Στη σημερινή πραγματικότητα, η ακρίβεια αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν καθημερινά εκατομμύρια καταναλωτές. Καθώς το κόστος ζωής αυξάνεται και η αγοραστική δύναμη περιορίζεται, η πίεση στα νοικοκυριά γίνεται όλο και πιο αισθητή, με τις τιμές των βασικών αγαθών να καταγράφουν συνεχείς ανόδους.
Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό οικονομικό περιβάλλον, οι καταναλωτές δεν έρχονται αντιμέτωποι μόνο με τις εμφανείς ανατιμήσεις στα ράφια, αλλά και με πιο «αόρατες» πρακτικές της αγοράς.
Η πιο χαρακτηριστική από αυτές είναι ο λεγόμενος «συρρικνούμενος πληθωρισμός» (ή αλλιώς φαινόμενο shrinkflation), όπου οι τιμές παραμένουν σταθερές, αλλά η ποσότητα των προϊόντων μειώνεται, μετατρέποντας την καθημερινή επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ σε μια διαρκή δοκιμασία για την τσέπη των πολιτών.
Πώς οι εταιρείες μετακυλούν το αυξημένο κόστος παραγωγής αδειάζοντας κρυφά το καλάθι μας και πώς μπορούμε να προστατευτούμε;
Τι ισχύει στα κράτη της Ευρώπης και τι στην Ελλάδα;
Τι είναι ο «συρρικνωμένος πληθωρισμός» των σούπερ μάρκετ;
Ο «συρρικνούμενος πληθωρισμός» συμβαίνει όταν οι κατασκευαστές μειώνουν το βάρος, τον όγκο ή την ποσότητα των προϊόντων τους διατηρώντας παράλληλα τις τιμές αμετάβλητες. «[Οι αγοραστές] αγοράζουν το ίδιο προϊόν στην ίδια συσκευασία, αλλά θα αγοράσουν λιγότερα στην ίδια τιμή», δήλωσε ο Loïc de Hults, ανώτερος συνεργάτης στη δικηγορική εταιρεία CMS Belgium.
Η πρακτική δεν είναι καινούργια, αλλά έχει γίνει πιο συνηθισμένη στην Ευρώπη από την έξαρση του πληθωρισμού το 2022.
Το 2019, μια γαλλική εταιρεία παραγωγής σιροπιών μείωσε τα μπουκάλια της από 750ml σε 600ml, με την ομάδα καταναλωτών Foodwatch να αναφέρει αργότερα αύξηση τιμής άνω του 37% ανά λίτρο. Στη Γερμανία, μια μάρκα μείωσε τις μπάρες σοκολάτας της από 100g σε 90g, γεγονός που οδήγησε σε δικαστική απόφαση κατά της εταιρείας τον Μάιο του 2026. Μια άλλη εταιρεία εισήγαγε επίσης μικρότερες μπάρες σοκολάτας 75g το 2026, σε σύγκριση με τη συνήθη μορφή των 100g.
Σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2025, το 74% των καταναλωτών έχουν παρατηρήσει ότι τα προϊόντα γίνονται μικρότερα χωρίς να γίνονται φθηνότερα.
Ο λόγος είναι η αύξηση του κόστους παραγωγής. «Ορισμένοι κατασκευαστές εξετάζουν το ενδεχόμενο μείωσης των συσκευασιών και των ποσοτήτων για να διατηρήσουν τις τιμές, αντί να τις αυξήσουν», δήλωσε η Christel Delberghe, γενική διευθύντρια της EuroCommerce, η οποία εκπροσωπεί τους Ευρωπαίους λιανοπωλητές και χονδρεμπόρους.
