρχουν απαντήσεις στο πολυπλόκαμο αυτό πρόβλημα.
Οι μικρότερες πρωτοβουλίες που δραστηριοποιούνται γύρω από το ζήτημα προσπαθούν να απλώσουν σε ευρύτερα ακροατήρια τις προσπάθειες τους.
Στις 20 Οκτωβρίου φοιτητές έστησαν υπό βροχή σκηνές στο Σύνταγμα. Η συμμετοχή στην προσπάθεια ήταν μικρή, οι συνθήκες, βέβαια, δύσκολες.
Ακολούθησε την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου ένα μεγάλο πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο.
Στο ξεκίνημα του ακαδημαϊκού έτους, φοιτητές από διάφορα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα της Αττικής έδωσαν συνέντευξη τύπου για την αυξανόμενη δυσκολία τους να βρίσκουν στέγη στις περιοχές που σπουδάζουν.
Το κίνημα για τα Προσφυγικά στην Αλεξάνδρας, το οποίο κορυφώθηκε το περασμένο καλοκαίρι, βρήκε τη συμπαράσταση του δημάρχου της Αθήνας, Χάρη Δούκα.
Το κίνημα κατά των πλειστηριασμών μετράει ήδη 14 χρόνια δράσης.
Αυτό που απουσιάζει είναι η ενοποίηση και μορφοποίηση όλων αυτών των πρωτοβουλιών σε ένα σώμα.
Με τον παραπάνω στόχο ως βασικό οδηγό, την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, ανακοινώθηκαν, «με έμπνευση από τις κινητοποιήσεις στην Ισπανία», τα σχέδια της Πρωτοβουλίας Αγώνα «Κατοικία για όλους»
Βασικά αιτήματα της Πρωτοβουλίας είναι: η ανασυγκρότηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας, o οποίος καταργήθηκε την εποχή της οικονομικής κρίσης με στόχο να αναλάβει τη διαχείριση των χιλιάδων κενών κατοικιών αλλά και η ανασυγκρότηση του ΟΣΚ (Οργανισμός Σχολικών Κτιρίων) για να αναλάβει τη συντήρηση και ανέγερση σχολικών κτιρίων.
Ακόμα: υπεράσπιση των προσφυγικών κατοικιών, μαζικά προγράμματα εργατικών κατοικιών και φοιτητικών εστιών αλλά και κατάργηση βραχυχρόνιας μίσθωσης στις πολυκατοικίες.
Μέχρι στιγμής, στην Πρωτοβουλία συμμετέχουν μέλη από τα ανοιχτά μέτωπα για την υπεράσπιση του δικαιώματος στην κατοικία: Πρωτοβουλία Κατοίκων Κυψέλης για τις ζημιές του μετρό, Κατειλημμένα Προσφυγικά Λεωφόρου Αλεξάνδρας, Ενωτική Πρωτοβουλία κατά των Πλειστηριασμών, συνδικαλιστές από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα (σχολεία, νοσοκομεία, δήμοι), Ομοσπονδία Εργαζομένων στον πρώην ΟΑΕΔ/ΔΥΠΑ, η ΕΜΔΥΜΑΣ ( Ένωση Μηχανικών Δημοσίου), φοιτητές που διαμένουν σε εστίες κ.α.
Όσον αφορά τα επόμενα ραντεβού στα οποία η Πρωτοβουλία θα δώσει το παρών αυτά είναι τα εξής:
Το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, κινητοποίηση φορέων με συγκέντρωση στο υπουργείο Οικονομικών στις 12.00 κατά των πλειστηριασμών.
Την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου συλλαλητήριο για το δικαίωμα στην κατοικία για όλους στις 18.00 στην πλατεία Κλαυθμώνος, σε συντονισμό με την γενική απεργία στην Ισπανία.
Τα μέλη της Πρωτοβουλίας καλούν συνδικάτα και φοιτητικούς συλλόγους να συμμετέχουν στο συλλαλητήριο.
Στις 25 Νοεμβρίου: 24 ώρη πανελλαδική απεργία από την ΑΔΕΔΥ.
Ο Πέτρος Κωνσταντίνου μαζί με άλλα μέλη της Πρωτοβουλίας για την Κοινωνική Κατοικία
Η ανάγκη επαναφοράς του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας
Ανάμεσα στις τοποθετήσεις των μελών, ενδιαφέρον είχε η αναδρομή που έκανε στη σύγχρονη ελληνική στεγαστική κρίση, ο Κωνσταντίνος Λιβέρης, Πρόεδρος της ΠΑΝΣΥΠΟ- Εργαζόμενοι πρώην Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας.
«Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας και Εργατική Εστία: σας θυμίζω ότι αυτοί οι δύο οργανισμοί, οι οποίοι είναι από τους παλαιότερους οργανισμούς με κοινωνικό έργο σε αυτή τη χώρα, μιλάμε για πάνω από 56 χρόνια κοινωνικού έργου, καταργήθηκαν το 2012 με ένα από τα περίφημα μνημόνια, γιατί όπως ανέφερε ο νόμος που κατήργησε τους εν λόγω οργανισμούς: «παρείχαν υπηρεσίες χαμηλής προτεραιότητας» ξεκίνησε να περιγράφει την αποξήλωση της προστασίας της κατοικίας στην Ελλάδα, ο κ. Λιβέρης.
