Ότι οι πολίτες επιθυμούν, με έντονο τρόπο, την πολιτική αλλαγή είναι κάτι που προκύπτει σαφώς από όλες τις δημοσκοπήσεις και τις απαντήσεις των πολιτών σε σχετικά ερωτήματα. Ενδεικτικά είναι τα πολύ υψηλά ποσοστά δυσαρέσκειας που καταγράφονται για τις εφαρμοζόμενες πολιτικές και ευρύτερα την κατάσταση στη χώρα.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι πολίτες επιθυμούν απλώς να έρθει μια άλλη κυβέρνηση και να εφαρμόσει μια σειρά διαφορετικά μέτρα. Απαιτούν έναν διαφορετικό τρόπο διακυβέρνησης.
Προφανώς και κάθε πολιτικό όραμα και στρατηγική αποτυπώνεται σε μια σειρά από συγκεκριμένα μέτρα που θα παρθούν. Όμως, εκλογή κυβέρνησης– διαδικασία που είναι ο πυρήνας της λειτουργίας της δημοκρατίας– δεν σημαίνει απλώς την επιλογή ενός καταλόγου μέτρων. Αφορά και το πώς ασκείται η εξουσία.
Σε τελική ανάλυση όταν επιλέγουμε μια κυβέρνηση δεν επιλέγουμε έναν εργολάβο κυβερνητικών μέτρων, επιλέγουμε ένα επιτελείο που θα αναλάβει τα ηνία της χώρας, θα αντιμετωπίσει καταστάσεις που θα είναι απρόβλεπτες, θα αναπροσαρμόσει επιλογές, θα αντιμετωπίσει κρίσεις και έκτακτες καταστάσεις.
Πάνω από όλα επιλέγουμε ένα ύφος και ένα ήθος άσκησης της εξουσίας.
Ας δούμε λίγο τι έχει συμβεί στη χώρα τα τελευταία χρόνια. Το πρόβλημα με τη διακυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν είναι απλώς ότι εφάρμοσε πολιτικές που δεν ήταν αποτελεσματικές στην αντιμετώπιση της ακρίβειας, ότι υποβάθμισε τη δημόσια παιδεία, ιδίως την ανώτατη, προς όφελος ιδιωτικών παραμάγαζων, ότι υπήρξε υποχωρητικότητα απέναντι στην τουρκική επιθετικότητα ή ότι σπαταλήθηκαν δημόσιοι και ευρωπαϊκοί πόροι που θα μπορούσαν να είχαν αξιοποιηθεί.
Προφανώς και όλα αυτά μετρούν στη λαϊκή δυσαρέσκεια και αποδοκιμασία. Όμως, μέτρησε και κάτι ακόμη.
Όταν ήρθε στην εξουσία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης διεκδίκησε την εικόνα ενός πολιτικού που επαναφέρει την «κανονικότητα», που είναι «θεσμικός», που δεν επιμένει στην προηγούμενη πολιτική πόλωση, και που θέλει να κριθεί από την αποτελεσματικότητά του.
Τι ακολούθησε τα επόμενα επτά χρόνια;
Μια «θεσμικότητα» που μετατράπηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα παράνομων παρακολουθήσεων στην Ευρώπη, με προεκτάσεις που αφορούν και την εθνική ασφάλεια, σε αλλεπάλληλα σκάνδαλα κακοδιαχείρισης και διασπάθισης πόρων, στη χειραγώγηση της δικαιοσύνης και των Ανεξάρτητων Αρχών ώστε να μην βρίσκεται στο στόχαστρο η κυβερνητική παραβατικότητα, στη μετατροπή, τελικά, της ίδιας της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας σε ασπίδα κυβερνητικής ασυλίας.
Μια «κανονικότητα» που περιλάμβανε μια μεγάλη σιδηροδρομική τραγωδία ως αποτέλεσμα έργων που όφειλε αυτή η κυβέρνηση να είχε ολοκληρώσει, μία από τις χειρότερες επιδόσεις στην αντιμετώπιση της πανδημίας, και μια αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών που περιορίζεται στο «112».