Οι ομάδες καταναλωτών ζητούν αυστηρότερους κανόνες και χώρες όπως η Γαλλία και η Αυστρία έχουν θεσπίσει μέτρα που απαιτούν από τα σούπερ μάρκετ να επισημαίνουν τα μικρότερα προϊόντα. Ωστόσο, η ΕΕ δεν έχει συγκεκριμένη νομοθεσία κατά του συρρικνούμενου πληθωρισμού, βασιζόμενη αντ’ αυτού σε ευρύτερους κανόνες κατά των παραπλανητικών επιχειρηματικών πρακτικών.
Ίδια συσκευασία, λιγότερο προϊόν
Οι κατασκευαστές έχουν διάφορους τρόπους για να μειώσουν το μέγεθος των προϊόντων, από το να αφήνουν κενό χώρο στις σακούλες μέχρι τη χρήση παχύτερων συσκευασιών ή υπερυψωμένων βάσεων.
Η στρατηγική αυτή εκμεταλλεύεται ένα ψυχολογικό τυφλό σημείο: μειώσεις μόλις 5% έως 7% μπορεί να περάσουν απαρατήρητες. Ορισμένες εταιρείες διαφημίζουν επίσης μια «νέα συνταγή» ή «βελτιωμένη ποιότητα» χωρίς να εφιστούν την προσοχή στις αλλαγές στην ποσότητα.
Οι αγοραστές θα πρέπει να προσέχουν για αλλαγές στο καθαρό βάρος, λιγότερα είδη σε πολυσυσκευασίες ή ασυνήθιστα μεγάλες συσκευασίες σε σύγκριση με το περιεχόμενο. Ο έλεγχος της τιμής ανά κιλό ή λίτρο στις ετικέτες των ραφιών των σούπερ μάρκετ βοηθά επίσης στη σύγκριση προϊόντων.
Τι ισχύει στην Ευρώπη
Οι τιμές των τροφίμων και των μη αλκοολούχων ποτών σε ολόκληρη την ΕΕ αυξήθηκαν κατά περίπου 33% μεταξύ 2021 και 2025. Ωστόσο, η ΕΕ δεν έχει θεσπίσει κανόνες που να στοχεύουν ειδικά στον συρρικνωτικό πληθωρισμό. Η νομοθεσία της ΕΕ απαιτεί οι συσκευασίες τροφίμων να αναγράφουν την καθαρή ποσότητα και τα σούπερ μάρκετ να αναγράφουν τις τιμές ανά κιλό ή λίτρο. Η οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές απαγορεύει μόνο τις «παραπλανητικές πρακτικές».
Ο ντε Χουλτς πιστεύει ότι αυτοί οι νόμοι της ΕΕ προσφέρουν ήδη κάποια προστασία.
Το ζήτημα έφτασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στις 15 Ιουλίου 2025, η Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών πραγματοποίησε δημόσια ακρόαση όπου οι νομοθέτες εξέτασαν πώς πρακτικές όπως ο συρρικνούμενος πληθωρισμός και η δυναμική τιμολόγηση επηρεάζουν τους αγοραστές, οδηγώντας σε ερώτημα προς την Επιτροπή σχετικά με το εάν η ισχύουσα νομοθεσία για τους καταναλωτές ήταν επαρκής για την αντιμετώπιση του συρρικνούμενου πληθωρισμού.
Η Επιτροπή υπερασπίστηκε τους ισχύοντες κανόνες, επισημαίνοντας τις υποχρεωτικές ετικέτες βάρους και τις τιμές μονάδας ως τρόπους για να εντοπίζουν οι καταναλωτές τις αυξήσεις τιμών. Ανέφερε ότι οι εθνικές αρχές πρέπει να επιβάλλουν τον νόμο και υποσχέθηκε να συνεχίσει να παρακολουθεί την αγορά.
Shrinkflation στην Ελλάδα
Το φαινόμενο του shrinkflation συνεχίζει να προβληματίζει τα ελληνικά νοικοκυριά.
Οι συσκευασίες μικραίνουν, οι τιμές παραμένουν ίδιες και οι καταναλωτές πληρώνουν περισσότερο χωρίς φυσικά να το καταλαβαίνουν.