Όπως συνέχισε να εξηγεί, η στεγαστική κρίση που στην Ελλάδα βιώνεται πιο έντονα τα τελευταία οκτώ χρόνια, είναι το αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας αποχώρησης του κράτους από την παραγωγή, τη χρηματοδότηση και τη διαχείριση της προσιτής κατοικίας.
Μετά από την κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας το 2012, ό,τι πολιτική εφαρμόστηκε επικεντρώθηκε κυρίως σε επιδόματα, σε επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια, σε κάποια φορολογικά κίνητρα και σε συμπράξεις με ιδιώτες αναδόχους.
Στο κέντρο ο Κωνσταντίνος Λιβέρης | φωτογραφία: Γιώργος Πίττας
«Μπορεί η κυβέρνηση να θέλει να προβάλει πως ανακούφισε ορισμένους πολίτες, όμως επί της ουσίας δεν δημιούργησε ένα νέο κοινωνικό απόθεμα δημόσιας κατοικίας» σημείωσε ο κ. Λιβέρης.
Για να προσθέσει πως η διαχείριση των δημόσιων πόρων που δόθηκαν για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος από την κυβέρνηση, κατευθύνθηκαν τελικά σε μια αγορά με ήδη περιορισμένη προσφορά κατοικιών, με υψηλές τιμές και με ελλιπείς ελέγχους.
Αμείλικτοι αριθμοί
Όταν το πρόβλημα εξηγείται με αριθμούς και ποσοστά, αποκαλύπτεται και το μέγεθος του.
–Στην ηλικιακή ομάδα των άνω των 65 ετών η στεγαστική επιβάρυνση αυξήθηκε. Το 2021 το ποσοστό αυτών των ατόμων που πλήρωναν πάνω από το 40% του εισοδήματος τους για τη στέγαση, ήταν 19,3%. Το 2025 είχε φτάσει στο 31,8 %
«Μιλάμε διαρκώς για τους νέους, για τις οικογένειες με φοιτητές, για τους φοιτητές που δεν μπορούν να κάνουν τα όνειρα τους πραγματικότητα. Αλλά δεν μιλάμε συχνά για αυτή την κοινωνική ομάδα, των ηλικιωμένων, η οποία πρέπει να ενσωματωθεί στις διεκδικήσεις μας» σημείωσε για το παραπάνω θέμα ο κ. Λιβέρης.
-Η ιδιοκατοίκηση υποχώρησε. Από 75,4 % το 2019, έπεσε στο 69,4% το 2025.
– Περίπου 500.000 κατοικίες ήταν ιδιοκτήτες και πωλήθηκαν.
–Σπίτια 40 ετών: Αυτός ήταν ο μέσος όρος ηλικίας των σπιτιών που δόθηκαν μέσα από τα προγράμματα «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2».
«Σαράντα ετών σπίτια. Φανταστείτε, με διάρκεια δανείου 30 ετών, όταν ολοκληρωθεί η αποπληρωμή, αυτά τα σπίτια θα είναι 70 ετών. Σκεφτείτε πόσες θα είναι ως τότε οι λειτουργικές τους ανάγκες» σχολίασε το παραπάνω ο γεγονός ο κ. Λιβέρης.
Όπως πρόσθεσε για τα συγκεκριμένα προγράμματα: «Επιδοτήσαμε τη ζήτηση χωρίς να αυξήσουμε την προσφορά των κατοικιών. Στην ουσία, οι αγορές μεταβίβασαν υφιστάμενες κατοικίες από τον έναν ιδιοκτήτη στον άλλο. Δεν προσέφεραν απόθεμα κοινωνικών κατοικιών με χαμηλό ενοίκιο ή χαμηλή τιμή».
–800.000 κλειστές, «αδρανείς» κατοικίες.
«Η αδρανής κατοικία, τα κλειστά σπίτια, ισοδυναμούν με απουσία ενεργού διαχείρισης από την πολιτεία. Αυτό το κτιριακό απόθεμα θέλουμε να δούμε, ιδιαίτερα στην Αττική, γιατί δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη για νέες κατασκευές. Δεν υπάρχουν πολλά οικόπεδα. Αυτά όμως τα κλειστά σπίτια πώς μπορούν να επανέλθουν με προσιτά ενοίκια; Σε αυτό το πρόβλημα ένας οργανισμός κοινωνικής κατοικίας μπορεί να παίξει τον ρόλο του: να καταγράψει τα ακίνητα του δημοσίου, τα κλειστά ακίνητα των ιδιοκτητών, να βρει τα αίτια για αυτά τα αδρανή κτίρια και στη συνέχεια να νομοθετήσει» περιέγραψε οκ. Λιβέρης.
–3 ενοίκια μπροστά συν ο τρέχων μήνας. 4 ενοίκια: ο κ. Λιβέρης έδωσε ένα παράδειγμα του τι ζητάει συχνά ένας ιδιοκτήτης για να ενοικιάσει σε κάποιον, ένα διαμέρισμα. «Πια, ο καθένας ζητάει ο, τι θέλει. Μέχρι πριν από κάποια χρόνια υπήρχε ένας περιορισμός στο τι μπορούσε να ζητήσει ένας ιδιοκτήτης. Καταργήθηκε και αυτό το δικαίωμα ενός ενοικιαστή».
INJ.GR