Μια «αποτελεσματικότητα» που κατά βάση αφορούσε την εξυπηρέτηση ενός συγκεκριμένου φάσματος συμφερόντων, πρωτίστως αυτών που ήταν έτοιμα να εκφράσουν «ευγνωμοσύνη» στην κυβέρνηση διαμορφώνοντας ένα ευνοϊκό μιντιακό τοπίο, παρά τα πραγματικά συμφέροντα της κοινωνίας.
Και βέβαια μια «δημοκρατικότητα» που αποτυπώθηκε όχι μόνο σε αλλεπάλληλες επιδείξεις αυταρχισμού, αλλά και σε μια κοινοβουλευτική κουλτούρα που συμπυκνώνεται στην περιφρόνηση κάθε έννοιας ουσιαστικού διαλόγου και τελικά στην πρωτοφανή λογική ότι στην Ελλάδα υπάρχει μόνον ένα κόμμα διακυβέρνησης, η Νέα Δημοκρατία, και οτιδήποτε άλλο οδηγεί στην καταστροφή.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτό το ύφος και ήθος άσκησης της εξουσίας μπορούν να χωρούν μια χαρά ο διαγκωνισμός ως προς τον ακροδεξιό οίστρο του Θάνου Πλεύρη και του Άδωνι Γεωργιάδη, η λογική «θα σας βάλουμε όλους μέσα» του Γιώργου Φλωρίδη, παρέα με την έπαρση του Κυριάκου Πιερρακάκη, που ηγείται μεν του Eurogroup, αλλά λίγα πράγματα έχει κάνει ώστε η κοινωνική πλειοψηφία να μην αντιμετωπίσει την κρίση κόστους ζωής, και βεβαίως οι κουτοπόνηρες στατιστικές αλχημείες του Άκη Σκέρτσου, για να δώσω μερικά παραδείγματα.
Όμως, δεν είναι απλώς θέμα προσώπων, ξεκινώντας προφανώς από αυτό του ίδιου του πρωθυπουργού. Είναι ζήτημα ενός συνολικότερου συστήματος εξουσίας που έχει διαμορφωθεί και το οποίο θεωρεί ότι δικαιούνται αποκλειστικά την άσκηση της διακυβέρνησης, ένα σύστημα εξουσίας στον πυρήνα του βαθιά αντιδημοκρατικό και αυταρχικό, ανεξαρτήτως πολιτικής αισθητικής, ακριβώς επειδή αφετηρία του δεν έχει τη λογοδοσία απέναντι στην κοινωνία, αλλά τη νομή της εξουσίας και την εξυπηρέτηση συμφερόντων.
Ακριβώς, για αυτόν τον λόγο αυτό το σύστημα εξουσίας – άρα και το ύφος και ήθος που εκπροσωπεί – δεν μπορεί να διαχειριστεί περιόδους εντάσεων, μεγάλων κινδύνων και απειλών, αλλά και πρωτόγνωρων προκλήσεων. Πρωτίστως γιατί έχει την εξουσία ως αυτοσκοπό και όχι ως μέσο για να εκπροσωπηθεί μια πλατιά κοινωνική πλειοψηφία σε ένα καλύτερο αύριο.
Όλα αυτά οι πολίτες, έστω και διαισθητικά τα έχουν αντιληφθεί. Αυτό δείχνει ο συνδυασμός ανάμεσα στο αίτημα πολιτικής αλλαγής αλλά και το έλλειμμα εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα, που κυριαρχούν σήμερα στην κοινωνία. Και αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες δεν επιθυμούν απλώς να δουν ένα διαφορετικό «μενού μέτρων». Απαιτούν δεσμεύσεις για ένα άλλο ύφος και ήθος εξουσίας.
Αυτή είναι και η μεγάλη πρόκληση για τη δημοκρατική αντιπολίτευση, ξεκινώντας προφανώς από την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη και τον Αλέξη Τσίπρα. Να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, όχι απλώς προσφέροντας θελκτικές υποσχέσεις, αλλά πρωτίστως πραγματικές δεσμεύσεις και εγγυήσεις θεσμικότητας, δημοκρατικής λογοδοσίας και αποφυγής κάθε αλαζονείας της εξουσίας. Ουσιαστικά, τους όρους ενός νέου δημοκρατικού συμβολαίου ανάμεσα σε πολίτες και διακυβέρνηση.
IN.GR