Σύμφωνα με στοιχεία του 2025-2026, οι κατηγορίες με τη μεγαλύτερη «συρρίκνωση» είναι:
- Γαλακτοκομικά: Γιαούρτια και τυριά (μείωση γραμμαρίων στη συσκευασία).
- Είδη παντοπωλείου: Ζυμαρικά, όσπρια και ρύζι.
- Γλυκίσματα: Σοκολάτες και πατατάκια.
- Είδη προσωπικής υγιεινής: Χαρτί υγείας (λιγότερα μέτρα/φύλλα ανά ρολό) και απορρυπαντικά.
Στην Ελλάδα υπάρχει ρύθμιση που επιβάλλει την υποχρεωτική σήμανση σε προϊόντα των οποίων η ποσότητα μειώνεται χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη μείωση της τιμής. ου επιβάλλει την υποχρεωτική σήμανση σε προϊόντα των οποίων η ποσότητα μειώνεται χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη μείωση της τιμής.
Κανονισμοί σε άλλες χώρες
Από τον Ιούλιο του 2024, τα γαλλικά σούπερ μάρκετ που είναι μεγαλύτερα από 400 τετραγωνικά μέτρα πρέπει να προειδοποιούν τους αγοραστές όταν τα προϊόντα συρρικνώνονται αλλά η τιμή τους ανά κιλό ή λίτρο αυξάνεται. Τα καταστήματα πρέπει να εμφανίζουν τις παλιές και τις νέες ποσότητες, μαζί με την αύξηση της τιμής, για δύο μήνες, διαφορετικά κινδυνεύουν με πρόστιμα έως και 15.000 ευρώ.
Η Αυστρία εισήγαγε παρόμοιους κανόνες τον Απρίλιο του 2026, απαιτώντας από τα μεγαλύτερα σούπερ μάρκετ και τα καταστήματα υγείας και ομορφιάς να επισημαίνουν προϊόντα που συρρικνώνονται ενώ η τιμή μονάδας τους αυξάνεται κατά τουλάχιστον 3%.
Η Ρουμανία εισήγαγε επίσης υποχρεωτικές ειδοποιήσεις το 2024, ενώ το Βέλγιο έχει συζητήσει παρόμοια νομοθεσία, αλλά δεν έχει ακόμη θεσπίσει συγκεκριμένους κανόνες.
Ο ντε Χουλτς προειδοποίησε ότι οι διαφορετικοί εθνικοί κανόνες θα μπορούσαν να περιπλέξουν τα πράγματα για τους κατασκευαστές που πωλούν προϊόντα σε όλη την Ευρώπη: «Αν μιλάμε για συσκευασίες, πρέπει να ρυθμίζονται σε επίπεδο ΕΕ. Διαφορετικά, θα είναι πολύ περίπλοκο για τους κατασκευαστές», είπε.
Οι κοινοί κανόνες της ΕΕ θα βοηθούσαν τις εταιρείες να κατανοήσουν τι μπορούν και τι δεν μπορούν να κάνουν, ιδίως καθώς περισσότερες χώρες εισάγουν τις δικές τους απαιτήσεις: «Θα ήταν καλό να υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες σε επίπεδο ΕΕ, απλώς ώστε όλοι να γνωρίζουν τι μπορούν να κάνουν σε κάθε χώρα», πρόσθεσε.
Ωστόσο, η EuroCommerce πιστεύει ότι η υπάρχουσα νομοθεσία είναι αρκετή. «Η προσθήκη ενός ακόμη επιπέδου ρύθμισης δεν θα αλλάξει απαραίτητα πολλά σε σχέση με τους καταναλωτές, αλλά σίγουρα θα προσθέσει περισσότερα κανονιστικά βάρη, κόστος, υποχρεώσεις αναφοράς και αβεβαιότητα στους λιανοπωλητές», δήλωσε ο Delberghe.
IN.GR
